Giờ này mà nghe tin học sinh ngày càng "quay xe" khỏi các môn Khoa học tự nhiên (KHTN) thì ai cũng lo sốt vó Nhưng mà plot twist đây: những bạn còn lại chọn KHTN có thể chính là những "cao thủ ẩn mình" đấy!
Con số không nói dối: KHXH đang "lên ngôi" thật sự
Bộ GD&ĐT công bố số liệu kỳ thi tốt nghiệp THPT 2024 cho thấy: 63% thí sinh trong hơn 1 triệu người đăng ký đã chọn bài thi KHXH - cao nhất trong 6 năm qua luôn nha! Sang năm 2025, con số này còn leo thang hơn nữa khi khảo sát nhiều trường cho thấy tỷ lệ chọn KHXH lên tới 70%, gấp đôi KHTN luôn á
Nhìn sang bậc đại học cũng tương tự: nhóm ngành Kinh doanh và Quản lý chiếm gần 23,57% sinh viên nhập học. Trong khi đó, Máy tính và CNTT chỉ có 11,79%, còn Công nghệ kỹ thuật thì 9,18% thôi. Mất cân đối kiểu gì đây?
Khi KHTN bị "bơ", tương lai sẽ ra sao?
Khi học sinh từ THCS đến THPT đều "ghosting" các môn Lý, Hóa, Sinh, thì nguồn nhân lực cho các ngành STEM ở đại học và sau đại học sẽ bị thu hẹp nghiêm trọng. Đây không chỉ là chuyện số lượng, mà còn là nguy cơ tạo khoảng trống lớn trong các lĩnh vực cốt lõi của tương lai - từ AI, kỹ thuật, công nghệ sinh học đến năng lượng tái tạo.
Vấn đề là muốn đào tạo nhân lực khoa học không thể "nhanh như chớp" được, không như kiểu làm theo trend đâu nha!
Áp lực xã hội: "Con ơi, học kinh tế cho dễ xin việc"
Không ít bố mẹ vẫn tin rằng các ngành kinh tế, ngoại thương, luật... sẽ "dễ kiếm cơm" hơn, còn các ngành kỹ thuật hay nghiên cứu khoa học vừa khó học, vừa khó làm giàu nhanh. Định kiến này ăn sâu vào tâm lý từ rất sớm, khiến nhiều bạn có năng lực KHTN cũng phải "quay xe" theo ý ba mẹ.
Thêm nữa, hình ảnh kỹ sư, nhà nghiên cứu vẫn chưa "hot" bằng những nghề nghiệp thời thượng khác. Khi người "làm khoa học" chưa được tôn vinh đúng mức, thì ít bạn đủ dũng cảm đi ngược dòng rồi
Plot twist: "Ít mà có võ" có phải chân lý?
Nhưng mà nghe này, chính sự "chắt lọc" này cũng có mặt tích cực đấy! Những bạn chọn KHTN thường là những người thực sự yêu thích, có năng lực, và đã cân nhắc kỹ càng. Các môn như Lý, Hóa, Sinh không dễ để "học vẹt" hay chọn đại đâu. Vì vậy, tuy số lượng giảm nhưng chất lượng đầu vào có thể lại cao hơn, tinh hơn đấy!
Giáo viên cũng nhận xét rằng phát triển khoa học không cần quá đông, mà cần đúng người. Một kỹ sư giỏi có thể làm việc của mười người trung bình. Nhưng "ít mà tinh" chỉ phát huy hiệu quả nếu hệ thống có chính sách nuôi dưỡng đúng cách - từ giảng dạy đến nghiên cứu, từ học bổng đến cơ hội nghề nghiệp.
Vậy giải pháp là gì?
Để không rơi vào hai cực đoan - hoặc chạy theo số lượng, hoặc bằng lòng với một nhúm tinh hoa - chúng ta cần:
Giáo viên phải dạy truyền cảm hứng, chứ không chỉ truyền kiến thức, đặc biệt ở bậc THCS Công tác hướng nghiệp cần bắt đầu từ lớp 7, lớp 8, giúp các bạn hiểu rõ về các ngành nghề, bao gồm STEM Cải thiện hình ảnh nghề nghiệp KHTN trong xã hội: Truyền thông, sách báo, chương trình truyền hình cần làm nổi bật vai trò của những nhà khoa học, kỹ sư trong đời sống hiện đại Chính sách học bổng, việc làm, hỗ trợ nghiên cứu nên ưu tiên cho nhóm ngành khoa học công nghệ để các bạn có lý do vững chắc để gắn bóKết luận: Không hẳn là thảm họa, nhưng cũng đừng quá lạc quan
Tình trạng học sinh ít chọn KHTN không hẳn là thảm họa nếu nhìn thấy những "hạt giống chất lượng". Nhưng nếu không có sự thay đổi từ chương trình học đến quan niệm xã hội, chúng ta sẽ không thể có nền khoa học mạnh nếu mãi trông chờ vào "ít nhưng tinh".
Bài toán nhân lực tương lai cần một lời giải công bằng hơn: Nơi mà mỗi học sinh, dù chọn môn nào, cũng được khuyến khích phát triển tối đa năng lực thật sự của mình. Đó mới là điều quan trọng nhất!
Nguồn: kenh14.vn