Trong list dài các nữ tướng huyền thoại của Việt Nam mình, có một nhân vật siêu đặc biệt mà không phải ai cũng biết: đó là Phạm Thị Uyển - vị hoàng hậu duy nhất từng trực tiếp cầm quân ra trận đánh quân Đường! ️
Xuất thân danh gia vọng tộc, từ nhỏ đã khác biệt
Theo thần tích đình Hòa Mục và những câu chuyện lưu truyền ở địa phương, Phạm Thị Uyển quê ở Nam Xương (giờ thuộc Hà Nội). Bà là con gái của Phạm Huyên và Phùng Thị Thảo, đồng thời là chị gái của hai võ tướng nổi tiếng Phạm Miện và Phạm Huy. Hai người em trai này cũng từng tham gia cuộc khởi nghĩa do Phùng Hưng lãnh đạo luôn nha!
Sau này, số phận đưa đẩy Phạm Thị Uyển gặp được Mai Thúc Loan - thủ lĩnh cuộc nổi dậy Hoan Châu chống lại nhà Đường vào đầu thế kỷ VIII. Khi phong trào giành được nhiều thắng lợi, Mai Thúc Loan xưng đế với hiệu Mai Hắc Đế, còn Phạm Thị Uyển thì trở thành hoàng hậu.
Không chỉ là hoàng hậu, còn là nữ tướng tài ba
Plot twist ở đây là: bà không phải kiểu hoàng hậu ngồi trong cung lo chuyện hậu cung đâu nhé! Theo các tư liệu và thần tích, Phạm Thị Uyển còn am hiểu quân sự, thường xuyên tham gia bàn việc quốc gia đại sự và thậm chí còn trực tiếp cùng nghĩa quân đánh giặc luôn!
Năm 722, nhà Đường điều quân sang đàn áp cuộc khởi nghĩa với lực lượng siêu đông. Đội quân do tướng Dương Tư Húc chỉ huy tiến vào Tống Bình với số lượng vượt trội hẳn. Tình hình lúc này khá căng đét cho quân của Mai Hắc Đế!
Trận chiến lịch sử trên sông Tô Lịch
Trong cuộc giao chiến trên sông Tô Lịch (lúc đó còn là nhánh của sông Hồng chứ chưa ô nhiễm như bây giờ đâu), Phạm Thị Uyển được ghi nhận đã trực tiếp chỉ huy một cánh quân! Đây chính là điều làm nên sự khác biệt của bà so với các hoàng hậu khác trong lịch sử.
Theo những câu chuyện lưu truyền, Phạm Thị Uyển cùng nghĩa quân đã tổ chức chống trả quân Đường rất quyết liệt tại khu vực này. Tuy nhiên trước sức ép ngày càng lớn từ đối phương với quân số áp đảo, lực lượng của bà dần rơi vào thế bất lợi.
Kết cục bi trang của nữ tướng
Khi tình thế không thể cứu vãn, các thần tích và truyền thuyết địa phương kể rằng Phạm Thị Uyển đã lựa chọn gieo mình xuống sông Tô Lịch để giữ tiết, thay vì để quân địch bắt giữa. Một cái kết thực sự bi tráng và đầy khí tiết!
Sau đó, theo truyền thuyết, thi thể bà trôi về khu vực trang Nhân Mục (nay là phường Hòa Mục, Hà Nội). Người dân địa phương đã tìm thấy, an táng và lập miếu thờ bà. Về sau, nơi này trở thành đền Dục Anh trên đường Nguyễn Ngọc Vũ. Hai người em trai của Phạm Thị Uyển cũng được thờ tại đây.
Những câu chuyện thần tích kéo dài qua nhiều thế kỷ
Plot còn kéo dài nữa! Theo truyền thuyết tại đền Dục Anh, trong thời gian lãnh đạo cuộc khởi nghĩa Lam Sơn, Lê Lợi từng dừng chân tại miếu Dục Anh và được thần linh báo mộng trợ giúp. Sau khi đánh đuổi quân Minh, ông được cho là đã ban phong hiệu cho Phạm Thị Uyển.
Tuy nhiên, các chi tiết về việc hiển linh, báo mộng hay sắc phong thuộc hệ thống truyền thuyết và tín ngưỡng dân gian nên mọi người cần nhìn nhận trong bối cảnh lịch sử văn hóa nhé!
Di sản để lại cho hậu thế ️
Ngày nay, đền Dục Anh và đình Hòa Mục vẫn là những địa điểm gắn với việc tưởng niệm Phạm Thị Uyển. Theo thông tin từ Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, cụm di tích đền Dục Anh và đình Trong ở khu vực Hòa Mục vẫn lưu giữ những dấu tích văn hóa liên quan đến câu chuyện về nhân vật đặc biệt này.
Hình tượng Phạm Thị Uyển vì thế vẫn được nhắc đến như một nhân vật siêu đặc biệt trong lịch sử và truyền thuyết Việt Nam: một người phụ nữ vừa là hoàng hậu, vừa là nữ tướng trực tiếp tham gia và chỉ huy chiến đấu chống quân Đường trên sông Tô Lịch. Đúng chuẩn "girl boss" từ ngàn xưa luôn!
Nguồn: techz.vn