Xấu cũng là một cái tội đấy các bạn ơi! Con người mình vốn dĩ là loài động vật phi lý trí, hay mắc phải thói quen nghĩ rằng cái gì trông đẹp mắt thì chắc chắn phải hoàn hảo về mọi mặt rồi, dù thực tế vẫn có cả núi điểm trừ đang lẩn khuất đâu đó
## Hiệu ứng hào quang (Halo Effect) là cái gì vậy trời?
Hiệu ứng hào quang (hay gọi nôm na là "hiệu ứng lan tỏa") là một dạng thiên vị nhận thức cực kỳ phổ biến đấy. Cơ chế của nó là: khi bạn đã "crush" một thứ gì đó rồi, thì mọi thứ xung quanh nó đều tự động trở nên lung linh hơn, như có một vầng hào quang toả sáng khắp nơi vậy
Dễ thấy nhất là với các nghệ sĩ, idol của công chúng. Vì họ luôn giữ được hình ảnh đẹp đẽ, tươi trẻ, thành công... nên đa số người xem sẽ tự động nghĩ thầm rằng các idol này chắc hẳn cũng thông minh, tốt bụng và hài hước hơn người bình thường chứ hả
Ngược lại với hiệu ứng hào quang là hiệu ứng gào thét (horn effect, "horn" nghĩa là sừng quỷ luôn á). Một khi khách hàng đã có ấn tượng xấu rồi, thì họ sẽ cứ mãi tập trung vào những điểm yếu, những khiếm khuyết và liên tục "troll", "ném đá" đối tượng đó cho thiên hạ biết
## Chứng minh khoa học nè các bạn
Thuật ngữ này được nhắc đến lần đầu vào năm 1920, trong một bài báo khoa học có tiêu đề "Sai lầm liên tiếp trong đánh giá tâm lý". Trong thí nghiệm này, nhà tâm lý học Edward Thorndike đã nhờ các sếp trong quân đội chấm điểm những người lính cấp dưới.
Các chỉ tiêu bao gồm cả sự ngăn nắp, thể lực, năng lượng... liên quan đến các hoạt động quân sự, nhưng cũng có cả các chỉ tiêu cá nhân như lòng trung thành, trách nhiệm, trí thông minh...
Ông muốn xác định xem một tiêu chí có thể ảnh hưởng đến các tiêu chí còn lại không.
Và ông đã đúng luôn!
Cả tá kết quả đánh giá đều có một điểm chung: chỉ cần một tiêu chí được đánh giá cao, ví dụ như "thể lực", thì các tiêu chí khác dường như không liên quan gì như "ngăn nắp" hay "trí thông minh" cũng được cải thiện theo.
Ở chiều ngược lại thì sao? Những người lính đang nằm trong "blacklist" của sếp sẽ bị đánh giá thấp toàn bộ các tiêu chí được đưa ra, bất chấp mọi cố gắng cải thiện của họ
Từ nghiên cứu này, Thorndike đã kết luận "Hiệu ứng hào quang" là có thật đấy, và sau đó hàng loạt các nghiên cứu khác cũng đồng ý rằng "hào quang" luôn thay đổi cách nhìn của người dùng về một nhân vật, sản phẩm hay doanh nghiệp.
## Apple – Bậc thầy tỏa hào quang
Hiệu ứng hào quang đã và đang được áp dụng ở rất nhiều lĩnh vực, từ xây dựng personal brand, quản lý nhân sự, cho đến quản trị thương hiệu và chiến lược kinh doanh...
Nhưng nếu đã nhắc đến ứng dụng của hiệu ứng hào quang vào kinh doanh, thì không thể không kể đến "bậc thầy" Apple rồi!
2005 là một năm đại thắng của Apple, doanh thu toàn tập đoàn tăng 68%, cửa hàng đầu tiên tại Canada được đón nhận siêu nhiệt tình, kho iTunes chính thức bán được hơn 500 triệu bài hát, lợi nhuận tăng 384% và cổ phiếu cũng nhảy vọt thêm 177%
Một số người cho rằng thành công này đến từ dòng máy tính Macintosh, nhưng cũng không ít người khẳng định rằng Mac OS X Tiger mới là MVP thực sự.
Nhưng đối với bậc thầy Marketing Al Ries, thành công vang dội của Apple chắc chắn đến từ "ánh hào quang" của sản phẩm nhỏ nhất được bán ra – iPod.
Một năm trước đó, vào năm 2004, hơn 10 triệu iPod đã được bán ra trên toàn thế giới, trở thành một "hot trend" trong ngành âm nhạc toàn cầu. Thay vì tiếp tục đầu tư phát triển dòng sản phẩm tiếp theo như thường lệ, Apple quyết định "chơi lớn" khi tiếp tục đổ tiền mạnh vào quảng cáo, từ TV, báo chí cho đến các bảng hiệu siêu to khổng lồ.
Đến năm 2005, Apple lại một lần nữa làm người dùng "shock" khi tung ra đến 3 sản phẩm iPod cùng một lúc: iPod shuffle vào tháng 1, iPod mini vào tháng 2, và iPod nano vào tháng 9.
Cả thế giới trở nên "điên cuồng" với hàng loạt sản phẩm mới này, số lượng iPod được bán ra vượt mốc 42 triệu chiếc, phá vỡ nhiều kỷ lục kinh doanh trong ngành
Nhưng doanh số iPod và iTunes chỉ chiếm có 39% cả tập đoàn Apple thôi. Vậy làm sao mà lợi nhuận của thương hiệu này tăng vọt đến 384% trong năm đó?
Đó chính là nhờ Hiệu ứng hào quang!
Có thể thấy, doanh thu tăng vọt của iPod từ năm 2004 đến năm 2005 đã kéo theo sự tăng trưởng của mảng máy tính Mac và các sản phẩm âm nhạc (iTunes) khác theo luôn.
Điều đáng nói là chi phí marketing gần như chỉ tập trung vào iPod trong giai đoạn này thôi, và các sản phẩm cùng nhà đã được "hưởng lây" hào quang từ sản phẩm bé tí tẹo kia
Không chỉ thế, thành công của iPod còn là tiền đề cho sự ra đời và thống trị của các sản phẩm cá nhân khác như iPhone và Apple Watch, sản phẩm sau luôn tốt hơn sản phẩm trước, tạo thành một chuỗi sản phẩm "hoàn hảo" trong mắt người dùng luôn.
## Thuê tạm "hào quang" cũng được mà
Thành công là thế, nhưng "copy" câu chuyện Apple không phải chuyện đơn giản đâu nhé, vì ánh hào quang đó cần cả thời gian, công sức và một chút may mắn nữa.
Nhưng không vì thế mà hào quang trở nên "khó xài" đâu, các thương hiệu ngày nay vẫn liên tục sử dụng "đường tắt", tạo hào quang cho sản phẩm của mình bằng cách mượn ánh sáng của một bên thứ 3 – những người có sức ảnh hưởng (influencer).
Là những hình tượng mà người dùng một mực ngưỡng mộ, khi các nhân vật có sức ảnh hưởng xuất hiện cùng với một sản phẩm, lòng ngưỡng mộ sẽ được "chia sẻ" cho sản phẩm đó luôn, hay nói cách khác, hào quang từ người nổi tiếng sẽ "soi sáng" cho sản phẩm mà họ đang dùng.
Như trong "phiên tòa ly hôn lớn nhất Việt Nam" vừa qua, ngoài những bàn luận xôn xao về khối tài sản 8.400 tỷ đồng tại Trung Nguyên, đôi giày vải màu trắng của Chủ tịch Vũ cũng được dân mạng soi ra và trở thành một hiện tượng trên các sàn Thương mại điện tử luôn đó
Nhưng có câu "dục tốc bất đạt" mà, thành công bằng cách "đi tắt đón đầu" cũng có những rủi ro nhất định đấy, cụ thể là khi "hào quang" biến thành "tiếng thét" (horn effect), khiến hình ảnh sản phẩm ngay lập tức bị ảnh hưởng theo.
Như scandal tình ái xảy ra năm 2010 của tay golf từng đứng số một thế giới Tiger Woods đã khiến hàng loạt thương hiệu lớn như Gillette, Accenture, AT&T hay Gatorade phải chao đảo luôn
Nguồn: soha.vn