Thời buổi này mà học phí đại học tăng không phanh thật sự Theo khảo sát của Bộ GD&ĐT, trong 988 chương trình đào tạo có tận 586 chương trình (chiếm 59,3% luôn đó) nếu tính đủ chi phí thì học phí sẽ cao hơn mức trần hiện hành. Mà mức trần đang là 1,71 đến hơn 8,75 triệu đồng/người/tháng tùy ngành và mức độ tự chủ của trường đấy!
Học phí hiện tại chỉ đủ... trả tiền điện nước thôi chứ đâu
PGS.TS Nguyễn Xuân Hoàn - Hiệu trưởng ĐH Công thương TP.HCM thẳng thắn chia sẻ: "Những năm gần đây chi phí đào tạo tăng nhanh và liên tục khi trường vận hành theo cơ chế tự chủ tài chính". Hiện tại học phí ở trường dao động 143-182 triệu đồng/khóa cho chương trình chuẩn, áp dụng từ khóa 2026.
Vậy tiền đi đâu hết? Theo thầy Hoàn thì áp lực lớn nhất gồm 3 thứ:
• Chi phí nhân sự để giữ chân giảng viên giỏi (ai mà chả muốn lương cao đúng không nè)
• Chi phí đầu tư cơ sở vật chất, xưởng thực hành, phòng thí nghiệm, đại học số (mấy cái này giờ đắt lắm)
• Chi phí kiểm định chất lượng và chuyển đổi số (bắt kịp xu hướng mà)
Mặc dù vậy, trường vẫn cam kết "3 không" với sinh viên: Không tăng học phí giữa chừng, không thu phí linh tinh, không bỏ rơi sinh viên khó khăn. Respect!
Nhưng mà thực tế đau lòng là học phí hiện tại chỉ đủ bù đắp chi thường xuyên thôi, chưa tính đến khấu hao nhà xưởng, thiết bị công nghệ cao. Đặc biệt các ngành kỹ thuật như Công nghệ thực phẩm, Hóa học, Công nghệ sinh học, Cơ khí... vì chi phí hóa chất, vật liệu thực hành, bảo trì máy móc cao ngất ngưởng.
Tiến sĩ Quách Thanh Hải từ ĐH Công nghệ Kỹ thuật TP.HCM cũng xác nhận chi phí đào tạo tăng do 4 yếu tố: tiền lương, quản lý vận hành, khấu hao tài sản, chi trực tiếp cho sinh viên. Với ngành kỹ thuật-công nghệ thì phải đầu tư "xịn sò" để sinh viên thực hành trên thiết bị chuẩn nghề nghiệp.
Tính đủ thì... choáng váng luôn á
Báo cáo từ Bộ GD&ĐT về Nghị định 238/2025 cho thấy khoảng cách giữa học phí thu và chi phí thực tế đang khá "sốc".
Mức trần năm học 2025-2026 từ 1,52 triệu đến hơn 7,7 triệu đồng/người/tháng. Trong đó ngành sức khỏe (Y, Dược) cao nhất, Nghệ thuật thấp nhất.
Nhưng trong 988 chương trình khảo sát:
• 586 chương trình (59,3%) cần học phí cao hơn mức trần
• 270 chương trình cần cao hơn 1,5 lần mức trần
• 127 chương trình cần cao hơn từ 2 lần trở lên
• 151 chương trình đang thu... vượt trần rồi (110 chương trình thuộc nhóm trường chưa tự chủ luôn)
Khối kỹ thuật-công nghệ vượt trần nhiều nhất về số lượng, còn khối sức khỏe vượt trần cao nhất về mức độ.
Case study gây shock
Nhiều trường đang duy trì học phí thấp hơn chi phí thực tế rất nhiều, phần chênh lệch do ngân sách nhà nước hoặc nguồn thu khác bù vào.
Ví dụ: ĐH Tài chính - Kế toán tự chủ 50,8%, nhưng học phí chỉ đáp ứng 44% chi phí đào tạo thực tế thôi.
Hay như ĐH Y Hà Nội: đang thu 82,2 triệu/năm cho ngành Y khoa, Răng Hàm Mặt, nhưng tính đủ phải lên 191 triệu - gấp hơn 4 lần mức trần!
ĐH Bách khoa (ĐHQG TP.HCM): một số ngành kỹ thuật đang thu 15,9-42 triệu, mà chi phí thực tế lên tới 84 triệu - gấp 2,6 lần mức trần.
Tiến sĩ Quách Thanh Hải nhận định mức thu học phí đang "lệch pha" giữa nhu cầu đầu tư cho giáo dục chất lượng cao và mức trần hiện tại, gây áp lực lên tự chủ và chất lượng đào tạo.
Ông cho biết nếu tính đúng đủ, học phí sẽ tăng mạnh, nhất là ngành công nghệ cao do chi phí khấu hao phòng thí nghiệm, bản quyền phần mềm, vật liệu thực hành, thuê chuyên gia/giảng viên doanh nghiệp cực đắt. Còn khối xã hội-kinh tế tăng ít hơn nhưng vẫn phải tăng để bù chi phí vận hành, số hóa học liệu và hoạt động trải nghiệm.
Tương lai: Chuẩn bị tinh thần học phí lên nữa nha!
Dự thảo sửa đổi Nghị định 238/2025 của Bộ GD&ĐT có 4 điểm đáng chú ý từ năm 2026-2027:
Thứ nhất: Mức trần dao động 1,71 - 8,75 triệu đồng/người/tháng (thấp nhất ngành nghệ thuật, cao nhất ngành sức khỏe).
Từ năm 2027-2028 trở đi sẽ điều chỉnh theo khả năng chi trả và điều kiện kinh tế-xã hội, nhưng tối đa không vượt tốc độ tăng CPI.
Thứ hai: Răng - Hàm - Mặt được "thăng hạng" lên nhóm mức trần cao nhất vì đặc thù đào tạo chuyên sâu, chi phí thực hành lâm sàng và trang thiết bị cực tốn kém.
Thứ ba: Tất cả trường công lập tự chủ áp dụng chung mức trần tối đa gấp 2,5 lần trường chưa tự chủ, không phân biệt "tự bảo đảm chi thường xuyên" hay "chi thường xuyên cùng chi đầu tư" nữa.
Thứ tư: Ngoài ngành Mác-Lênin và Tư tưởng Hồ Chí Minh, bổ sung miễn học phí cho các ngành nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản, xây dựng, nghệ thuật và thể dục thể thao.
Nhìn chung thì học phí tăng là xu hướng khó tránh khỏi rồi các bạn ơi. Nhưng mong rằng khi tăng thì chất lượng đào tạo cũng phải tăng theo chứ nhỉ!
Nguồn: svvn.tienphong.vn