Chuông báo thức vang lên: Kỹ năng viết có còn cần thiết khi AI lên ngôi?
The New York Times vừa thực hiện một cuộc "điều tra dư luận" cực thú vị: mời gần 400 bạn học sinh cấp 3 bên Mỹ chia sẻ suy nghĩ về việc học viết và dùng AI. Kết quả? Câu trả lời đa dạng từ "AI chỉ là tool hỗ trợ thôi mà" đến "sợ phụ thuộc AI rồi mất luôn tư duy độc lập"
Con số biết nói: theo bài viết của Dana Goldstein trên The New York Times, khoảng 2/3 đến 90% học sinh trung học và sinh viên đại học đã từng "nhờ cậy" AI trong học tập, đặc biệt là các bài tập viết.
Thời đại chatbot AI đang thực sự thay đổi game: cách tìm info, triển khai ý tưởng, làm bài tập... Và câu hỏi lớn nhất: liệu học viết còn cần thiết không khi AI có thể "chế" ra văn bản hoàn chỉnh trong vài giây?
Team "lo sợ mất skill": Khi AI làm thay, não bộ có ngừng hoạt động?
Hannah (học sinh Trường Julia R. Masterman, Philadelphia) kể một tình huống quen thuộc lắm: về nhà lúc 10 giờ đêm sau buổi xem em múa ballet, phát hiện bài luận Văn deadline ngày mai vẫn... trắng tinh. Lúc này có 2 lựa chọn: tự viết hoặc nhờ AI.
Hannah thừa nhận AI giúp tìm ý tưởng, viết và edit siêu nhanh. Nhưng mà... nếu cứ để AI làm hộ mãi thì rồi sẽ mất luôn khả năng tự diễn đạt suy nghĩ của mình. Theo bạn ấy, viết giúp mình thực sự suy nghĩ về chủ đề, khám phá kiến thức mới và tìm ra "chất riêng" trong cách diễn đạt
Gabriel (học sinh chương trình AFS, Pennsylvania) có phần hoang mang hơn. Bạn ấy không muốn "anti-công nghệ" nhưng cũng thấy cần thận trọng trước những tác động khó lường của AI.
Kaylee (Minnesota) thì đang trong tình trạng "giữa chữ tín" kinh điển: tự làm bài mà nhìn bạn bè xài AI cũng được điểm tương đương thì... hơi bất công nhỉ?
Những khó khăn khi viết cũng có value của nó đấy!
Nhiều bạn nhận ra rằng dù viết khó nhưng chính quá trình vượt qua khó khăn mới giúp hiểu sâu vấn đề.
Jesse (Trường Montclair, California) ví von việc viết giống như tập gym: "đau nhức nhưng đầy thỏa mãn". Chọn từ, xếp bố cục, thêm chi tiết... mệt thật đấy, nhưng cảm giác được ngắm thành quả do chính tay mình tạo ra thì vô giá luôn!
Cataleya (Trường Masterman, Pennsylvania) nói thẳng: viết không dễ, nhưng chính vì khó nên nó mới có giá trị. Quá trình viết ép mình phải tìm hiểu sâu, suy nghĩ kỹ và phát hiện những góc nhìn mới mà AI khó lòng mang lại.
Aiden (Trường Montclair) kể về lần viết truyện ngắn: ban đầu bí đến mức phải ghi lung tung mọi ý tưởng, kể cả ý "ngu ngốc". Nhưng rồi câu chuyện tự dưng hình thành và cảm giác satisfied cực kỳ. Nếu để AI viết từ đầu thì chắc không được vibe này rồi
Malaika (Trường Central Bucks South, Pennsylvania) nhìn nhận sâu sắc hơn: viết gắn liền với tư duy và nỗ lực. Nếu giao hết cho máy móc, con người có thể đánh mất cơ hội chủ động tìm hiểu và tương tác với thế giới.
Team "AI là bạn đồng hành": Dùng khôn thì lợi đa hại ít
Dù biết rủi ro, một số bạn vẫn coi AI là công cụ hữu ích để vượt qua những trở ngại khi viết.
Cole (Trường Masterman) cho rằng AI giúp vượt qua tình trạng "bí ý tưởng kinh hoàng" - gợi ý hướng đi hoặc nhớ lại từ đang quên.
Maddy (Trường Saint Peter) xài AI để check ngữ pháp và dấu câu thôi chứ không để AI viết cả bài. Khi viết văn bản dài, đôi khi mắc lỗi mà không để ý, nên AI như một "editor phụ" vậy.
Abby (Trường Madeira, Virginia) xem AI như "bestie tư duy". Bạn ấy tự tìm ý tưởng được nhưng phát triển thành bài hoàn chỉnh thì khó. AI giúp trao đổi, tranh luận khi ôn Lịch sử hoặc đánh giá bài làm như góc nhìn của giáo viên
Benton (Trường Saint Peter) thấy AI giúp định hướng khi chưa biết bắt đầu từ đâu, khuyến khích cách suy nghĩ mới. Quan trọng là AI hỗ trợ tư duy chứ không làm thay toàn bộ!
Connor (Trường Saint Peter) - người đã dùng AI suốt thời cấp 3 - thừa nhận có thể ảnh hưởng việc học nếu chỉ đọc lướt qua AI. Nhưng bạn ấy cũng đặt câu hỏi: tại sao phải tự giải quyết mọi khó khăn khi có thể nhận trợ giúp hợp lý? Miễn là vẫn chủ động tham gia là được
Viết vẫn là skill quan trọng trong đời sống thực tế nhé!
Đa số học sinh trong cuộc thảo luận đồng ý viết là kỹ năng cần thiết, không chỉ trong lớp mà còn ngoài đời.
Katie (học sinh tại Mỹ) nhắc đến việc dùng kỹ năng viết hằng ngày: email thầy cô, nhắn tin bạn bè, trình bày quan điểm... Nếu cứ để AI viết thay thì làm sao rèn khả năng tự diễn đạt?
Rosieleigh (Trường Montclair, California) có quan điểm hay: trong thời đại AI tạo sinh, vai trò người viết càng quan trọng. Số lượng ≠ chất lượng. Con người vẫn cần tư duy phản biện để đưa ra quyết định, hiểu thông tin, nhận diện định kiến
Mia (học sinh tại Mỹ) thấy học viết giúp hình thành quan điểm riêng và biết cách lập luận bảo vệ nó. Kỹ năng này quan trọng trong nhiều giai đoạn cuộc đời, kể cả khi đi bầu cử. Nếu để AI đảm nhận hết quá trình suy nghĩ, con người có nguy cơ mất khả năng tự chủ khi đưa ra nhận định.
Jeffrey (Trường Montclair, California) chỉ ra rằng ngay cả khi tạo nội dung bằng AI, bạn vẫn cần biết cách xây dựng câu lệnh (prompt) và hiểu ngôn ngữ hoạt động thế nào mới ra kết quả ưng ý. Các tính năng chuyển giọng nói thành text có thể hỗ trợ nhưng không loại bỏ nhu cầu hiểu ngữ pháp đâu nhé!
Eliot (Trường Abington Friends) nhấn mạnh kỹ năng viết liên hệ với khả năng nói. Nắm vững từ vựng và cấu trúc câu giúp nâng cao khả năng trò chuyện. Con người vẫn cần giao tiếp độc lập trong những tình huống không có AI hỗ trợ mà ️
Gabby (Pennsylvania) nói tiếng nói của học sinh có vai trò với sự đổi mới và giải quyết vấn đề tương lai. Rèn luyện kỹ năng xây dựng lập luận ở trường giúp hình thành tiếng nói riêng và đóng góp ý tưởng cho xã hội.
Có người nghĩ AI sẽ thay thế được nhiều công việc viết
Ngược lại với đa số, Jimmy (Trường Montclair, California) cho rằng kỹ năng viết có thể không còn quan trọng như trước trong thời đại AI.
Jimmy nhận định nội dung do AI tạo ra có thể vượt con người về độ chính xác và chất lượng. Bạn ấy đề cập đến việc OpenAI giải được phương trình Navier-Stokes - một trong bảy bài toán Thiên niên kỷ nổi tiếng.
Theo Jimmy, con người phải mất nhiều năm học và thực hành để viết thành thạo, trong khi AI tiết kiệm được thời gian đó. Các công việc như giao tiếp, suy nghĩ, ghi chép đều có thể được AI hỗ trợ: soạn email, tìm ý tưởng, tự động tạo note...
Tuy nhiên, Jimmy cũng thừa nhận tích hợp AI quá sâu vào đời sống có thể kéo theo hệ quả khó lường. Nếu không còn dành nhiều năm rèn kỹ năng viết, con người có thể chuyển thời gian sang học cách dùng AI hiệu quả hoặc phát triển kỹ năng khác.
Jimmy tin lịch sử cho thấy con người luôn thích nghi với công nghệ: từ viết tay đến bàn phím, và giờ là AI
Dấu ấn cá nhân: Thứ mà AI khó "clone" được
Nhiều bạn cho rằng viết không chỉ để truyền tải info mà còn thể hiện trải nghiệm, cảm xúc và bản sắc riêng - những thứ AI khó thay thế.
Jocelyn (Pennsylvania) nói viết giúp lưu giữ trải nghiệm và chia sẻ với thế giới. Mỗi tác phẩm đều chứa những điều đáng khám phá dù không phải kiệt tác. Văn bản AI có thể hoàn chỉnh về kỹ thuật nhưng thiếu chiều sâu trải nghiệm và suy nghĩ của con người.
Delia (Trường Central Bucks South) nhấn mạnh vai trò cảm xúc trong sáng tạo. AI có thể tạo câu văn đẹp, hình ảnh giàu sức gợi nhưng không có cảm xúc thực sự đằng sau. Bạn ấy đặt câu hỏi: làm sao một trí tuệ chưa từng ngắm hoàng hôn có thể hiểu và diễn tả vẻ đẹp ấy?
Brisa (Trường Montclair, California) xem viết là cách thể hiện suy nghĩ và tiếng nói cá nhân. Khả năng tự diễn đạt quan điểm giúp phát triển ý tưởng và khẳng định bản sắc riêng - điều AI không thể làm thay.
Colin (Trường Glenbard West) lo ngại nếu để AI tạo toàn bộ nội dung, các tác phẩm sẽ trở nên đồng nhất, lặp lại ý tưởng và cách thể hiện có sẵn. Viết gắn với lịch sử nghệ thuật và sáng tạo của con người; thiếu yếu tố cá nhân, tác phẩm có thể mất nét độc đáo vốn làm nên giá trị.
Cassiopeia (Pennsylvania) cho rằng giao phó toàn bộ hoạt động viết cho AI có thể khiến con người đánh mất một phần bản sắc. Dù không phải ai cũng muốn trở thành nhà văn, quá trình viết vẫn lưu lại dấu vết về sự tồn tại, suy nghĩ và trải nghiệm của mỗi người
Kết luận: Một cuộc tranh luận chưa có hồi kết
Gần 400 ý kiến từ học sinh cho thấy nhiều cách nhìn về vai trò kỹ năng viết trong thời đại AI. Một số lo phụ thuộc công nghệ làm suy giảm tư duy độc lập và khả năng sáng tạo. Một số khác xem AI là tool hỗ trợ vượt qua khó khăn và tiết kiệm thời gian. Thậm chí có ý kiến cho rằng AI có thể đảm nhận ngày càng nhiều công việc viết.
Cuộc thảo luận đặt ra vấn đề về cách học và rèn luyện kỹ năng viết khi AI ngày càng tham gia sâu vào quá trình tạo nội dung. Với nhiều học sinh, viết vẫn là cách phát triển tư duy, hình thành quan điểm và thể hiện tiếng nói cá nhân, bên cạnh vai trò truyền tải thông tin.
Các ý kiến học sinh trong bài được The New York Times cô đọng và biên tập lại từ nội dung thảo luận.
Nguồn: The New York Times.
Nguồn: svvn.tienphong.vn