Hãng hàng không giá rẻ Jetstar Pacific Airlines (JPA) đang lao nhanh vào đợt tái cơ cấu lần 3, dự kiến "động thổ" ngay sau khi đại dịch Covid-19 qua đi.
Hiện tại, hai ông lớn là Qantas (Úc) và Vietnam Airlines đang gấp gáp hoàn tất việc chuyển nhượng toàn bộ 30% cổ phần của Qantas tại JPA cho Vietnam Airlines. Có nghĩa là Qantas sẽ chính thức "tạm biệt" thị trường Việt Nam sau 13 năm hợp tác đầy sóng gió.
## Qantas "trao tay" 30% cổ phần cho Vietnam Airlines
Vào cuối tháng 3/2020, JPA thực hiện chuyến bay cuối cùng giữa Hà Nội - TPHCM trước khi phải tạm dừng hoạt động theo yêu cầu của Cục Hàng không Việt Nam để phòng chống dịch Covid-19.
Theo phân bổ của Cục Hàng không Việt Nam, từ ngày 1/4, các hãng hàng không chỉ được phép bay trên 3 đường bay (khứ hồi): Hà Nội - TPHCM, Hà Nội - Đà Nẵng và TPHCM - Đà Nẵng.
Cụ thể, đường bay Hà Nội - TPHCM (và ngược lại) mỗi ngày có 2 chuyến; ngày lẻ do Bamboo Airways và Jetstar Pacific "gánh", ngày chẵn do Vietnam Airlines và Vietjet Air đảm nhận. Còn đường bay Hà Nội - Đà Nẵng và TPHCM - Đà Nẵng thì Vietnam Airlines và Vietjet xen kẽ nhau bay.
Thế nhưng, từ ngày 1/4, khi các hãng khác vẫn duy trì tỷ lệ bay đều đặn thì JPA... không thấy động tĩnh gì luôn. Đây có thể chính là chuyến bay cuối cùng của hãng dưới cái tên này, chuẩn bị cho đợt "lột xác" mạnh mẽ kể từ ngày 30/6 tới.
Theo thông tin từ TBKTSG Online, trong nhiều tháng qua, hai cổ đông lớn nhất của JPA là Vietnam Airlines (nắm 68,85% vốn) và Qantas Asia Investment Company của Singapore (nắm 30% vốn) đã họp hành liên tục để đưa ra những quyết định "trọng đại" cho đợt tái cơ cấu lần 3 của JPA kể từ 15 năm thành lập.
Plot twist lớn nhất là Qantas Asia đang xúc tiến phương án "trả lại" 30% cổ phần mà hãng đã mua từ Tổng công ty Đầu tư kinh doanh vốn Nhà nước (SCIC) năm 2007 cho Vietnam Airlines mà không đòi hỏi gì về việc thu hồi phần vốn góp sau 13 năm. Điều kiện duy nhất đang được bàn tới là việc Qantas rút lui sẽ diễn ra cực nhanh ngay từ 30/6 tới.
Tuy nhiên, hai bên vẫn chưa "chốt deal" cuối cùng về thời hạn chuyển giao nên vẫn tiếp tục họp. Phía Vietnam Airlines cũng sẽ có thêm các cuộc họp trước khi thống nhất trình phương án tiếp nhận lên Ủy ban Quản lý vốn Nhà nước (CMSC).
Nếu việc chuyển giao 30% cổ phần từ Qantas cho Vietnam Airlines "thành công mỹ mãn" thì Qantas (Úc) - công ty mẹ của Qantas Asia - sẽ chính thức "bye bye" JPA sau 13 năm góp vốn đầy gian truân.
Năm 2007, khi đối tác Úc mua cổ phần JPA từ SCIC với tham vọng phát triển hãng hàng không giá rẻ tại thị trường nội địa thì ai ngờ...
Do ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu 2008, giá nhiên liệu bay tăng vùn vụt cộng thêm đội tàu bay "cổ lỗ sĩ" trên 15 năm tuổi, sự hạn chế về tổ chức hoạt động nên JPA lỗ liên tục. Tổng lỗ lũy kế 2005-2011 của hãng lên tới 2.100 tỉ đồng luôn.
Đến cuối 2011, JPA đứng trên bờ vực phá sản khi ngập trong nợ nần, mất khả năng thanh toán với vốn chủ sở hữu âm trên 600 tỉ đồng, lỗ lũy kế gần 2.500 tỉ đồng.
Để "cứu vớt" hãng, Thủ tướng Chính phủ đã giao Vietnam Airlines tiếp nhận nguyên trạng phần vốn nhà nước từ SCIC đầu năm 2012 và thực hiện tái cơ cấu lần thứ hai.
Lúc đó, Vietnam Airlines cùng cổ đông Qantas tiến hành đàm phán để ký lại thỏa thuận về các hợp đồng thương mại, vốn góp, xây dựng định hướng và tái cơ cấu toàn diện JPA. Vietnam Airlines cử các lãnh đạo sang điều hành cùng các đại diện của Qantas nắm giữ các vị trí giám đốc tài chính, giám đốc khai thác, giám đốc kỹ thuật...
Vietnam Airlines với vai trò cổ đông lớn đã tham gia tái cơ cấu mạnh JPA theo định hướng "Thương hiệu kép" (hàng không truyền thống đi kèm với hàng không giá rẻ - LCC). JPA phải "rút hầu bao" đến 355 tỉ đồng chi phí tái cấu trúc đội bay để chuyển đổi.
Và năm 2014, lần đầu tiên hãng cân đối được thu chi. Năm 2015, lãi 112,4 tỉ đồng. Sang năm 2016, JPA lại tăng lỗ nhiều so với kế hoạch. Sang 2017, Vietnam Airlines tiến hành "soi" toàn bộ hoạt động của JPA trong hoạt động chung của Vietnam Airlines Group, khiến hiệu quả của JPA dần được cải thiện.
Năm 2017, giảm lỗ 561 tỉ đồng so với năm 2016. Năm 2018 lãi 34,3 tỉ đồng. Hiện tại, chưa có Báo cáo tài chính 2019 của Vietnam Airlines được công bố để biết JPA có đạt mục tiêu hay không.
Tuy nhiên, sự rút lui dần của cổ đông Qantas trong 2 năm gần đây và các cuộc đàm phán liên tục giữa hai bên trong những tháng qua cho thấy, khả năng Vietnam Airlines "độc quyền" toàn bộ JPA đang dần trở thành sự thật.
## Cái tên Jetstar Pacific Airlines sẽ không còn?
Câu hỏi đặt ra là nếu Qantas "cút" hết thì số phận của JPA sẽ ra sao?
Đến thời điểm này, chưa có quyết định cuối cùng về tương lai của JPA. Phía Qantas, khi rút hết khỏi thị trường Việt Nam, đồng nghĩa với việc sẽ bàn giao cho đối tác kế thừa nguyên trạng toàn bộ nghĩa vụ về nợ, lỗ lãi và toàn bộ bộ máy nhân sự, tài sản... Đại dịch Covid-19 đã khiến mong muốn chuyển giao của Qantas thực hiện nhanh hơn dự kiến.
Nghĩa là Vietnam Airlines sẽ tiếp quản đội bay gồm 15 máy bay A320 đi thuê của 5-6 nhà cung cấp, đội ngũ nhân viên hiện tại khoảng 2.200 người, cộng số lỗ lũy kế hơn 4.200 tỉ đồng tính đến hết năm 2018.
Thực ra, ngay từ tháng 6/2019, Vietnam Airlines đã lên các kế hoạch cùng cổ đông tái cơ cấu quyết liệt JPA toàn diện, đặc biệt là phương án tái cơ cấu tài chính, tăng vốn điều lệ, khắc phục những tồn tại của hệ thống bán để nâng cao hiệu quả hoạt động.
Hiện chưa rõ, sau khi nhận bàn giao nguyên trạng, Vietnam Airlines sẽ "xóa sổ" hay giữ lại thương hiệu JPA, nhưng nhiều khả năng sẽ thay thế tên gọi này bằng một cái tên mới hoàn toàn, củng cố lại bộ máy điều hành.
Mô hình hoạt động của JPA sau tái cơ cấu đang được bàn tới là: Tiếp tục là công ty con của Vietnam Airlines nhưng hoạt động theo mô hình American Eagle - hãng hàng không chi nhánh cho American Airlines.
Vietnam Airlines sẽ "nắm trùm" toàn bộ hoạt động của hãng sau cải tổ, đặt hàng bằng các hợp đồng chở khách cho công ty mẹ trong thời gian dài. Các quyền lợi của khách hàng đã ký với JPA, ví dụ như mua vé trả trước sẽ được hãng mới kế thừa thực hiện.
Nếu những kế hoạch nêu trên "thành sự thật", thị trường hàng không Việt Nam sẽ chứng kiến hãng bay đầu tiên cải tổ mạnh dưới hình thức xóa sổ mô hình cũ để nâng cao hiệu quả hoạt động, ngay sau đại dịch Covid-19.
Nguồn: soha.vn