Ngày 26/6 vừa qua, Iran đã lên tiếng rất gắt về quyền kiểm soát eo biển Hormuz và nhắc nhở các quốc gia vùng Vịnh nên cân nhắc kỹ trước khi đứng về phía Mỹ. Tuyên bố này được đưa ra chỉ một ngày sau vụ tấn công vào một con tàu gần Oman, cho thấy thỏa thuận sơ bộ giữa Mỹ và Iran vẫn đang khá "mong manh"
Đây là phản ứng từ phía Iran trước tuyên bố chung mà họ cho là "vô trách nhiệm và khiêu khích" của Mỹ và sáu quốc gia vùng Vịnh - những người phản đối việc Iran đòi thu phí khi tàu đi qua eo biển.
"Việc đi lại an toàn qua eo biển Hormuz không thể được đảm bảo trong bối cảnh các thỏa thuận mơ hồ, các tuyến đường song song hoặc các quyết định không tính đến vai trò của Iran với tư cách là một quốc gia ven biển", Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi chia sẻ trên X.
Để nhấn mạnh vấn đề, đài truyền hình nhà nước Iran sau đó đưa tin ba tàu chở dầu nước ngoài đang cố "đi lại trái phép" qua eo biển đã phải quay đầu sau khi Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cảnh báo. Tuy nhiên đài truyền hình không tiết lộ thêm chi tiết gì
Trong khi đó, trong tuyên bố chung, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio và Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (GCC) kêu gọi lưu thông "tự do, vô điều kiện và không hạn chế" qua eo biển mà không thu phí hay "nỗ lực giành quyền kiểm soát". Tuyên bố cũng cho rằng để có hòa bình lâu dài thì phải giải quyết vấn đề tên lửa đạn đạo, máy bay không người lái và việc Iran hỗ trợ các nhóm chiến binh ở Trung Đông.
Rubio - vừa kết thúc chuyến công du vùng Vịnh để trấn an các đồng minh đang lo lắng về thỏa thuận tạm thời - đã nói với các phóng viên hôm 25/6 rằng nếu Iran đe dọa hoặc chặn tàu thuyền trong eo biển thì "chúng ta sẽ gặp vấn đề"
Bộ Ngoại giao Iran phản hồi ngay hôm 26/6, tuyên bố rằng sự hiện diện quân sự của Mỹ ở vùng Vịnh mới chính là nguồn gốc của sự bất ổn và chia rẽ trong khu vực. Bộ này nhấn mạnh eo biển nên được Iran và Oman quản lý theo các điều khoản của thỏa thuận tạm thời.
"Chúng tôi cảnh báo về việc tiếp tục các chính sách thù địch và can thiệp trong khu vực", Bộ Ngoại giao Iran cho biết.
Ali Akbar Velayati, cố vấn hàng đầu của lãnh tụ tối cao Iran, cũng cảnh báo các đồng minh vùng Vịnh của Washington: "Sự ổn định của các quốc gia Ả-rập vùng Vịnh Ba Tư phụ thuộc vào việc Iran quản lý eo biển Hormuz trong suốt một thế kỷ. Sự sống còn chiến lược của họ phụ thuộc vào sự khoan dung của Tehran", ông Velayati viết trên X.
Trước đó ngày 25/6, tàu Ever Lovely mang cờ Singapore đã bị một "vật thể không xác định" tấn công gần Oman. May mắn là không ai bị thương và con tàu sau đó đã tiếp tục hành trình ra khỏi eo biển.
Hai quan chức Mỹ nói với Reuters rằng Iran đã bắn vào con tàu này. Cơ quan Quản lý Eo biển Vịnh Ba Tư của Iran cho biết việc đi qua các tuyến đường trái phép sẽ là "trách nhiệm của chủ sở hữu, người vận hành và thuyền trưởng tàu"
Nguồn: soha.vn