Giữa Thái Bình Dương có một hồ nước siêu kỳ lạ mà giới khoa học phải gọi là "phòng thí nghiệm tiến hóa tự nhiên" luôn! Không có cá mập đáng sợ, không sóng to gió lớn, không người ở, hồ Jellyfish ở đảo quốc Palau đã thành nhà của hàng triệu con sứa vàng siêu độc đáo - những sinh vật đã tự tiến hóa riêng biệt suốt khoảng 12.000 năm cơ đấy!
Hồ này nằm trên đảo đá Eil Malk thuộc Palau, nơi nổi tiếng với biển siêu đẹp. Mặc dù đảo không có ai sống nhưng dưới nước lại sống động vô cùng. Xung quanh hồ là rừng ngập mặn rậm rịt, nhà của vô vàn sinh vật không xương sống. Nhưng không ai famous bằng đàn sứa khổng lồ đã tạo nên cái tên Jellyfish Lake này cả!
Người dân Palau gọi nơi đây là "Hồ thứ năm". Hồ dài khoảng 400m và sâu tầm 30m. Theo các nhà khoa học, hồ được hình thành cách đây khoảng 12.000 năm sau khi mực nước biển thay đổi, vô tình "khóa" khu vực này lại, cắt đứt với đầm phá và biển xung quanh.
Việc bị cô lập hàng nghìn năm đã tạo điều kiện cực ideal cho quá trình tiến hóa diễn ra độc lập. Không còn liên kết với đại dương bên ngoài, đàn sứa ở đây dần phát triển theo hướng khác hoàn toàn so với anh em họ hàng ở nơi khác trên thế giới.
Loài hot nhất ở hồ là sứa vàng có tên khoa học Mastigias papua etpisoni, một phân loài của sứa đốm. Tên của chúng được đặt theo cựu Tổng thống Palau là Ngiratkel Etpison. Điều làm loài sứa này đặc biệt không chỉ nằm ở màu vàng óng siêu xinh mà còn ở tập tính di cư gần như nowhere trên thế giới có được!
Theo Coral Reef Research Foundation (Quỹ nghiên cứu rạn san hô), mỗi ngày đàn sứa vàng đều thực hiện cuộc hành trình di chuyển đồng bộ theo mặt trời nha. Khi bình minh lên ở phía đông, hàng triệu con sứa bắt đầu bơi về phía ánh sáng cho đến khi gặp ranh giới bóng râm trên mặt nước. Đến giữa trưa, cả đàn lại quay hướng về phía tây.
Hiện tượng này tạo nên những "bức tường sứa" khổng lồ di chuyển cùng lúc trong làn nước trong veo, tạo cảnh tượng vừa kỳ ảo vừa phi thực tế luôn! Với nhiều du khách, đây là trải nghiệm hiếm có khi được bơi giữa hàng triệu con sứa mà không sợ nguy hiểm gì cả.
Đằng sau hành vi di cư weird này là mối quan hệ cộng sinh đặc biệt giữa sứa vàng và các loài tảo đơn bào dinoflagellate sống bên trong mô cơ thể của chúng. Khi sứa nổi gần mặt nước và liên tục xoay người, tảo nhận được ánh sáng để quang hợp. Đổi lại, lượng đường sinh ra từ quá trình này sẽ được share với sứa chủ.
Mối quan hệ cộng sinh này trở thành nền tảng cho toàn bộ hệ sinh thái của hồ Jellyfish. Nó cũng giải thích vì sao sự thay đổi nhiệt độ môi trường có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến quần thể sứa ở đây.
Ngoài sứa vàng, hồ còn có sứa mặt trăng thuộc chi Aurelia. Tuy nhiên số lượng của chúng ít hơn rất nhiều so với "hàng xóm" màu vàng nổi tiếng. Trong điều kiện bình thường, hồ Jellyfish là nhà của khoảng 5 triệu con sứa vàng đấy!
Tuy nhiên, hệ sinh thái mong manh này từng trải qua giai đoạn khủng hoảng nghiêm trọng. Năm 2005, số lượng sứa vàng đạt đỉnh với khoảng 30 triệu cá thể, biến mặt hồ thành khối chuyển động khổng lồ gần như phủ kín toàn bộ không gian dưới nước luôn.
Chỉ hơn một thập kỷ sau, tình hình đảo ngược chóng mặt. Đến năm 2016, số lượng sứa giảm mạnh đến mức chính quyền Palau buộc phải đóng cửa hồ với khách du lịch trong vòng hai năm để bảo vệ hệ sinh thái.
Các nhà khoa học cho rằng nguyên nhân chính là hiện tượng El Niño. Nhiệt độ nước tăng cao đã ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển của tảo cộng sinh. Khi nguồn dinh dưỡng từ tảo giảm sút, quần thể sứa cũng sụt giảm nhanh chóng theo hiệu ứng dây chuyền.
May thay là thiên nhiên đã tự hồi phục! Đến năm 2019, số lượng sứa vàng phục hồi trở lại mức hàng triệu cá thể và hồ chính thức mở cửa đón du khách trở lại.
Ngày nay, Jellyfish Lake không chỉ là điểm du lịch hot của Palau mà còn được xem như một trong những hệ sinh thái đặc biệt nhất thế giới. Nơi đây cho thấy sức mạnh kỳ diệu của tiến hóa khi một quần thể sinh vật bị cô lập đủ lâu có thể tạo ra những đặc điểm hoàn toàn riêng biệt mà không nơi nào khác có được.
Nguồn: soha.vn
Hồ này nằm trên đảo đá Eil Malk thuộc Palau, nơi nổi tiếng với biển siêu đẹp. Mặc dù đảo không có ai sống nhưng dưới nước lại sống động vô cùng. Xung quanh hồ là rừng ngập mặn rậm rịt, nhà của vô vàn sinh vật không xương sống. Nhưng không ai famous bằng đàn sứa khổng lồ đã tạo nên cái tên Jellyfish Lake này cả!
Người dân Palau gọi nơi đây là "Hồ thứ năm". Hồ dài khoảng 400m và sâu tầm 30m. Theo các nhà khoa học, hồ được hình thành cách đây khoảng 12.000 năm sau khi mực nước biển thay đổi, vô tình "khóa" khu vực này lại, cắt đứt với đầm phá và biển xung quanh.
Việc bị cô lập hàng nghìn năm đã tạo điều kiện cực ideal cho quá trình tiến hóa diễn ra độc lập. Không còn liên kết với đại dương bên ngoài, đàn sứa ở đây dần phát triển theo hướng khác hoàn toàn so với anh em họ hàng ở nơi khác trên thế giới.
Loài hot nhất ở hồ là sứa vàng có tên khoa học Mastigias papua etpisoni, một phân loài của sứa đốm. Tên của chúng được đặt theo cựu Tổng thống Palau là Ngiratkel Etpison. Điều làm loài sứa này đặc biệt không chỉ nằm ở màu vàng óng siêu xinh mà còn ở tập tính di cư gần như nowhere trên thế giới có được!
Theo Coral Reef Research Foundation (Quỹ nghiên cứu rạn san hô), mỗi ngày đàn sứa vàng đều thực hiện cuộc hành trình di chuyển đồng bộ theo mặt trời nha. Khi bình minh lên ở phía đông, hàng triệu con sứa bắt đầu bơi về phía ánh sáng cho đến khi gặp ranh giới bóng râm trên mặt nước. Đến giữa trưa, cả đàn lại quay hướng về phía tây.
Hiện tượng này tạo nên những "bức tường sứa" khổng lồ di chuyển cùng lúc trong làn nước trong veo, tạo cảnh tượng vừa kỳ ảo vừa phi thực tế luôn! Với nhiều du khách, đây là trải nghiệm hiếm có khi được bơi giữa hàng triệu con sứa mà không sợ nguy hiểm gì cả.
Đằng sau hành vi di cư weird này là mối quan hệ cộng sinh đặc biệt giữa sứa vàng và các loài tảo đơn bào dinoflagellate sống bên trong mô cơ thể của chúng. Khi sứa nổi gần mặt nước và liên tục xoay người, tảo nhận được ánh sáng để quang hợp. Đổi lại, lượng đường sinh ra từ quá trình này sẽ được share với sứa chủ.
Mối quan hệ cộng sinh này trở thành nền tảng cho toàn bộ hệ sinh thái của hồ Jellyfish. Nó cũng giải thích vì sao sự thay đổi nhiệt độ môi trường có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến quần thể sứa ở đây.
Ngoài sứa vàng, hồ còn có sứa mặt trăng thuộc chi Aurelia. Tuy nhiên số lượng của chúng ít hơn rất nhiều so với "hàng xóm" màu vàng nổi tiếng. Trong điều kiện bình thường, hồ Jellyfish là nhà của khoảng 5 triệu con sứa vàng đấy!
Tuy nhiên, hệ sinh thái mong manh này từng trải qua giai đoạn khủng hoảng nghiêm trọng. Năm 2005, số lượng sứa vàng đạt đỉnh với khoảng 30 triệu cá thể, biến mặt hồ thành khối chuyển động khổng lồ gần như phủ kín toàn bộ không gian dưới nước luôn.
Chỉ hơn một thập kỷ sau, tình hình đảo ngược chóng mặt. Đến năm 2016, số lượng sứa giảm mạnh đến mức chính quyền Palau buộc phải đóng cửa hồ với khách du lịch trong vòng hai năm để bảo vệ hệ sinh thái.
Các nhà khoa học cho rằng nguyên nhân chính là hiện tượng El Niño. Nhiệt độ nước tăng cao đã ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển của tảo cộng sinh. Khi nguồn dinh dưỡng từ tảo giảm sút, quần thể sứa cũng sụt giảm nhanh chóng theo hiệu ứng dây chuyền.
May thay là thiên nhiên đã tự hồi phục! Đến năm 2019, số lượng sứa vàng phục hồi trở lại mức hàng triệu cá thể và hồ chính thức mở cửa đón du khách trở lại.
Ngày nay, Jellyfish Lake không chỉ là điểm du lịch hot của Palau mà còn được xem như một trong những hệ sinh thái đặc biệt nhất thế giới. Nơi đây cho thấy sức mạnh kỳ diệu của tiến hóa khi một quần thể sinh vật bị cô lập đủ lâu có thể tạo ra những đặc điểm hoàn toàn riêng biệt mà không nơi nào khác có được.
Nguồn: soha.vn