Lần đầu tiên các nhà khoa học chứng minh được mối liên hệ "rợn người" giữa núi lửa phun trào và sự sụp đổ của các triều đại ở Trung Quốc suốt 2.000 năm qua. Drama thật sự!
Bao giờ nay ai cũng thắc mắc: liệu khí hậu có thực sự "đá bay" một quốc gia hay nền văn minh nào đó không? Câu hỏi này đang khiến giới chuyên gia tranh cãi nảy lửa luôn!
Vấn đề là các nhà nghiên cứu gặp khó vì thời gian biến hóa của khí hậu và quốc gia không được ghi chép đầy đủ trong các tư liệu xưa. Thiếu data thì làm sao mà kết luận được đúng không?
Tạp chí Communications Earth & Environment vừa thả bom một dự án nghiên cứu với đề tài cực gắt: ảnh hưởng của núi lửa có thể chính là nguyên nhân trực tiếp khiến các quốc gia cổ đại ở Trung Quốc "bay màu".
Team nghiên cứu này gồm các chuyên gia từ đại học Chiết Giang, đại học Trinity (Dublin, Ireland),... với Giáo sư Cao Siêu Siêu từ Học viện tài nguyên và môi trường đại học Chiết Giang đảm nhận vai trò chính và là tác giả đầu tiên của dự án.
Theo các nhà nghiên cứu, núi lửa phun trào có thể dẫn đến khí hậu thay đổi đột ngột kiểu "plot twist" luôn. Những biến đổi khí hậu này chính là một trong những nguyên nhân khiến các vương triều thống trị từ 2.000 năm trước "toang" thảm hại.
Nghe thôi đã thấy sợ rồi: núi lửa phun trào có thể bơm hàng triệu tấn sulfur dioxide lên tầng trên của bầu khí quyển, tạo thành những đám mây axit sulfuric khổng lồ, phản chiếu ánh sáng mặt trời và làm nhiệt độ bề mặt Trái đất giảm sút. Kiểu "chặn" luôn ánh nắng mặt trời ấy!
Nghiên cứu chỉ ra các vụ phun trào lớn khiến thời tiết trở nên lạnh cóng và khô hạn, ảnh hưởng nặng nề đến mùa màng nông nghiệp, gia súc chết hàng loạt, đất đai suy thoái nhanh hơn và cây trồng bị sâu bệnh tàn phá nhiều hơn. Thảm họa liên hoàn luôn!
Plot twist tiếp: các nhà khoa học phát hiện ngay cả những vụ phun trào núi lửa nhỏ hơn cũng có thể khiến triều đại sụp đổ khi căng thẳng chính trị và kinh tế xã hội vốn đã ở mức cao. Còn những vụ phun trào lớn thì chẳng cần có căng thẳng xã hội trước đó cũng đủ "hạ gục" triều đại rồi. Các yếu tố khác bao gồm khả năng lãnh đạo kém, tham nhũng hành chính và áp lực dân số. Combo "chết" luôn!
Ở thời kỳ xã hội tiền công nghiệp, núi lửa phun trào chính là nguyên nhân chủ yếu làm khí hậu thay đổi đột ngột, ảnh hưởng trực tiếp đến nền nông nghiệp. Các nhà nghiên cứu còn chỉ ra triều Đường, triều Nguyên và triều Minh kết thúc lần lượt vào năm 907, 1368 và 1644 đều trải qua thời kỳ khô hạn và lạnh giá kéo dài.
Trong đó, núi lửa phun trào được xem là một loại áp lực khí hậu tiềm ẩn cực kỳ nguy hiểm. Nhưng câu hỏi đặt ra là: liệu quan sát này có đủ để kết luận cho nguyên nhân sụp đổ của các triều đại nghìn năm không? Núi lửa phun trào và sự thay đổi khí hậu đột ngột có phải là nguyên nhân chủ chốt hay không?
Để xác định mối liên quan giữa núi lửa phun trào và sự sụp đổ vương triều, các nhà nghiên cứu đã phân tích lượng ion sulfat (SO42-) trong bầu khí quyển bằng cách chiết xuất lõi băng ở Nam Cực và đảo Greenland. Công nghệ đỉnh cao đây rồi!
Sau đó, họ tái tạo lại 156 vụ phun trào núi lửa xảy ra trên khắp thế giới trong khoảng thời gian từ năm 1 - 1915 sau Công Nguyên. Nhóm nghiên cứu liên hệ đến 68 lần sụp đổ của triều đại phong kiến Trung Quốc, từ năm 850 - 1911 (bắt đầu từ thời nhà Đường đến khi nhà Thanh sụp đổ). Trong đó, có đến 62 lần có ít nhất xảy ra 1 trận phun trào núi lửa trên phạm vi toàn cầu. Con số này nói lên tất cả!
Các nhà khoa học phát hiện những vụ phun trào núi lửa quy mô toàn cầu có thể tạo ra cú sốc bất ngờ dẫn tới sự sụp đổ xã hội, đặc biệt là vào thời điểm căng thẳng chính trị và kinh tế xã hội thời phong kiến Trung Quốc đã ở mức cao.
Giáo sư Cao Siêu Siêu nhận định: "Nền nông nghiệp chính là yếu tố then chốt để duy trì các triều đại đông dân ở Trung Quốc. Sự thay đổi khí hậu đột ngột và thời tiết khắc nghiệt ảnh hưởng sâu sắc đến hoạt động chính trị, kinh tế và nhân khẩu học ở thời đó".
Dự án nghiên cứu này đánh dấu lần đầu tiên các nhà khoa học chứng minh được sự sụp đổ của các triều đại ở Trung Quốc trong 2.000 năm trước có liên quan đến hiện tượng núi lửa phun trào. Lịch sử vừa được "giải mã" đây rồi!
Nguồn: kenh14.vn