Các anh em nam nhi cần biết ngay: tế bào máu của các bác càng về già càng dễ mất nhiễm sắc thể Y, mà hút thuốc lá còn làm trầm trọng hơn nữa Sự mất mát này không đùa được đâu - nó khiến nguy cơ bị sẹo tim, bệnh tim mạch nghiêm trọng và một số bệnh ác tính tăng vọt lên luôn!
Mặc dù người và chuột khác nhau về kích thước lẫn trí thông minh, nhưng giới tính ở cả hai loài đều được xác định bởi hai nhiễm sắc thể giới tính quen thuộc - X và Y. Trước đây, các nhà khoa học vẫn nghĩ rằng ở động vật có nhau thai (như người hoặc chuột) và thú có túi, mô hình nhiễm sắc thể giới tính là hệ thống xác định giới tính ổn định và di truyền được. Nhưng plot twist đây rồi: những năm gần đây, nhiều nghiên cứu phát hiện nhiễm sắc thể Y của con người đang dần thoái hóa và có thể biến mất hoàn toàn sau 4 triệu năm nữa
Nam giới sẽ biến mất cùng với nhiễm sắc thể Y?
Một nghiên cứu được công bố trong Kỷ yếu của Viện Hàn lâm Khoa học Quốc gia (PNAS) có câu trả lời đây rồi. Các nhà nghiên cứu phát hiện có hai loài gặm nhấm trong tự nhiên không có nhiễm sắc thể Y - và đương nhiên cũng thiếu gen SRY (gen nằm trên nhiễm sắc thể Y, xác định giới tính đực).
Nhưng mà vẫn có con đực trong các quần thể này nha! Loài Amami agouti (Tokudaia osimensis) sống ở Amami Oshima chính là ví dụ. Cả con đực và con cái của loài này đều chỉ có một nhiễm sắc thể X, cả hai giới đều là XO (O là viết tắt của none).
Để tìm hiểu tại sao con đực có thể tồn tại độc lập với nhiễm sắc thể Y, các nhà khoa học đã kiểm tra chi tiết bộ gen của Amami agouti và phát hiện ra có một số trình tự lặp lại cụ thể trong gen nhiễm sắc thể đực Sox9.
Sox9 là gen siêu quan trọng ở động vật có vú, nó sẽ được biểu hiện với số lượng lớn sau khi được kích hoạt bởi protein từ SRY trong giai đoạn đầu phát triển phôi thai, thúc đẩy sự hình thành tinh hoàn. Ở Amami agouti, các trình tự lặp lại trong Sox9 giống như chất tăng cường trong gen, có thể làm tăng biểu hiện của gen. Có nghĩa là dù không có nhiễm sắc thể Y và SRY, nhưng sự gia tăng của chất tăng cường vẫn thúc đẩy biểu hiện Sox9 và hình thành tinh hoàn.
Điều này ngụ ý rằng nam giới có thể tồn tại mà không cần nhiễm sắc thể Y. Tuy nhiên, khó mà nói đây có phải tương lai xa của loài người không. Mặc dù nam giới chưa bị mất hoàn toàn nhiễm sắc thể Y, nhưng một số nghiên cứu đã phát hiện nam giới đang bị mất nhiễm sắc thể Y do lão hóa hoặc hút thuốc lá, điều này có thể gây ra những tác động tiêu cực nghiêm trọng đấy!
Mất nhiễm sắc thể Y do hút thuốc - real deal luôn!
Từ những năm 1960, các nhà khoa học đã phát hiện ở những người đàn ông cao tuổi, một số tế bào trong máu bị mất nhiễm sắc thể Y do lỗi sao chép. Hiện tượng này được gọi là mất khảm nhiễm sắc thể Y (mLOY). Và nó càng tồi tệ theo tuổi tác: Đối với một người đàn ông 70 tuổi, 40% tế bào máu mất nhiễm sắc thể Y, và con số này tăng lên 57% khi ở tuổi 93
Ngoài lão hóa, một nghiên cứu năm 2014 công bố trên tạp chí Science đã xác nhận rằng hút thuốc là yếu tố quan trọng khác dẫn đến mất nhiễm sắc thể Y ở nam giới. Nghiên cứu cho thấy xác suất mất nhiễm sắc thể Y trong tế bào máu của nam giới hút thuốc lá cao hơn gấp 3 lần so với người không hút, và việc mất nhiễm sắc thể Y có liên quan đến thời gian và liều lượng hút thuốc. Nhưng tin vui là nếu bỏ thuốc được thì hiện tượng này sẽ không tiếp diễn nha!
Mất nhiễm sắc thể Y ảnh hưởng gì? Spoiler: không vui tẹo nào!
Một số nghiên cứu ban đầu chỉ ra rằng việc mất nhiễm sắc thể Y trong tế bào máu tuy không gây ra bệnh ung thư liên quan đến máu, nhưng nam giới có nguy cơ mắc các bệnh khác nhau, bao gồm 12 loại ung thư và bệnh Alzheimer luôn
Ngoài ra, trong một nghiên cứu công bố trên tạp chí Science vào tháng 7 vừa qua, khi tiến hành nghiên cứu trên chuột, các nhà nghiên cứu phát hiện khi các tế bào gốc tạo máu bị mất nhiễm sắc thể Y, tim chuột sẽ bị yếu đi và để lại sẹo, đồng thời chúng có nguy cơ suy tim dẫn đến tử vong và rối loạn chức năng tim mạch cao hơn. Một số cuộc điều tra chỉ ra tình huống tương tự cũng xảy ra ở nam giới hút thuốc lá.
"Đặc biệt là sau 60 tuổi, đàn ông có tỷ lệ tử vong cao hơn đáng kể so với phụ nữ. Có vẻ như họ lão hóa về mặt sinh học nhanh hơn," nhóm nghiên cứu tại Đại học Virginia cho biết.
Không chỉ các tế bào máu bị mất nhiễm sắc thể Y mới gây hại đâu. Mới đây, các nhà khoa học từ Trung tâm Y tế Cedars-Sinai, Hoa Kỳ công bố nghiên cứu trên tạp chí Nature và phát hiện trong số bệnh nhân ung thư bàng quang, 10% đến 40% khối u sẽ bị mất nhiễm sắc thể Y. Điều này không quá bất ngờ vì các yếu tố như hút thuốc và tiếp xúc với hóa chất có thể dẫn đến tăng hoặc mất mức độ methyl hóa trên nhiễm sắc thể Y. Tuy nhiên, những khối u mất nhiễm sắc thể Y này có nhiều khả năng trở thành khối u ác tính, nghĩa là chúng khó điều trị hơn và gây tử vong nhiều hơn
Các nhà nghiên cứu đã so sánh hơn 200 bệnh nhân mắc cùng loại ung thư bàng quang và phát hiện những bệnh nhân có khối u bị mất nhiễm sắc thể Y không chỉ phát triển nhanh hơn mà còn có tiên lượng xấu hơn sau phẫu thuật.
Các nhà nghiên cứu suy đoán việc mất nhiễm sắc thể Y có thể là "chiến lược sống sót" của các khối u. Chúng phát triển nhanh hơn và trốn tránh các phản ứng miễn dịch tốt hơn.
Thôi thì các bác nam nhi, thấy chưa? Bỏ thuốc đi là vừa!
Nguồn: soha.vn