DauDethuong692
New member
Thuở ấy chưa có TikTok, chưa có viral, nhưng nghệ sĩ Út Bạch Lan đã là "trend" sống của làng cải lương – chỉ cần xuống 1 câu vọng cổ là khán giả ném quạt kẹp tiền từ dưới lên như mưa luôn! 
Nghệ sĩ Út Bạch Lan được coi là tượng đài thực sự của cải lương Việt Nam với những đóng góp cực kỳ to lớn trong việc định hình và phổ biến nghệ thuật này. Bà được mệnh danh là "Sầu Nữ" vì tiếng hát buồn đến nao lòng, khiến bao khán giả phải rơi nước mắt mỗi khi nghe
**Từ cô bé hát rong đến nữ hoàng cải lương**
Út Bạch Lan tên thật là Đặng Thị Hai, sinh năm 1935 trong một gia đình lao động nghèo khó, không ai theo nghề nghệ thuật cả. Cha mất sớm, mẹ con bà phải đi làm thuê làm mướn quanh khu vực Chợ Bình Tây để kiếm sống qua ngày. Từ 8 đến 13 tuổi, bà đã xinh đẹp nổi tiếng khắp vùng Bình Tây rồi nha!
Plot twist là Út Bạch Lan kết nghĩa chị em với nghệ sĩ Văn Vĩ từ nhỏ vì cùng cảnh ngộ. Dù bị mù từ nhỏ, nhưng Văn Vĩ học đàn guitar cổ nhạc cực đỉnh và đã dạy Út Bạch Lan ca hát.
Nghe máy hát đĩa của hàng xóm, Út Bạch Lan nghe rồi hát theo, học thuộc luôn nhiều bản vọng cổ. Thấy người mù đi hát dạo trong chợ được cho tiền, bà liền lén rủ mẹ đi hát dạo, mong kiếm tiền phụ mẹ đỡ vất vả. Hai mẹ con cùng cây đàn cũ đi hát dạo từ Chợ Lớn ra tận Chợ Bến Thành.
Rồi chuyện thần kỳ xảy ra! Tiếng đồn về giọng hát làm mê lòng người của cô bé hát dạo khiến cô Năm Cần Thơ tò mò đến nghe, và từ đây cuộc đời bà có bước ngoặt hoàn toàn. Từ cô bé hát rong nơi vỉa hè góc chợ, Út Bạch Lan được đứng trên sân khấu lung linh ánh đèn màu và nghệ danh Út Bạch Lan cũng ra đời từ đây
**Thời hoàng kim của một huyền thoại**
Vào giữa thập niên 1950, Út Bạch Lan bắt đầu được báo chí và khán giả chú ý qua vở dã sử "Đồ Bàn di hận" trên sân khấu đoàn Thanh Minh.
Không ngừng khổ luyện diễn xuất, trau chuốt kỹ thuật ca ngâm, sáng tạo nét mới, nghệ sĩ Út Bạch Lan đã để lại nhiều dấu ấn trong lòng khán giả qua các vở diễn: Dưới hàng phượng vĩ, Nước mắt kẻ sang Tần, Tình cô gái Huế, Thuyền ra cửa biển, Thần nữ dâng Ngũ Linh Kỳ, Nước chảy qua cầu và còn nhiều nữa! Năm 1958, bà ký hợp đồng về hát cho đoàn Kim Chưởng với nghệ sĩ Thành Được.
Thành công nối tiếp thành công, Út Bạch Lan được các hãng đĩa tranh nhau mời thu thanh đĩa đơn, đĩa tuồng đa dạng từ xã hội, cổ tích, sử Việt Nam đến Trung Hoa, Tây, Nhật... với số lượng nhiều nhất so với những danh ca khác – đúng nghĩa "đa năng" luôn!
Vai chị Hằng giúp Út Bạch Lan đạt tới đỉnh vinh quang khi hóa thân trong bi kịch người mẹ hết dạ thương con, do những bước đi sai lầm đã dẫn đến cái chết thảm, bỏ lại đứa con dại khờ.
Tiếp đó, trên sân khấu đoàn Kim Chưởng, Út Bạch Lan có những vai xuất sắc qua các vở như Kiêu Phi Yến (Nửa bản tình ca), Chiêu Trúc Lệ (Thuyền ra cửa biển)...
Đặc biệt, bài ca cổ "Hoa lan trắng" về chính cuộc đời Út Bạch Lan do soạn giả Viễn Châu viết riêng cho giọng ca bi ai, não nuột của bà đã được nhiều khán giả đặc biệt yêu thích và xúc động đến tận bây giờ.
**"Tổ nghề" mà ai cũng phải nể**
Về tầm ảnh hưởng của nghệ sĩ Út Bạch Lan, MC Thanh Bạch nhận định: "Trong giới nghệ sĩ, sân khấu miền Nam chúng tôi đến nay đều coi cô Út Bạch Lan như Tổ nghề của mình" – đỉnh cao như vậy đây!
Trong giới nghệ sĩ, Út Bạch Lan như một người chị, người mẹ hiền hậu luôn dẫn dắt các đàn em. Mọi người thường gọi bà bằng những tiếng thân thương như Út, chị Út, ngoại Út, má Út.
Nghệ sĩ Út Bạch Lan là người khởi đầu cho trào lưu tân cổ giao duyên với những bài hát vang danh một thời như "Mười sáu trăng tròn", "Giấc ngủ cô đơn", "Thương về miền Trung"... Số lượng đĩa hát thu thanh của bà ngày đó được xem là nhiều nhất giới cải lương, đa dạng về thể loại, tuồng tích. Đến tận những năm tháng cuối đời, bà vẫn vào phòng thu, thu rất nhiều sáng tác về đạo, về mẹ.
Út Bạch Lan cũng là "đệ nhất đào thương" của hàng loạt vở cải lương đình đám, mở đường cho những nhân vật kinh điển trong cải lương như Hương trong "Nửa đời hương phấn", bà giáo Lan trong "Tuyệt tình ca", chị Hằng trong "Con gái chị Hằng", bà Thảo trong "Tấm lòng của biển"... Các đàn em sau này đều chịu ảnh hưởng từ bà khi diễn các vai kinh điển đó.
Giai đoạn video cải lương bắt đầu xuất hiện trong thập niên 1990, Út Bạch Lan góp mặt trong rất nhiều video, diễn cùng các thế hệ nghệ sĩ đàn em, đàn cháu – bà thực sự là cây đại thụ của nghề!
**Kỹ thuật đỉnh cao không ai bì được**
Về chuyên môn, nghệ sĩ Út Bạch Lan là người đầu tiên tạo ra trường phái đưa tiếng nức nở vào lòng câu vọng cổ. Khi ca, bà bất chấp nhịp trường canh. Dù dàn đờn ngồi bao xa, dù nhịp đàn có rớt, bà vẫn mặc tình thao túng. Bà vừa dứt câu hát là tiếng nhịp song lang gõ một cái cóp theo sau. Bà hát rất đúng nhịp mà hơi vẫn dàn trải đều đặn, tròn vành, rõ chữ – talent thiên bẩm đây rồi!
Nghệ sĩ Út Bạch Lan được xếp vào hàng "vọng cổ ngũ bá" cùng với NSND Út Trà Ôn, nghệ sĩ Kim Anh, NSƯT Thanh Hương, nghệ sĩ Hữu Phước. Bà sở hữu giọng ca vàng "san sẻ", "chiêm nghiệm", "đời" và "rất đời", là nghệ sĩ hiếm hoi đến lúc cuối đời tiếng hát vẫn mềm mại và trong trẻo. Bà cũng kết hợp hầu hết với tất cả các nam danh ca nổi tiếng thời điểm đó.
Với các đàn em, nghệ sĩ Út Bạch Lan luôn được thần tượng, ngưỡng mộ vì tài và đức ở bà đều chuẩn mực. NSƯT Thanh Nga nổi danh là vậy nhưng vẫn xem Út Bạch Lan là thần tượng, người thầy của đời mình. NSND Ngọc Giàu lại coi Út Bạch Lan là một "đại ca" trong nghề.
NSƯT Diệu Hiền, NSND Bạch Tuyết thì học hỏi Út Bạch Lan từ cách sắp nhị tới nhả chữ. NSND Lệ Thủy, NSƯT Mỹ Châu, nghệ sĩ Thanh Nguyệt bày tỏ thích những nốt luyến, những kỹ thuật ca, âm hưởng từ giọng Út Bạch Lan. Các danh ca như Thanh Thúy, Hoàng Oanh, Thanh Tuyền, Giao Linh đều thần tượng Út Bạch Lan về cuộc đời, về sự nghiệp, về đạo đức – idol của các idol đây mà!
**Chỉ hát 1 câu, tiền bay lên sân khấu như mưa**
MC Thanh Bạch từng tâm sự về đỉnh cao không ai có của Út Bạch Lan, khiến mọi người đều sửng sốt, ngưỡng mộ: "Ở cái thời chưa phát triển tivi, truyền hình, chỉ có băng đĩa nhựa, cả gia đình tôi luôn ngóng đợi nghệ sĩ Út Bạch Lan ra đĩa. Chúng tôi ngóng báo chí đăng tin từng ngày một, xem ngày nào Út Bạch Lan ra đĩa để mua.
Nhà tôi ngày ấy ở Long Hồ, mà đĩa của cô Út Bạch Lan phát hành tận Vĩnh Long. Mỗi lần ba tôi đi làm, tôi luôn dặn ba phải mua bằng được đĩa, không mua được là giận luôn" – đúng kiểu fan cuồng thời xưa đây!
"Hồi xưa, hát cải lương để mùi được rất khó, khó hơn bây giờ nhiều vì lúc hát, micro treo tít trên cao và chỉ ở nguyên một vị trí, trong khi ca sĩ vẫn phải di chuyển khắp sân khấu.
Bởi vậy, để hát làm sao cho âm thanh vang ra, hút được vào micro trên cao đòi hỏi nội lực vô cùng kinh khủng, và cô Út Bạch Lan làm được điều này.
Ngày đó, cô Út Bạch Lan chỉ cần xuống một câu vọng cổ thôi là khán giả kẹp tiền vào trong nan quạt ném từ dưới lên, ném rất nhiều" – hình thức "donate" thời xưa đỉnh vậy đó! "Việc ném quạt này thể hiện thành công của nghệ sĩ, không chỉ từ tiền của ban tổ chức, mà còn ở ủng hộ của khán giả.
Những ngày cuối đời, cô Út Bạch Lan vẫn đi hát miệt mài, ở đâu mời cô cũng đi. Cô không quan trọng chuyện được trả tiền hay không, cứ hễ được mời hát là khỏe, là mạnh, là vui, giống như cái nghiệp vướng vào người, tạo nên sức mạnh của người nghệ sĩ" – đam mê thực sự là đây!
**Biết lùi để tôn trọng khán giả**
Về già, nghệ sĩ Út Bạch Lan sống khép mình, chỉ hỗ trợ đàn em, đàn cháu. Bà chấp nhận đóng lại những tuồng mình đã hát ngày xưa ở vai trò đào mụ. Nhiều người hỏi bà có buồn không khi không còn đóng đào chính nữa, bà khẳng định không buồn mà còn lấy đó làm hạnh phúc.
Út Bạch Lan cho rằng, bà không thể trẻ mãi, ở tuổi cao mà đóng những vai đào chính thì không khác nào "cưa sừng làm nghé". Bà yêu khán giả của mình, tôn trọng cái nhìn duy mỹ của khán giả, đem lại cái biết thiện mỹ cho khán giả – đẳng cấp và khiêm tốn đúng nghĩa! Dù vai trò nào, góc độ nào, Út Bạch Lan vẫn làm trọn vẹn vai diễn của mình và để lại một dấu ấn sâu đậm.
Vào những năm tháng cuối đời, nghệ sĩ Út Bạch Lan gác hào quang sân khấu, tìm đến những việc làm thiện nguyện. Đối với bà đâu cũng là thánh đường sân khấu. Dẫu một người, hai người, bà vẫn hát. Dẫu nhỏ tuổi, bà vẫn dạ thưa, kính trọng. Những cống hiến của bà cho nghệ thuật, cho sân khấu là quý giá vô cùng
Nguồn: kenh14.vn
Nghệ sĩ Út Bạch Lan được coi là tượng đài thực sự của cải lương Việt Nam với những đóng góp cực kỳ to lớn trong việc định hình và phổ biến nghệ thuật này. Bà được mệnh danh là "Sầu Nữ" vì tiếng hát buồn đến nao lòng, khiến bao khán giả phải rơi nước mắt mỗi khi nghe
**Từ cô bé hát rong đến nữ hoàng cải lương**
Út Bạch Lan tên thật là Đặng Thị Hai, sinh năm 1935 trong một gia đình lao động nghèo khó, không ai theo nghề nghệ thuật cả. Cha mất sớm, mẹ con bà phải đi làm thuê làm mướn quanh khu vực Chợ Bình Tây để kiếm sống qua ngày. Từ 8 đến 13 tuổi, bà đã xinh đẹp nổi tiếng khắp vùng Bình Tây rồi nha!
Plot twist là Út Bạch Lan kết nghĩa chị em với nghệ sĩ Văn Vĩ từ nhỏ vì cùng cảnh ngộ. Dù bị mù từ nhỏ, nhưng Văn Vĩ học đàn guitar cổ nhạc cực đỉnh và đã dạy Út Bạch Lan ca hát.
Nghe máy hát đĩa của hàng xóm, Út Bạch Lan nghe rồi hát theo, học thuộc luôn nhiều bản vọng cổ. Thấy người mù đi hát dạo trong chợ được cho tiền, bà liền lén rủ mẹ đi hát dạo, mong kiếm tiền phụ mẹ đỡ vất vả. Hai mẹ con cùng cây đàn cũ đi hát dạo từ Chợ Lớn ra tận Chợ Bến Thành.
Rồi chuyện thần kỳ xảy ra! Tiếng đồn về giọng hát làm mê lòng người của cô bé hát dạo khiến cô Năm Cần Thơ tò mò đến nghe, và từ đây cuộc đời bà có bước ngoặt hoàn toàn. Từ cô bé hát rong nơi vỉa hè góc chợ, Út Bạch Lan được đứng trên sân khấu lung linh ánh đèn màu và nghệ danh Út Bạch Lan cũng ra đời từ đây
**Thời hoàng kim của một huyền thoại**
Vào giữa thập niên 1950, Út Bạch Lan bắt đầu được báo chí và khán giả chú ý qua vở dã sử "Đồ Bàn di hận" trên sân khấu đoàn Thanh Minh.
Không ngừng khổ luyện diễn xuất, trau chuốt kỹ thuật ca ngâm, sáng tạo nét mới, nghệ sĩ Út Bạch Lan đã để lại nhiều dấu ấn trong lòng khán giả qua các vở diễn: Dưới hàng phượng vĩ, Nước mắt kẻ sang Tần, Tình cô gái Huế, Thuyền ra cửa biển, Thần nữ dâng Ngũ Linh Kỳ, Nước chảy qua cầu và còn nhiều nữa! Năm 1958, bà ký hợp đồng về hát cho đoàn Kim Chưởng với nghệ sĩ Thành Được.
Thành công nối tiếp thành công, Út Bạch Lan được các hãng đĩa tranh nhau mời thu thanh đĩa đơn, đĩa tuồng đa dạng từ xã hội, cổ tích, sử Việt Nam đến Trung Hoa, Tây, Nhật... với số lượng nhiều nhất so với những danh ca khác – đúng nghĩa "đa năng" luôn!
Vai chị Hằng giúp Út Bạch Lan đạt tới đỉnh vinh quang khi hóa thân trong bi kịch người mẹ hết dạ thương con, do những bước đi sai lầm đã dẫn đến cái chết thảm, bỏ lại đứa con dại khờ.
Tiếp đó, trên sân khấu đoàn Kim Chưởng, Út Bạch Lan có những vai xuất sắc qua các vở như Kiêu Phi Yến (Nửa bản tình ca), Chiêu Trúc Lệ (Thuyền ra cửa biển)...
Đặc biệt, bài ca cổ "Hoa lan trắng" về chính cuộc đời Út Bạch Lan do soạn giả Viễn Châu viết riêng cho giọng ca bi ai, não nuột của bà đã được nhiều khán giả đặc biệt yêu thích và xúc động đến tận bây giờ.
**"Tổ nghề" mà ai cũng phải nể**
Về tầm ảnh hưởng của nghệ sĩ Út Bạch Lan, MC Thanh Bạch nhận định: "Trong giới nghệ sĩ, sân khấu miền Nam chúng tôi đến nay đều coi cô Út Bạch Lan như Tổ nghề của mình" – đỉnh cao như vậy đây!
Trong giới nghệ sĩ, Út Bạch Lan như một người chị, người mẹ hiền hậu luôn dẫn dắt các đàn em. Mọi người thường gọi bà bằng những tiếng thân thương như Út, chị Út, ngoại Út, má Út.
Nghệ sĩ Út Bạch Lan là người khởi đầu cho trào lưu tân cổ giao duyên với những bài hát vang danh một thời như "Mười sáu trăng tròn", "Giấc ngủ cô đơn", "Thương về miền Trung"... Số lượng đĩa hát thu thanh của bà ngày đó được xem là nhiều nhất giới cải lương, đa dạng về thể loại, tuồng tích. Đến tận những năm tháng cuối đời, bà vẫn vào phòng thu, thu rất nhiều sáng tác về đạo, về mẹ.
Út Bạch Lan cũng là "đệ nhất đào thương" của hàng loạt vở cải lương đình đám, mở đường cho những nhân vật kinh điển trong cải lương như Hương trong "Nửa đời hương phấn", bà giáo Lan trong "Tuyệt tình ca", chị Hằng trong "Con gái chị Hằng", bà Thảo trong "Tấm lòng của biển"... Các đàn em sau này đều chịu ảnh hưởng từ bà khi diễn các vai kinh điển đó.
Giai đoạn video cải lương bắt đầu xuất hiện trong thập niên 1990, Út Bạch Lan góp mặt trong rất nhiều video, diễn cùng các thế hệ nghệ sĩ đàn em, đàn cháu – bà thực sự là cây đại thụ của nghề!
**Kỹ thuật đỉnh cao không ai bì được**
Về chuyên môn, nghệ sĩ Út Bạch Lan là người đầu tiên tạo ra trường phái đưa tiếng nức nở vào lòng câu vọng cổ. Khi ca, bà bất chấp nhịp trường canh. Dù dàn đờn ngồi bao xa, dù nhịp đàn có rớt, bà vẫn mặc tình thao túng. Bà vừa dứt câu hát là tiếng nhịp song lang gõ một cái cóp theo sau. Bà hát rất đúng nhịp mà hơi vẫn dàn trải đều đặn, tròn vành, rõ chữ – talent thiên bẩm đây rồi!
Nghệ sĩ Út Bạch Lan được xếp vào hàng "vọng cổ ngũ bá" cùng với NSND Út Trà Ôn, nghệ sĩ Kim Anh, NSƯT Thanh Hương, nghệ sĩ Hữu Phước. Bà sở hữu giọng ca vàng "san sẻ", "chiêm nghiệm", "đời" và "rất đời", là nghệ sĩ hiếm hoi đến lúc cuối đời tiếng hát vẫn mềm mại và trong trẻo. Bà cũng kết hợp hầu hết với tất cả các nam danh ca nổi tiếng thời điểm đó.
Với các đàn em, nghệ sĩ Út Bạch Lan luôn được thần tượng, ngưỡng mộ vì tài và đức ở bà đều chuẩn mực. NSƯT Thanh Nga nổi danh là vậy nhưng vẫn xem Út Bạch Lan là thần tượng, người thầy của đời mình. NSND Ngọc Giàu lại coi Út Bạch Lan là một "đại ca" trong nghề.
NSƯT Diệu Hiền, NSND Bạch Tuyết thì học hỏi Út Bạch Lan từ cách sắp nhị tới nhả chữ. NSND Lệ Thủy, NSƯT Mỹ Châu, nghệ sĩ Thanh Nguyệt bày tỏ thích những nốt luyến, những kỹ thuật ca, âm hưởng từ giọng Út Bạch Lan. Các danh ca như Thanh Thúy, Hoàng Oanh, Thanh Tuyền, Giao Linh đều thần tượng Út Bạch Lan về cuộc đời, về sự nghiệp, về đạo đức – idol của các idol đây mà!
**Chỉ hát 1 câu, tiền bay lên sân khấu như mưa**
MC Thanh Bạch từng tâm sự về đỉnh cao không ai có của Út Bạch Lan, khiến mọi người đều sửng sốt, ngưỡng mộ: "Ở cái thời chưa phát triển tivi, truyền hình, chỉ có băng đĩa nhựa, cả gia đình tôi luôn ngóng đợi nghệ sĩ Út Bạch Lan ra đĩa. Chúng tôi ngóng báo chí đăng tin từng ngày một, xem ngày nào Út Bạch Lan ra đĩa để mua.
Nhà tôi ngày ấy ở Long Hồ, mà đĩa của cô Út Bạch Lan phát hành tận Vĩnh Long. Mỗi lần ba tôi đi làm, tôi luôn dặn ba phải mua bằng được đĩa, không mua được là giận luôn" – đúng kiểu fan cuồng thời xưa đây!
"Hồi xưa, hát cải lương để mùi được rất khó, khó hơn bây giờ nhiều vì lúc hát, micro treo tít trên cao và chỉ ở nguyên một vị trí, trong khi ca sĩ vẫn phải di chuyển khắp sân khấu.
Bởi vậy, để hát làm sao cho âm thanh vang ra, hút được vào micro trên cao đòi hỏi nội lực vô cùng kinh khủng, và cô Út Bạch Lan làm được điều này.
Ngày đó, cô Út Bạch Lan chỉ cần xuống một câu vọng cổ thôi là khán giả kẹp tiền vào trong nan quạt ném từ dưới lên, ném rất nhiều" – hình thức "donate" thời xưa đỉnh vậy đó! "Việc ném quạt này thể hiện thành công của nghệ sĩ, không chỉ từ tiền của ban tổ chức, mà còn ở ủng hộ của khán giả.
Những ngày cuối đời, cô Út Bạch Lan vẫn đi hát miệt mài, ở đâu mời cô cũng đi. Cô không quan trọng chuyện được trả tiền hay không, cứ hễ được mời hát là khỏe, là mạnh, là vui, giống như cái nghiệp vướng vào người, tạo nên sức mạnh của người nghệ sĩ" – đam mê thực sự là đây!
**Biết lùi để tôn trọng khán giả**
Về già, nghệ sĩ Út Bạch Lan sống khép mình, chỉ hỗ trợ đàn em, đàn cháu. Bà chấp nhận đóng lại những tuồng mình đã hát ngày xưa ở vai trò đào mụ. Nhiều người hỏi bà có buồn không khi không còn đóng đào chính nữa, bà khẳng định không buồn mà còn lấy đó làm hạnh phúc.
Út Bạch Lan cho rằng, bà không thể trẻ mãi, ở tuổi cao mà đóng những vai đào chính thì không khác nào "cưa sừng làm nghé". Bà yêu khán giả của mình, tôn trọng cái nhìn duy mỹ của khán giả, đem lại cái biết thiện mỹ cho khán giả – đẳng cấp và khiêm tốn đúng nghĩa! Dù vai trò nào, góc độ nào, Út Bạch Lan vẫn làm trọn vẹn vai diễn của mình và để lại một dấu ấn sâu đậm.
Vào những năm tháng cuối đời, nghệ sĩ Út Bạch Lan gác hào quang sân khấu, tìm đến những việc làm thiện nguyện. Đối với bà đâu cũng là thánh đường sân khấu. Dẫu một người, hai người, bà vẫn hát. Dẫu nhỏ tuổi, bà vẫn dạ thưa, kính trọng. Những cống hiến của bà cho nghệ thuật, cho sân khấu là quý giá vô cùng
Nguồn: kenh14.vn