Hoàng đế Quang Tự từng muốn "lật bàn" với Từ Hi Thái hậu lắm rồi, nhưng hậu quả của một cuộc đảo chính thì khủng khiếp quá mức chịu đựng của cả triều đại luôn
Kẹt giữa danh phận hoàng đế và quyền lực ảo
Quang Tự tuy là hoàng đế danh chính ngôn thuận nhưng thực chất từ đầu đến cuối đều nằm trong tầm kiểm soát của Từ Hi Thái hậu. Từ lúc 4 tuổi nhập cung, đến khi cưới vợ rồi được "trị vì" thì cuộc đời và hoàng quyền của ông luôn bị Từ Hi kìm kẹp chặt chẽ. Ngay cả lúc đối đầu trực diện, Quang Tự vẫn không đủ sức triệt hạ bà.
Hoàng đế cuối cùng của nhà Thanh là Phổ Nghi về già đã dùng một câu để expose trọn vẹn drama quyền lực tàn khốc này: "Hắn cảm sát, đản thị sát bất khởi" - tức là Quang Tự dám giết (Từ Hi) đấy, nhưng không gánh nổi hậu quả thôi
Bị Từ Hi "cầm đầu" từ khi còn nhỏ xíu
Theo sách sử ghi chép, sau khi Hoàng đế Đồng Trị mất không có con nối dõi, Từ Hi không chọn hoàng thân nào ngang hàng với Đồng Trị mà lại đưa Tải Điềm - con trai của Thuần Thân vương Dịch Hoàn (em trai chồng bà) vào kế vị. Đó chính là Quang Tự.
Lý do Quang Tự lên ngôi cũng liên quan nhiều đến background gia đình. Mẹ đẻ ông là em gái ruột của Từ Hi, nên bà vừa là dì ruột vừa là bác dâu - quan hệ phức tạp vãi
Quang Tự mới 4 tuổi đã phải vào cung, lớn lên bên cạnh Từ Hi. Đối với cậu bé hoàng đế, Từ Hi vừa là bề trên trong gia tộc, vừa là người nắm toàn bộ quyền lực triều đình.
Từ nhỏ, Quang Tự đã chịu sự quản thúc siêu nghiêm ngặt, từ đó hình thành nỗi sợ sâu đậm với vị thái hậu này.
Lớn rồi vẫn không có quyền gì cả
Theo luật nhà Thanh, hoàng đế sau khi trưởng thành phải tiến hành đại hôn (cưới vợ chính thức) rồi thân chính - tức tự mình điều hành mọi việc triều đình.
Nhưng với Quang Tự, đại hôn không chỉ là chuyện lập gia đình mà còn đồng nghĩa với việc Từ Hi phải nhường quyền. Vì thế bà cứ lần lữa mãi đến tận 19 tuổi mới cho ông làm lễ cưới. Đến lúc không trì hoãn được nữa thì việc chọn hoàng hậu vẫn do Từ Hi quyết hết. Bà chọn cháu gái ruột (con em trai - Quế Tường) làm hoàng hậu, tức Long Dụ Hoàng hậu.
Quang Tự thực ra thích một cô gái khác, nhưng dưới áp lực nặng nề của Từ Hi, ông đành phải trao ngọc như ý - biểu tượng của ngôi vị hoàng hậu - cho Long Dụ. Cuộc hôn nhân ép buộc này càng đào sâu thêm rãnh ngăn cách giữa ông và thái hậu.
Người Quang Tự thực sự yêu là Trân phi, nhưng Từ Hi lại cực kỳ ghét Trân phi, khiến mâu thuẫn giữa họ ngày càng căng đét
Lần đảo chính thất bại đau đớn
Sự kiện khiến Quang Tự và Từ Hi đối đầu thẳng mặt chính là biến pháp Mậu Tuất năm 1898. Quang Tự hy vọng thông qua cải cách để sửa chữa triều chính, quân sự và giáo dục, mong nắm thực quyền cai trị đúng nghĩa.
Tuy nhiên, cuộc cải cách chỉ triển khai được hơn trăm ngày đã gặp phản đối cực mạnh từ phe bảo thủ do Từ Hi đứng đầu, tình hình nhanh chóng mất kiểm soát.
Sau chính biến Mậu Tuất, Quang Tự hoàn toàn mất quyền và bị giam lỏng tại Doanh Đài. Từ đó dù danh nghĩa vẫn là hoàng đế nhưng thực tế ngay cả quyền tự do đi lại cũng bị tước mất.
Khi Trân phi bị ném xuống giếng giết chết, ông đứng ngay đó mà bất lực không cứu được. Khi nhóm "Lục quân tử" thuộc phe cải cách bị xử trảm, ông cũng chẳng thể bảo vệ. Đến lúc này, Quang Tự chỉ còn cái danh hoàng đế, lực lượng thực tế có thể huy động thì gần như zero
Câu tổng kết đau lòng của Phổ Nghi
Đúng như lời Phổ Nghi - "Hắn cảm sát, đản thị sát bất khởi", Quang Tự không phải không nghĩ đến việc giành lại quyền lực, nhưng cái giá để loại bỏ Từ Hi quá khủng khiếp. Những quân bài trong tay ông gần như toàn đi mượn: một nhóm học giả cải cách nhiệt huyết nhưng thiếu kinh nghiệm như Khang Hữu Vi, Lương Khải Siêu, kết hợp với lời hứa mập mờ từ lực lượng Tân quân của Viên Thế Khải.
Khi biến cố xảy ra, Viên Thế Khải chọn đứng về phía có quyền lực hơn. Từ Hi lập tức phát động đảo chính ngược, dẹp sạch các chính sách cải cách chỉ sau 103 ngày.
Nói thẳng ra, đằng sau Từ Hi là cả một mạng lưới thế lực triều đình, quân quyền và quan hệ cung đình được tích lũy vững chắc qua hàng chục năm. Nếu thực sự liều mạng giết Từ Hi, Quang Tự phải đối mặt không chỉ tiếng xấu muôn đời về tội giết mẹ nuôi, mà còn có thể khiến triều đình tan rã, quân đội mất kiểm soát và nguy cơ các cường quốc phương Tây đang rình rập xâu xé đất nước
Câu "không gánh nổi hậu quả" của Phổ Nghi nói trúng bản chất của bài toán chính trị này. Nếu giết Từ Hi, Quang Tự nhận về tội danh giết mẹ, triều đình tan vỡ và sự xâm lược của đế quốc; còn nếu không giết, thứ ông mất đi chỉ là số phận cá nhân mình thôi.
Nguồn: soha.vn
Kẹt giữa danh phận hoàng đế và quyền lực ảo
Quang Tự tuy là hoàng đế danh chính ngôn thuận nhưng thực chất từ đầu đến cuối đều nằm trong tầm kiểm soát của Từ Hi Thái hậu. Từ lúc 4 tuổi nhập cung, đến khi cưới vợ rồi được "trị vì" thì cuộc đời và hoàng quyền của ông luôn bị Từ Hi kìm kẹp chặt chẽ. Ngay cả lúc đối đầu trực diện, Quang Tự vẫn không đủ sức triệt hạ bà.
Hoàng đế cuối cùng của nhà Thanh là Phổ Nghi về già đã dùng một câu để expose trọn vẹn drama quyền lực tàn khốc này: "Hắn cảm sát, đản thị sát bất khởi" - tức là Quang Tự dám giết (Từ Hi) đấy, nhưng không gánh nổi hậu quả thôi
Bị Từ Hi "cầm đầu" từ khi còn nhỏ xíu
Theo sách sử ghi chép, sau khi Hoàng đế Đồng Trị mất không có con nối dõi, Từ Hi không chọn hoàng thân nào ngang hàng với Đồng Trị mà lại đưa Tải Điềm - con trai của Thuần Thân vương Dịch Hoàn (em trai chồng bà) vào kế vị. Đó chính là Quang Tự.
Lý do Quang Tự lên ngôi cũng liên quan nhiều đến background gia đình. Mẹ đẻ ông là em gái ruột của Từ Hi, nên bà vừa là dì ruột vừa là bác dâu - quan hệ phức tạp vãi
Quang Tự mới 4 tuổi đã phải vào cung, lớn lên bên cạnh Từ Hi. Đối với cậu bé hoàng đế, Từ Hi vừa là bề trên trong gia tộc, vừa là người nắm toàn bộ quyền lực triều đình.
Từ nhỏ, Quang Tự đã chịu sự quản thúc siêu nghiêm ngặt, từ đó hình thành nỗi sợ sâu đậm với vị thái hậu này.
Lớn rồi vẫn không có quyền gì cả
Theo luật nhà Thanh, hoàng đế sau khi trưởng thành phải tiến hành đại hôn (cưới vợ chính thức) rồi thân chính - tức tự mình điều hành mọi việc triều đình.
Nhưng với Quang Tự, đại hôn không chỉ là chuyện lập gia đình mà còn đồng nghĩa với việc Từ Hi phải nhường quyền. Vì thế bà cứ lần lữa mãi đến tận 19 tuổi mới cho ông làm lễ cưới. Đến lúc không trì hoãn được nữa thì việc chọn hoàng hậu vẫn do Từ Hi quyết hết. Bà chọn cháu gái ruột (con em trai - Quế Tường) làm hoàng hậu, tức Long Dụ Hoàng hậu.
Quang Tự thực ra thích một cô gái khác, nhưng dưới áp lực nặng nề của Từ Hi, ông đành phải trao ngọc như ý - biểu tượng của ngôi vị hoàng hậu - cho Long Dụ. Cuộc hôn nhân ép buộc này càng đào sâu thêm rãnh ngăn cách giữa ông và thái hậu.
Người Quang Tự thực sự yêu là Trân phi, nhưng Từ Hi lại cực kỳ ghét Trân phi, khiến mâu thuẫn giữa họ ngày càng căng đét
Lần đảo chính thất bại đau đớn
Sự kiện khiến Quang Tự và Từ Hi đối đầu thẳng mặt chính là biến pháp Mậu Tuất năm 1898. Quang Tự hy vọng thông qua cải cách để sửa chữa triều chính, quân sự và giáo dục, mong nắm thực quyền cai trị đúng nghĩa.
Tuy nhiên, cuộc cải cách chỉ triển khai được hơn trăm ngày đã gặp phản đối cực mạnh từ phe bảo thủ do Từ Hi đứng đầu, tình hình nhanh chóng mất kiểm soát.
Sau chính biến Mậu Tuất, Quang Tự hoàn toàn mất quyền và bị giam lỏng tại Doanh Đài. Từ đó dù danh nghĩa vẫn là hoàng đế nhưng thực tế ngay cả quyền tự do đi lại cũng bị tước mất.
Khi Trân phi bị ném xuống giếng giết chết, ông đứng ngay đó mà bất lực không cứu được. Khi nhóm "Lục quân tử" thuộc phe cải cách bị xử trảm, ông cũng chẳng thể bảo vệ. Đến lúc này, Quang Tự chỉ còn cái danh hoàng đế, lực lượng thực tế có thể huy động thì gần như zero
Câu tổng kết đau lòng của Phổ Nghi
Đúng như lời Phổ Nghi - "Hắn cảm sát, đản thị sát bất khởi", Quang Tự không phải không nghĩ đến việc giành lại quyền lực, nhưng cái giá để loại bỏ Từ Hi quá khủng khiếp. Những quân bài trong tay ông gần như toàn đi mượn: một nhóm học giả cải cách nhiệt huyết nhưng thiếu kinh nghiệm như Khang Hữu Vi, Lương Khải Siêu, kết hợp với lời hứa mập mờ từ lực lượng Tân quân của Viên Thế Khải.
Khi biến cố xảy ra, Viên Thế Khải chọn đứng về phía có quyền lực hơn. Từ Hi lập tức phát động đảo chính ngược, dẹp sạch các chính sách cải cách chỉ sau 103 ngày.
Nói thẳng ra, đằng sau Từ Hi là cả một mạng lưới thế lực triều đình, quân quyền và quan hệ cung đình được tích lũy vững chắc qua hàng chục năm. Nếu thực sự liều mạng giết Từ Hi, Quang Tự phải đối mặt không chỉ tiếng xấu muôn đời về tội giết mẹ nuôi, mà còn có thể khiến triều đình tan rã, quân đội mất kiểm soát và nguy cơ các cường quốc phương Tây đang rình rập xâu xé đất nước
Câu "không gánh nổi hậu quả" của Phổ Nghi nói trúng bản chất của bài toán chính trị này. Nếu giết Từ Hi, Quang Tự nhận về tội danh giết mẹ, triều đình tan vỡ và sự xâm lược của đế quốc; còn nếu không giết, thứ ông mất đi chỉ là số phận cá nhân mình thôi.
Nguồn: soha.vn