Bác Phan Phan - một họa sĩ huyền thoại - có cấu tạo cơ thể "khác người" cực kỳ: trái tim không nằm bên trái như bao người mà lại... chạy sang bên phải luôn! Trong khi ai cũng có tim bên trái thì bác lại ngược đời hoàn toàn.
Hội bạn bè hay đùa vui rằng chính vì "setup" đặc biệt này mà bác mới có tài năng hội họa cực cá tính như vậy. Vậy chuyện tim nằm "sai vị trí" có thật sự ảnh hưởng đến khả năng đặc biệt của con người không? Phóng viên đã "xin ý kiến chuyên gia" tim mạch để giải mã trường hợp hiếm có này nha!
Tài danh nhờ trái tim bên phải?
Căn phòng nhỏ nằm sâu trong hẻm đường Trần Đình Xu (quận 1, TP.HCM) từ lâu đã trở thành "thánh địa" mà nhiều người biết đến - nơi họa sĩ Phan Phan sáng tác những tác phẩm hội họa đầy cá tính.
Ai cũng cảm nhận được "vibe" đặc biệt trong phong cách vẽ rất riêng của bác. Điều thú vị là khi biết bác có trái tim nằm bên phải, nhiều người tin rằng đó chính là "nguồn cảm hứng vô tận" cho khả năng vẽ của vị họa sĩ tài danh này.
Điều đáng nói hơn cả, dù trái tim "đi lạc đường" nhưng bác vẫn khỏe re suốt 80 năm qua và có sự nghiệp hội họa cực đỉnh. Ngồi trong không gian đầy nghệ thuật, bác họa sĩ mở đầu câu chuyện với giọng hóm hỉnh: "Chắc nhờ phủ tạng ngược đời này, tôi mới có thể sống lâu để cống hiến cho hội họa được. Tôi luôn xem chuyện trái tim nằm bên phải như là... trời phú cho đấy!"
Họa sĩ Phan Phan tên thật là Phạm Đắc Trưởng, sinh tại Bến Tre, cuộc đời bác cũng khá truân chuyên. Mới tròn 3 tuổi đã mất mẹ, phải tự lập từ bé xíu. Tuổi thơ của bác là những ngày thức khuya dậy sớm, xách thùng kem đi khắp các bến phè vùng sông nước miền Tây để kiếm tiền đi học.
Hồi nhỏ, cậu bé Trưởng vẫn khỏe mạnh bình thường, cho đến một lần đổ bệnh phải vào viện thì mới phát hiện "bí mật" của trái tim. Bác kể lại: "Lần đó tôi ốm khá nặng nên ba đưa vào viện khám. Trong quá trình khám, bác sĩ áp ống nghe vào ngực trái tôi thì... không nghe thấy gì cả! Thấy lạ quá, vị bác sĩ cứ loay hoay tìm, rồi chuyển sang ngực phải mới nghe thấy nhịp tim đập. Không cần nói, ông ấy mắt tròn mắt dẹt luôn!"
Không chỉ thế đâu, vị bác sĩ quay sang nhìn ba Trưởng rồi thốt lên: "Con ông sao kỳ cục quá vậy? Đây là lần đầu tiên tôi gặp trường hợp bệnh nhân có tim bên phải!". Sau khi khám kỹ càng, vị bác sĩ càng "shock" hơn khi biết không chỉ tim mà toàn bộ nội tạng trong cơ thể đều bị đảo ngược so với người bình thường. Tim, lá lách nằm bên phải còn gan lại ở bên trái.
Kể đến đây bác họa sĩ cười tủm tỉm: "Sau này khoa học phát triển hơn, tôi mới có điều kiện tìm hiểu về cái 'đặc sản' của mình. Các bác sĩ đều nói tôi bị phủ tạng đảo lộn bẩm sinh từ trong bụng mẹ rồi. Chắc nhờ 'ngược đời' vậy nên tôi mới có sức khỏe tốt, sống lâu hơn 80 tuổi như bây giờ đây!"
Mặc dù mang ngũ tạng "khác biệt" nhưng suốt 80 năm, bác không cảm thấy bất thường gì cả. Có khác chút chút chỉ là lúc già, không tránh khỏi mấy cơn cảm cúm lúc giao mùa thôi.
Bác nghệ sĩ chia sẻ: "Ba mẹ hồi đó muốn tôi lớn lên làm thầy thông, thầy ký lắm. Tôi thì mê hội họa nhưng hai cụ phản đối dữ lắm luôn. Tôi đã phải lén lên Sài Gòn dự thi vào trường Mỹ Thuật Gia Định. Ba tôi là người vẽ rất đẹp và thường vẽ về Phật Thích Ca. Có lẽ tôi may mắn được thừa hưởng 'gen vàng' đó nên mới đam mê hội họa chứ còn chuyện trái tim bên phải có liên quan đến khả năng này hay không thì tôi cũng không rõ!"
Sau này, cậu bé Phạm Đắc Trưởng với trái tim bên phải ngày nào đã trở thành họa sĩ nổi tiếng với nghệ danh Phan Phan. Không chỉ giỏi hội họa, bác còn là một nghệ sĩ thiết kế sân khấu tài danh. Duyên số đã đưa đẩy bác gắn bó với nghiệp sân khấu cho đến tận bây giờ.
"Sau lần làm sân khấu cho đoàn ca nhạc Nhật Bản sang Sài Gòn dự hội chợ ở Thị Nghè năm 1959, tôi học hỏi được nhiều điều. Và có lần con trai bà Bút Trà (chủ bút tờ Sài Gòn mới) mê cô đào Thanh Nga muốn 'lấy lòng' người đẹp nên nhờ tôi thiết kế sân khấu cho vở diễn Thầy cai tổng Bồi. Bất ngờ là vở diễn thành công 'khủng' luôn. Cũng từ đó tôi gắn bó với nghề này!"
Trường thọ nhờ "nội tạng đảo ngược"
Họa sĩ Phan Phan tiếp tục: "Mang trong người cơ quan ngũ tạng đảo ngược nhưng từ trước đến nay sức khỏe tôi vẫn rất tốt. Nhưng đã bước qua tuổi 'xưa nay hiếm' nên vẫn hay bị cảm khi trời trở gió trở trời. Mới mấy năm trước tôi thấy choáng váng nên đến bệnh viện thì được biết thiếu máu cơ tim, bác sĩ cho uống thuốc 3 tuần là hết ngay.
Tôi chỉ hoang mang một nỗi là trước đây có chuyên viên y tế ngạc nhiên vì kinh mạch của tôi chạy... lung tung. Họ lo rằng nếu có bệnh mà đi châm cứu thì không biết kinh mạch của tôi ở đâu mà bắt nữa!"
Tuy đã 82 tuổi nhưng họa sĩ Phan Phan vẫn còn rất tinh anh và nhanh nhẹn. Dù nghỉ hưu từ năm 1995 nhưng trái tim "lạc lối" vẫn thổn thức với nghề hội họa. Bác tâm sự: "Tôi già rồi nhưng giờ ngồi không lại thấy khó chịu lắm. Nếu có ai đặt thiết kế sân khấu là tôi nhận lời ngay và vẫn vẽ tranh đều đều!"
Khi được hỏi bí quyết để có sức khỏe dẻo dai với trái tim bên phải hoàn toàn khác người thường, bác già cười tủm tỉm: "Tôi có thói quen uống trà và nước lọc từ lâu rồi, hạn chế các thức uống có ga, cồn như rượu bia... Mấy năm nay tôi luôn tập Dịch Cân Kinh hàng ngày, phương pháp này giúp máu huyết lưu thông, tinh thần thoải mái nên hạn chế được bệnh tật lúc về già!"
Theo GS.TS Đặng Vạn Phước (cố vấn Ban Giám đốc, Chủ tịch Hội tim mạch TP.HCM, hiện công tác tại Bệnh viện Đại học Y dược TP.HCM), những người có phủ tạng đảo lộn sẽ có một số hiện tượng như thay vì tim đập bên trái thì tim lại ở bên phải.
Đặc biệt phải hết sức lưu ý cho nhân viên y tế về tình trạng đảo ngược phủ tạng khi đi khám bệnh, cấp cứu để tránh chẩn đoán sai. Chẳng hạn nếu có hiện tượng đau ruột thừa thay vì bên phải lại sang bên trái, thiếu máu cơ tim thường lan sang tay phải... Người có tim bên phải nếu không kèm theo dị tật bẩm sinh nào khác thì vẫn lao động, sinh hoạt và có tuổi thọ như mọi người bình thường.
Tuy nhiên có một số trường hợp tim, gan và dạ dày nằm ở vị trí không phù hợp với nhau thì cần điều trị sớm để tránh rối loạn nghiêm trọng. Khi đó phải làm phẫu thuật sắp xếp vị trí của chúng, có thể là tim nằm bên phải hay bên trái nhưng phải phù hợp với dạ dày và gan.
Trong số các tật bẩm sinh thì đảo lộn ngũ tạng là một dị tật cực kỳ hiếm gặp trong y học. Dù vậy, những người có ngũ tạng đảo lộn vẫn bình thường về mặt sinh lý. Mối tương quan giữa 3 cơ quan tim, gan, dạ dày vẫn hoàn toàn OK. Giáo sư còn cho biết, tim nằm bên phải không phải là hiện tượng di truyền đâu nha!
Người có ngũ tạng đảo lộn từng thọ 118 tuổi
Trong y học, hiện tượng tim và phủ tạng bị đảo ngược gọi là dextrocardia. Do quá trình hình thành bào thai, tạng xoay theo chiều kim đồng hồ, trường hợp tim nằm bên phải là do tạng dừng lại ở điểm 180 độ hoặc 270 độ. Trong lịch sử y học, hiện tượng này được phát hiện lần đầu vào năm 1643 nha!
Ở Mỹ, cứ 10.000 người lại có 1 người có tim nằm bên phải. Ở Singapore có 0,1% dân số đang sống với trái tim "lạc chỗ" như thế này. Tại Việt Nam ngoài trường hợp họa sĩ Phan Phan còn có cụ Huỳnh Văn Ẩn (Tiền Giang), cụ Lê Thị Cơ (sống thọ tận 118 tuổi luôn, ở TP. HCM).
Nguồn: soha.vn