ThoLovely2707
New member
Tuần này Iran vừa thả thính một yêu cầu cực gắt chưa từng có trong lịch sử khi đưa ra list "điều kiện hòa giải" với Mỹ và Israel. Và điều khiến cả thế giới phải "ơ kìa" chính là: họ đòi được công nhận chủ quyền đối với eo biển Hormuz luôn!
Nghe qua thì có vẻ bình thường nhưng mà các bro ơi, tuyến đường thủy hẹp này là "huyết mạch" vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) toàn cầu đó nha. Tehran giờ không chỉ muốn dùng nó làm "vũ khí" gây áp lực kinh tế toàn cầu, mà còn tính chuyển thành nguồn thu "khủng" hàng tỷ đô mỗi năm nữa kìa!
Trước giờ Iran hay dọa đóng cửa eo biển này nếu bị tấn công, nhưng ít ai tin là họ thực sự dám làm. Thế mà lần này quy mô tác động lớn đến nỗi Tehran tự mở rộng tham vọng, muốn biến "đòn bẩy" này thành công cụ dài hạn luôn rồi.
Trong xung đột vừa rồi, hoạt động vận chuyển qua chỗ này gần như "đứng hình", khiến thị trường năng lượng toàn cầu loạn cào cào. Các nước ngoài vùng Vịnh Ba Tư phải bay đi tìm giải pháp khẩn cấp để đảm bảo nguồn cung nhiên liệu cho dân chúng.
"Iran hơi bất ngờ trước độ hiệu quả của chiến lược Hormuz – việc gây ảnh hưởng tới kinh tế toàn cầu lại rẻ và dễ đến vậy," Dina Esfandiary, Trưởng bộ phận Trung Đông của Bloomberg Economics, nhận xét. "Một trong những bài học từ xung đột là họ phát hiện ra đòn bẩy mới này và chắc chắn sẽ dùng lại trong tương lai. Việc kiếm tiền từ đòn bẩy đó cũng là hệ quả tự nhiên thôi."
Washington cũng nhận ra mối nguy này rồi nha. Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio ngày 27/3 đã cảnh báo rằng một trong những thách thức sau xung đột chính là nỗ lực của Tehran muốn thiết lập hệ thống thu phí tại eo biển Hormuz.
Để nhấn mạnh tầm quan trọng chiến lược ngày càng tăng của tuyến đường này, Mojtaba Khamenei đã dùng bài phát biểu đầu tiên – được cho là trên cương vị lãnh đạo tối cao mới của Iran – để khẳng định rằng đòn bẩy phong tỏa eo biển "phải tiếp tục được sử dụng". Cứ như kiểu "đã mở ra thì không thể bỏ" ấy
Trong các vòng đàm phán trước với Mỹ, Iran chủ yếu đòi dỡ bỏ trừng phạt và công nhận quyền sở hữu công nghệ hạt nhân vì mục đích hòa bình, chứ chưa bao giờ nhắc đến chuyện kiểm soát eo biển Hormuz cả.
Giờ thì Tehran đang phát tín hiệu muốn "chính thức hóa" đòn bẩy này. Một hệ thống mới có thể cho phép Iran áp đặt hạn chế hàng hải với các đối thủ và gắn quyền tiếp cận tuyến vận tải quan trọng bậc nhất thế giới với các tranh chấp địa chính trị của mình luôn.
Tuy nhiên, theo giáo sư luật hàng hải quốc tế James Kraska (Học viện Chiến tranh Hải quân Mỹ), việc áp phí quá cảnh là vi phạm các quy tắc lưu thông hàng hải và không có cơ sở pháp lý theo luật quốc tế đối với một eo biển quốc tế như Hormuz đâu nha!
Ông cho biết eo biển Hormuz là tuyến giao thông quốc tế với vùng lãnh hải chồng lấn giữa Iran và Oman. Dù luật của hai nước này được áp dụng trong vùng biển đó, nhưng quyền quá cảnh vẫn thuộc về tất cả các quốc gia, cho phép lưu thông trên mặt nước, trên không và dưới nước mà không bị cản trở.
Trong lịch sử, rất hiếm tiền lệ một quốc gia thu phí thành công tại eo biển quốc tế. Hồi thế kỷ 19, Đan Mạch từng áp phí qua eo biển của mình nhưng sau khi bị phản đối quốc tế đã phải ký Công ước Copenhagen năm 1857 để bãi bỏ vĩnh viễn rồi.
Dù vậy, Iran vẫn đang nghiên cứu khả năng triển khai hệ thống thu phí và lợi nhuận tiềm năng. Các chuyên gia tuy nghi ngờ tính khả thi về mặt quốc tế, nhưng nếu thành công thì doanh thu có thể ngang với kênh đào Suez của Ai Cập luôn đó!
Hiện mỗi ngày có khoảng 20 triệu thùng dầu và sản phẩm dầu mỏ đi qua eo biển Hormuz, tương đương khoảng 10 tàu chở dầu cỡ "khủng long" (VLCC). Với mức phí khoảng 2 triệu USD mỗi tàu, doanh thu có thể đạt 20 triệu USD/ngày, tương đương 600 triệu USD/tháng ấy chứ.
Nếu tính cả LNG nữa thì con số này có thể vượt 800 triệu USD/tháng, tương đương khoảng 15-20% doanh thu xuất khẩu dầu hàng tháng của Iran năm 2024 luôn. Vừa đủ để "cày cuốc" đấy nhỉ?
Trong khi đó, Ai Cập thường thu về 700-800 triệu USD/tháng từ kênh đào Suez trong điều kiện bình thường, dù con số này đã giảm mạnh gần đây do gián đoạn tại Biển Đỏ rồi.
Áp lực kinh tế cũng là một động lực quan trọng. Theo Esfandiary, Tehran coi việc thu phí là cách "bù đắp thiếu hụt kinh tế" do trừng phạt gây ra – một cơ chế tương đối dễ triển khai và chi phí thấp để bù đắp việc bị hạn chế tiếp cận thị trường toàn cầu. Iran hiện là một trong những quốc gia chịu trừng phạt nặng nề nhất thế giới, chỉ sau Nga thôi.
Iran nhiều lần khẳng định eo biển Hormuz vẫn mở cửa, nhưng "có điều kiện" đó nha. Các tàu "không thù địch" có thể đi qua nếu phối hợp với chính quyền Iran. Lập trường này đã được Tehran gửi tới Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc và Tổ chức Hàng hải Quốc tế rồi.
Đồng thời, Iran dường như đang thử nghiệm thực tế một hệ thống kiểm soát hành trình. Dữ liệu theo dõi cho thấy một số tàu chở dầu đã đi gần bờ biển Iran hơn, và có báo cáo cho rằng một số nhà khai thác có thể đã trả tiền để đảm bảo an toàn rồi đấy.
Hiện chưa có quốc gia hay công ty vận tải nào công khai xác nhận việc trả phí, và các thỏa thuận vẫn còn mờ mờ ám ám. Tuy nhiên, theo Lloyd's List, hơn 20 tàu đã sử dụng hành lang mới qua eo biển, trong đó ít nhất hai tàu được cho là đã chi khoảng 2 triệu USD để được đi qua an toàn.
Nguồn: soha.vn
Nghe qua thì có vẻ bình thường nhưng mà các bro ơi, tuyến đường thủy hẹp này là "huyết mạch" vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) toàn cầu đó nha. Tehran giờ không chỉ muốn dùng nó làm "vũ khí" gây áp lực kinh tế toàn cầu, mà còn tính chuyển thành nguồn thu "khủng" hàng tỷ đô mỗi năm nữa kìa!
Trước giờ Iran hay dọa đóng cửa eo biển này nếu bị tấn công, nhưng ít ai tin là họ thực sự dám làm. Thế mà lần này quy mô tác động lớn đến nỗi Tehran tự mở rộng tham vọng, muốn biến "đòn bẩy" này thành công cụ dài hạn luôn rồi.
Trong xung đột vừa rồi, hoạt động vận chuyển qua chỗ này gần như "đứng hình", khiến thị trường năng lượng toàn cầu loạn cào cào. Các nước ngoài vùng Vịnh Ba Tư phải bay đi tìm giải pháp khẩn cấp để đảm bảo nguồn cung nhiên liệu cho dân chúng.
"Iran hơi bất ngờ trước độ hiệu quả của chiến lược Hormuz – việc gây ảnh hưởng tới kinh tế toàn cầu lại rẻ và dễ đến vậy," Dina Esfandiary, Trưởng bộ phận Trung Đông của Bloomberg Economics, nhận xét. "Một trong những bài học từ xung đột là họ phát hiện ra đòn bẩy mới này và chắc chắn sẽ dùng lại trong tương lai. Việc kiếm tiền từ đòn bẩy đó cũng là hệ quả tự nhiên thôi."
Washington cũng nhận ra mối nguy này rồi nha. Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio ngày 27/3 đã cảnh báo rằng một trong những thách thức sau xung đột chính là nỗ lực của Tehran muốn thiết lập hệ thống thu phí tại eo biển Hormuz.
Để nhấn mạnh tầm quan trọng chiến lược ngày càng tăng của tuyến đường này, Mojtaba Khamenei đã dùng bài phát biểu đầu tiên – được cho là trên cương vị lãnh đạo tối cao mới của Iran – để khẳng định rằng đòn bẩy phong tỏa eo biển "phải tiếp tục được sử dụng". Cứ như kiểu "đã mở ra thì không thể bỏ" ấy
Trong các vòng đàm phán trước với Mỹ, Iran chủ yếu đòi dỡ bỏ trừng phạt và công nhận quyền sở hữu công nghệ hạt nhân vì mục đích hòa bình, chứ chưa bao giờ nhắc đến chuyện kiểm soát eo biển Hormuz cả.
Giờ thì Tehran đang phát tín hiệu muốn "chính thức hóa" đòn bẩy này. Một hệ thống mới có thể cho phép Iran áp đặt hạn chế hàng hải với các đối thủ và gắn quyền tiếp cận tuyến vận tải quan trọng bậc nhất thế giới với các tranh chấp địa chính trị của mình luôn.
Tuy nhiên, theo giáo sư luật hàng hải quốc tế James Kraska (Học viện Chiến tranh Hải quân Mỹ), việc áp phí quá cảnh là vi phạm các quy tắc lưu thông hàng hải và không có cơ sở pháp lý theo luật quốc tế đối với một eo biển quốc tế như Hormuz đâu nha!
Ông cho biết eo biển Hormuz là tuyến giao thông quốc tế với vùng lãnh hải chồng lấn giữa Iran và Oman. Dù luật của hai nước này được áp dụng trong vùng biển đó, nhưng quyền quá cảnh vẫn thuộc về tất cả các quốc gia, cho phép lưu thông trên mặt nước, trên không và dưới nước mà không bị cản trở.
Trong lịch sử, rất hiếm tiền lệ một quốc gia thu phí thành công tại eo biển quốc tế. Hồi thế kỷ 19, Đan Mạch từng áp phí qua eo biển của mình nhưng sau khi bị phản đối quốc tế đã phải ký Công ước Copenhagen năm 1857 để bãi bỏ vĩnh viễn rồi.
Dù vậy, Iran vẫn đang nghiên cứu khả năng triển khai hệ thống thu phí và lợi nhuận tiềm năng. Các chuyên gia tuy nghi ngờ tính khả thi về mặt quốc tế, nhưng nếu thành công thì doanh thu có thể ngang với kênh đào Suez của Ai Cập luôn đó!
Hiện mỗi ngày có khoảng 20 triệu thùng dầu và sản phẩm dầu mỏ đi qua eo biển Hormuz, tương đương khoảng 10 tàu chở dầu cỡ "khủng long" (VLCC). Với mức phí khoảng 2 triệu USD mỗi tàu, doanh thu có thể đạt 20 triệu USD/ngày, tương đương 600 triệu USD/tháng ấy chứ.
Nếu tính cả LNG nữa thì con số này có thể vượt 800 triệu USD/tháng, tương đương khoảng 15-20% doanh thu xuất khẩu dầu hàng tháng của Iran năm 2024 luôn. Vừa đủ để "cày cuốc" đấy nhỉ?
Trong khi đó, Ai Cập thường thu về 700-800 triệu USD/tháng từ kênh đào Suez trong điều kiện bình thường, dù con số này đã giảm mạnh gần đây do gián đoạn tại Biển Đỏ rồi.
Áp lực kinh tế cũng là một động lực quan trọng. Theo Esfandiary, Tehran coi việc thu phí là cách "bù đắp thiếu hụt kinh tế" do trừng phạt gây ra – một cơ chế tương đối dễ triển khai và chi phí thấp để bù đắp việc bị hạn chế tiếp cận thị trường toàn cầu. Iran hiện là một trong những quốc gia chịu trừng phạt nặng nề nhất thế giới, chỉ sau Nga thôi.
Iran nhiều lần khẳng định eo biển Hormuz vẫn mở cửa, nhưng "có điều kiện" đó nha. Các tàu "không thù địch" có thể đi qua nếu phối hợp với chính quyền Iran. Lập trường này đã được Tehran gửi tới Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc và Tổ chức Hàng hải Quốc tế rồi.
Đồng thời, Iran dường như đang thử nghiệm thực tế một hệ thống kiểm soát hành trình. Dữ liệu theo dõi cho thấy một số tàu chở dầu đã đi gần bờ biển Iran hơn, và có báo cáo cho rằng một số nhà khai thác có thể đã trả tiền để đảm bảo an toàn rồi đấy.
Hiện chưa có quốc gia hay công ty vận tải nào công khai xác nhận việc trả phí, và các thỏa thuận vẫn còn mờ mờ ám ám. Tuy nhiên, theo Lloyd's List, hơn 20 tàu đã sử dụng hành lang mới qua eo biển, trong đó ít nhất hai tàu được cho là đã chi khoảng 2 triệu USD để được đi qua an toàn.
Nguồn: soha.vn