Càng lớn tuổi, ai cũng thích lùi về quá khứ nhớ về những ngày cũ. Thời mà tủ lạnh, lò vi sóng hay mấy món đồ điện tử xịn xò còn là thứ "sang chảnh" xa xỉ với đa số người Việt mình. Nhưng nhắc đến cái chạn bát hay gác-măng-giê thì chắc ai cũng từng nghe qua, từng biết đến rồi, vì nó là món đồ kinh điển có mặt ở gần như nhà nào nhà nấy ngày xưa.
Mình may mắn được sinh ra và lớn lên đúng thời kỳ giao thoa giữa lối sống xưa cũ và nhịp sống hiện đại đang lên ngôi. Và còn may mắn hơn nữa khi được lớn lên ở nông thôn, nơi nuôi dưỡng trong mình một lối sống giản dị với những vật dụng tuy đơn giản nhưng giờ ít ai còn biết đến, như chiếc gác-măng-giê chẳng hạn. Nhà mình vẫn giữ chiếc gác-măng-giê cũ mèm cho đến tận đầu những năm 2000, gia đình mới mua chiếc mới thay thế, nhưng giờ thì không dùng nữa rồi
Hồi đó nhà chưa lát gạch bóng loáng như bây giờ, chiếc tủ đứng khoanh tay ở góc bếp, trên nền nhà xi-măng tróc đó đây. Đứng mà chẳng vững, cứ lắc lư khập khiễng vì nền nhà đâu có phẳng phiu đâu! Mẹ phải lấy mấy mảnh giấy gấp lại chèn dưới chân tủ cho nó đứng yên. Fun fact: gác-măng-giê có từ thời Pháp thuộc, người Việt mượn từ "Garde à manger" trong tiếng Pháp để gọi món đồ này. Gác-măng-giê trở thành cách nói "chanh sả" của dân thành phố hồi đó, còn ở quê thì gọi đơn giản là gác chạn hay chạn bát. Giờ tùy vùng miền mà có cách gọi khác nhau nha, nhà mình hay gọi là sập-băng-rê, còn mấy bạn Sài Gòn thì toàn gọi là gạc-con-giê, gạc-măng-giê gì đó
Đã lâu lắm rồi, trí nhớ cũng mờ mờ dần. Mình chỉ còn nhớ lơ mơ về cái chiếc gác-măng-giê đầu tiên nhà mình xài thôi. Chiếc tủ không cao lắm, nhưng với tầm mắt lúc bé xíu, nó to khổng lồ luôn á! Chiếc tủ siêu đa năng nha, chứa hết mọi thứ trong bếp từ nồi niêu xoong chảo đến đủ thứ gia vị mẹ cất giấu cẩn thận. Gác-măng-giê chính là "Tử Cấm Thành" ngăn chặn lũ kiến lạc bầy, gián chuột và cả boss mèo háu ăn nữa nè
Nhắc đến mèo, hồi đó nhà mình nuôi một con mèo mướp. Nó hay nhảy lên đầu tủ gác-măng-giê, đi đi lại lại mấy vòng để rình mò, chờ ai mất cảnh giác là "cuỗm" đồ ăn ngay. Thi thoảng thấy mình hay mẹ đi ngang qua, nó nhanh như chớp nằm xuống giả vờ ngủ, cái đuôi thả lơ xuống che luôn cái khe tủ. Thông minh vkl!
Mình vẫn nhớ cái âm thanh "ọp" nhẹ nhàng mỗi lần mở cửa tủ, không phải kiểu âm thanh hiện đại mở nhanh đóng vội như bây giờ đâu. Đôi khi lỡ tay đóng mạnh, tưởng sẽ có tiếng "rầm" vỡ tan tành, nhưng không, vẫn là tiếng "ọp" nhưng hơi đục và mềm hơn xíu thôi. Thứ âm thanh như nhắc nhở phải trân trọng đồ vật, vì nó cũng biết "đau" như mình vậy
Mỗi trưa tan học về, vứt cặp xuống là mình lao ngay đến gác-măng-giê, mở tủ. Mùi thơm của đồ ăn bay ra làm mình choáng ngợp luôn. Choáng ngợp trong niềm vui sướng ấy chứ! Đâu đó vang lên tiếng "chíp chíp" của mấy chú gà con đang bới tro bên bếp cùng tiếng cục tác của mẹ gà. Cái âm ba thôn quê ấy cứ vang mãi trong đầu, cho đến tận bây giờ khi kể lại, mình vẫn cảm nhận được mùi gỗ hòa với mùi thức ăn chân quê đầy ấm áp!
Nhiều năm trôi qua, chiếc gác-măng-giê cũng già nua và mục nát bên trong. Từ khi có tủ lạnh, mọi thức ăn đều được cho vào đó hết. Đã lâu lắm rồi mẹ không còn để xoong nồi trong lòng chiếc tủ gỗ nữa. Thỉnh thoảng vô tình bỏ vài món vào đó một cách vội vàng, nhưng chưa kịp ủ ấm thì đồ ăn đã được lấy ra mất rồi. Nó trở nên lạnh lẽo từ lúc đó! Rồi đến giờ khi nhắc về chiếc gác-măng-giê đầu tiên trước khi nó bị "nghỉ hưu", mình chỉ còn nhớ hình ảnh một chiếc tủ gỗ đứng đối diện chiếc tủ lạnh hiện đại, tân thời thôi
Nguồn: svvn.tienphong.vn