Trước hàng loạt lệnh trừng phạt "cực gắt" từ Mỹ và việc châu Âu cứ "ngồi im ngồi yên" không chịu hành động về thương mại, Iran đã quyết định "all-in" - đẩy mạnh làm giàu urani luôn! Vậy Tehran sẽ "đi xa" đến đâu để "flex" sức mạnh và gây áp lực lên phương Tây nhỉ?
Iran vượt ngưỡng, phá luật chơi rồi nè!
Theo đài RT, ngày 8/7, Iran thông báo họ đã làm giàu nhiên liệu urani vượt 4,5% độ tinh khiết rồi - trong khi ngưỡng cho phép theo JCPOA (tên chính thức của thỏa thuận hạt nhân năm 2015) chỉ là 3,67% thôi nha! JCPOA này là deal mà Iran ký với "hội bạn thân" P5+1 (gồm 5 ông lớn thường trực HĐBA LHQ là Mỹ, Anh, Pháp, Nga, Trung Quốc + thêm Đức).
Không dừng lại ở đó, cách đây một tuần, nước Cộng hòa Hồi giáo này còn tuyên bố vượt luôn hạn mức 300 kg dự trữ urani nữa đấy!
Iran thì khẳng định các bước đi này vẫn "hợp lệ" theo thỏa thuận hạt nhân 2015. Họ chỉ muốn các bạn châu Âu "giữ lời hứa" về các cam kết thương mại và thỏa thuận dầu mỏ mà thôi.
Làm giàu urani 20% thì làm được gì?
Phát ngôn viên Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Iran - anh Behrouz Kamalvandi - hôm 8/7 cho biết làm giàu urani vượt 4,5% là "đủ xài" cho nhà máy điện của họ rồi. Trước giờ, nhà máy điện hạt nhân duy nhất ở Bushehr toàn dùng nhiên liệu nhập từ Nga cơ.
Theo chuyên gia Trung Đông Paul Heroux, mức 20% vẫn còn "xa vời" so với ngưỡng 90% - mức cần thiết để chế tạo vũ khí hạt nhân đó. Nhưng mà... "Một khi đã đạt 20%, nghĩa là bạn gần đích (90%) rồi đấy", chuyên gia này cảnh báo luôn!
Tuy nhiên, cựu Giám đốc chính sách an ninh tại IAEA - ông Tariq Rauf - thì bình tĩnh hơn: "Không có quốc gia nào chỉ chế tạo MỘT vũ khí hạt nhân cả". Nếu muốn sản xuất nhiều hơn thì phải cho máy ly tâm cũ hoạt động trở lại và quá trình này mất vài năm cơ. Hiện tại, Iran đơn giản là muốn "gửi tín hiệu" rằng họ có thể "tăng quân bài mặc cả" mà thôi.
Iran đang vận hành khoảng 5.000 máy ly tâm. Trước khi JCPOA có hiệu lực, con số đó lên tới gần 20.000 luôn! "Tái khởi động các máy ly tâm này có thể sẽ là bước tiếp theo", phát ngôn viên Kamalvandi "thả thính" cảnh báo.
Châu Âu phản ứng thế nào?
Từ khi Mỹ "bỏ bê" JCPOA năm ngoái, họ liên tục dùng các lệnh trừng phạt để "bóp nghẹt" kinh tế Iran. Trước động thái làm giàu urani của Tehran, Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo đã đáp trả bằng những lời cảnh báo "siêu cứng" về cô lập và siết chặt trừng phạt hơn nữa.
Nhưng mà châu Âu thì... hơi "chậm chạp" và "lúng túng". Anh và Đức thì cảnh báo Iran tạm ngừng, còn Tổng thống Pháp Emmanuel Macron lại chủ động liên lạc với Tehran để "nối lại đối thoại". Một đặc phái viên Pháp sẽ bay tới Tehran ngay trong tuần này luôn!
"Họ có thể sẽ không trừng phạt Iran đâu", chuyên gia Heroux dự đoán. "Tôi nghĩ EU nhận ra rằng Iran không phải là vấn đề, mà bên thực sự có vấn đề là Tổng thống Donald Trump và chính quyền Washington. Chúng ta đã có một thỏa thuận rồi mà ông Trump lại muốn xóa bỏ nó... Thay vì đứng về Washington, châu Âu tiếp tục giữ vai trò trung lập, không hoàn toàn về phe nào cả", ông Heroux kết luận.
Ông Udo Steinbach, cựu Giám đốc Viện nghiên cứu Trung-Đông Đức, khuyên các nhà lãnh đạo châu Âu nên "tiếp tục gây áp lực với Mỹ để đạt được thỏa thuận. Để lâu thì lệnh trừng phạt càng kéo dài, mối đe dọa từ Iran càng tăng, cuối cùng EU sẽ bị đẩy về phía Mỹ thôi".
Iran sẽ "đi đến cùng" không?
Nhắc đến căng thẳng quân sự Mỹ-Iran gần đây, các chuyên gia khuyên Iran nên nhìn vào trường hợp Triều Tiên để thấy "lợi ích" của việc sở hữu bom hạt nhân.
"Dựa vào cách Trump tương tác với Triều Tiên và cách ông ấy tỏ ra tôn trọng họ, điều đó cho Iran động lực để theo đuổi vũ khí hạt nhân đấy. Một khi tham gia câu lạc bộ hạt nhân, bạn sẽ được đối xử nghiêm túc hơn nhiều", ông Heroux chia sẻ.
Nguồn: soha.vn