Hồi đó chưa có vaccine, chưa có khẩu trang y tế xịn xò như bây giờ, vậy mà tổ tiên mình đã biết cách đối phó với dịch bệnh rồi đấy! Các văn bản hành chính triều Nguyễn đang được lưu giữ tại Trung tâm Lưu trữ quốc gia I đã bật mí những bí kíp chống dịch cực kỳ thú vị.
Báo cáo dịch bệnh chậm? Ơ kìa, chuẩn bị ăn "gạch" nhé!
Châu bản triều Nguyễn ghi chép lại những đợt dịch bệnh lúc đó khủng khiếp lắm luôn, thiệt hại cả người lẫn của. Chính vì vậy mà việc báo cáo tình hình dịch bệnh chậm trễ sẽ bị "truyền chỉ trách cứ" (tức là bị phê bình nghiêm khắc ấy).
Năm Minh Mệnh thứ 21, tỉnh Hà Tĩnh báo cáo huyện Kỳ Hoa vào tháng 2 bị dịch bệnh, sau đó lây lan sang các tổng xã khác, tổng cộng mất mạng 864 người, cộng thêm thôn Hữu Quyền (huyện Hoa Xuyên) mất 29 người, gộp lại 893 người.
Bộ thần xét thấy số người chết nhiều quá, cần phải hỗ trợ họ theo quy định. Nhưng việc này liên quan đến dân chúng mà tỉnh đó lại không chịu kiểm tra báo cáo kịp thời, đến khi có chỉ thị kiểm tra mới tâu lên thì đã rất chậm trễ rồi, thật sự là không ổn. Kết quả? Bị "truyền chỉ trách cứ" luôn!
Còn các biện pháp chống dịch chính thức gồm: lập đàn cầu khấn, phát thuốc cho dân, và cử thầy thuốc đến tận nơi điều trị. Nghe có vẻ đơn giản nhưng hiệu quả đấy nhé!
Lập đàn cầu đảo – combo tâm linh level max
Năm Tự Đức thứ 13, Tổng đốc An Hà (An Giang, Hà Tiên) Nguyễn Công Nhàn tâu lên rằng từ ngày 20 tháng Chạp năm ngoái đến giờ, dân trong tỉnh nhiều người bị bệnh cảm thời khí. Lúc đầu đau bụng, ỉa chảy, vài ngày sau hôn mê rồi mất luôn.
Ông đã thiết lập đàn cầu khấn, lấy tiền từ kho mua thuốc, chế thuốc phát cho dân điều trị, và đến các đền miếu linh thiêng cầu khấn thành tâm. Đến lúc đó đã đỡ hơn, sẽ đợi khi nào dịch bệnh hết hẳn rồi tâu lại. Nếu cầu đảo linh nghiệm, dịch bệnh qua khỏi thì sẽ sắm sửa lễ vật để tạ ơn thần linh.
Năm Thiệu Trị 6, Bộ Hộ tâu: dân xã Ngoại Lãng, huyện Thư Trì thuộc Định Yên (Nam Định, Hưng Yên) trước bị nhiễm dịch, đã sai quan huyện cầu đảo và cử thầy thuốc điều trị. Giờ đã yên ổn rồi. Bộ thần xét thấy nên cho huyện viên sắm sửa lễ vật tạ ơn thần linh. Vua phê duyệt: "Chuẩn y lời tâu".
Cử thầy thuốc + phát thuốc miễn phí – healthcare cổ đại
Năm Tự Đức thứ 31, Bộ Hộ tâu: nhận được tờ tư từ phủ thần tỉnh Trị Bình Vũ Khoa báo cáo rằng huyện Minh Linh (Vĩnh Linh) gần đây có dịch bệnh, các xã Thủy Ba, Thượng Lại có người chết, mỗi xã khoảng 3-5 người. Quan tỉnh đã tạm chi 30 quan tiền công quỹ mua thuốc, cử thầy thuốc chữa trị.
Tổng đốc Nghệ An Hồ Lệ cũng trình bày: dân huyện Hưng Nguyên đa phần bị nhiễm bệnh, 2 thôn Thục Nhượng và Ngọc Điền nặng nhất, đã cử thầy thuốc Nguyễn Duy mua thuốc đến tận nơi điều trị. Đây là nội dung bản Tấu của Viện Cơ mật năm Thành Thái thứ 6.
Lockdown chặt chẽ – ai dám vi phạm là ăn đòn!
Trong thời gian dịch bệnh, việc đi lại đến địa phương có dịch bị kiểm soát siêu chặt. Năm Duy Tân thứ 8, Bố chánh sứ tỉnh Phú Yên trình bày: theo báo cáo của phủ viên phủ Tuy An Nguyễn Văn Hiền, thôn Mỹ Quang bị dịch hạch. Giờ dịch đã hết, ngày 22 dương lịch tháng này, dân thôn đó được tự do ra vào trở lại. Trong thời gian có dịch, người thôn đó không được qua lại thôn khác và người thôn khác cũng không được vào đây.
Năm Thành Thái thứ 11, Tổng đốc Bình Phú tư trình về việc tỉnh Khánh Hòa đang có dịch bệnh, các tân ven biển hễ thấy thuyền buôn từ tỉnh đó đến thì cho đậu ở nơi riêng và chỉ cho phu thuyền lên bờ mua đồ ăn, phải đề phòng để không lây nhiễm.
Tỉnh lập tức chỉ thị cho các tân thôn ven biển thực hiện các biện pháp phòng dịch. Sau đó nhận được văn bản từ Công sứ về việc tạm cấm thuyền tỉnh Khánh Hòa đến các tân trong vòng 40 ngày. Tỉnh đã yêu cầu các tân thôn ven biển tuân theo.
Đốt nhà + dọn dẹp đường sá – phương pháp tẩy uế hardcore
Năm Thành Thái thứ 11, Lãnh Tổng đốc Thuận Khánh tư trình gấp:
"Hai xã Ngọc Hội và Phương Sài, huyện Vĩnh Xương từ tháng Chạp năm ngoái đến tháng Giêng năm nay có 23 người chết vì dịch hạch. Ngày 28 tháng trước, đã đốt các nhà cửa có người bị bệnh ở xã đó và đưa thân nhân của họ đến nhà thương. Đến lúc đó đã tương đối yên.
Nhưng một tuần nay bệnh lại tái phát, 2 xã đó cộng thêm xã Vĩnh Điềm có tổng cộng 10 người chết. Quan lại tiếp tục đốt các nhà có người bị bệnh và đưa thân nhân đến nhà thương, nhắc nhở dân chúng tuân theo các quy định, dọn dẹp nhà cửa đường sá sạch sẽ để tránh lây nhiễm và từ sau nếu có người nào bị bệnh phải báo ngay, không được giấu giếm."
Năm Duy Tân thứ 4, Bộ Binh tâu: Tháng 5 năm nay, nhận được tờ tư từ Đô thống sung Đô đốc Nha Hộ thành Vũ Văn Đại trình bày: Tháng 3 năm nay, dân trong thành nhiều người bị dịch, sau đó cử các viên binh đến giúp đỡ các gia đình bị bệnh, chăm sóc bệnh nhân và cử người đến các bộ nha và các phường tẩy trừ uế độc. Giờ dịch bệnh may mắn đã hết mà những người được cử đi giúp đỡ chăm sóc dân và lo liệu việc mai táng, tẩy trừ uế khí không ai dám ngại khó. Nên làm tờ tư xin xem xét ban thưởng cho họ.
Tổng kết: Tổ tiên mình đã chống dịch cực pro!
Nguồn: soha.vn