VoiTeen3751
New member
"Nếu chỉ ứng dụng thành tựu khoa học công nghệ tiên tiến mà không nghiên cứu, sáng tạo thêm thì lúc đó chúng ta mãi mãi chỉ đi sau" - PGS. Hoàng Minh Sơn thẳng thắn chia sẻ.
Mở đầu: Vuốt màn hình điện thoại, tap vào app gọi xe và ung dung chờ tài xế đến đón chỉ trong vài phút - đây chính là một trong những minh chứng sống động nhất về công nghiệp 4.0 mà chúng ta đang tận hưởng mỗi ngày đấy!
Và để hiểu rõ hơn về làn sóng công nghệ này, chúng mình đã có buổi trò chuyện siêu thú vị với PGS. Hoàng Minh Sơn - Hiệu trưởng trường Đại học Bách Khoa Hà Nội (một "cái nôi" đào tạo hàng nghìn kỹ sư tương lai của Việt Nam).
Công nghiệp 4.0 thực chất là gì?
Theo PGS. Hoàng Minh Sơn, thay vì chỉ định nghĩa khô khan, chúng ta nên tập trung vào việc nó mang lại giá trị gì cho cuộc sống.
Thuật ngữ "công nghiệp 4.0" xuất phát từ Đức (Industrie 4.0), với hệ thống sản xuất linh hoạt và các quy trình được tích hợp với nhau một cách thông minh.
Giải thích đơn giản hơn nhé: Trước đây, trong một nhà máy, từ khâu thiết kế sản phẩm đến sản xuất rồi phân phối đều là các quy trình riêng lẻ, dù đã được tự động hóa. Nhưng với công nghiệp 4.0, tất cả các khâu này sẽ được kết nối với nhau và "hiểu nhau" thông qua dữ liệu
Khi lượng dữ liệu trở nên cực kỳ lớn (đặc biệt là dữ liệu thời gian thực), khái niệm "Big Data" ra đời. Tất cả thiết bị từ cảm biến đến điều khiển đều kết nối với nhau qua IoT (Internet of Things). Máy móc phải có khả năng học hỏi, thích ứng với thay đổi và đưa ra quyết định thông minh nhờ AI (trí tuệ nhân tạo)
Tất cả những đột phá này đều xoay quanh các công nghệ lõi như: truyền thông, điều khiển tự động hóa, kỹ thuật máy tính, toán học, xác suất thống kê...
Việt Nam có nguy cơ bị tụt hậu không?
PGS. Hoàng Minh Sơn nhận định rằng mỗi cuộc cách mạng công nghiệp không diễn ra trong một sớm một chiều. Những thành tựu công nghệ chúng ta thấy ngày hôm nay đã được thai nghén từ vài chục năm trước rồi!
Việt Nam tuy còn nhiều mặt lạc hậu trong công nghiệp, nông nghiệp, nhưng cũng có rất nhiều điểm sáng đáng tự hào
Ví dụ như người Việt rất giỏi toán học, và ngành công nghiệp phần mềm đang phát triển rất nhanh (mặc dù vẫn còn chủ yếu làm gia công).Trong bối cảnh toàn cầu hóa, chúng ta cần biết lựa chọn những lĩnh vực thế mạnh để đầu tư mạnh. Không cần phải sản xuất mọi thứ - mỗi nước chọn thế mạnh riêng của mình!
Chúng ta có thể phát triển sản phẩm phần mềm, nghiên cứu về toán học để phát triển AI và ứng dụng vào các lĩnh vực như giáo dục, y tế, du lịch, nông nghiệp - những ngành mà Việt Nam có nền tảng vững chắc
Có thể "đi tắt đón đầu" không?
Đây là câu hỏi mà nhiều người thắc mắc! PGS. Hoàng Minh Sơn đã có câu trả lời rất thẳng thắn:
"Tôi không bao giờ muốn dùng từ 'đi tắt đón đầu'. Khoa học công nghệ giống như sự phát triển của một cái cây, chúng ta phải nuôi nấng, chăm sóc nó lớn theo từng ngày. Chúng ta không thể 'đi tắt đón đầu' được đâu!"
Tuy nhiên, chúng ta có thể đi nhanh hơn bằng cách:
Thứ nhất: Lựa chọn những lĩnh vực, hướng đi mà người Việt có sở trường, thế mạnh. Không nên đầu tư dàn trải!
Thứ hai: Lựa chọn một số cơ sở nghiên cứu đào tạo để tập trung nguồn lực. Không phải tất cả các trường đều "chạy theo" cùng một hướng.
Cần phân khúc rõ ràng: một số trường đào tạo nhân lực đáp ứng nhu cầu trước mắt, một số trường (như ĐH Bách Khoa HN) vừa đào tạo nhân lực trình độ cao vừa đẩy mạnh nghiên cứu mũi nhọn với định hướng dài hạn.
PGS. Sơn nhấn mạnh: "Đầu tiên là mình cố gắng học hỏi rồi cố gắng bám sát người ta, rồi mới lựa chọn một số lĩnh vực phù hợp hoặc thế mạnh để đi lên."
Công nghiệp 4.0 mang đến cơ hội và thách thức gì?
Theo PGS. Sơn, khó khăn và thuận lợi, thách thức và cơ hội luôn luôn đi đôi với nhau!
Công nghệ mới tạo nên sự dịch chuyển về thị trường lao động, cơ cấu ngành nghề, trình độ, yêu cầu kỹ năng... Đất nước, cơ sở hay trường học nào dự báo đúng xu hướng và chuẩn bị tốt thì sẽ tận dụng được cơ hội. Ngược lại, nếu không dự báo được thì chắc chắn sẽ gặp khó khăn
Bách Khoa Hà Nội làm gì để bắt kịp xu hướng?
Là một trường đại học, Bách Khoa HN có hai nhiệm vụ quan trọng nhất: đào tạo và nghiên cứu.
Khi công nghiệp 4.0 phát triển, có rất nhiều thay đổi: về ngành nghề đào tạo, lĩnh vực ứng dụng, yêu cầu năng lực, hướng nghiệp...
Ví dụ, với xu hướng tự động hóa toàn diện, áp dụng AI, IoT, Big Data... cơ cấu thị trường lao động sẽ thay đổi đáng kể. Những công việc phổ thông, trình độ thấp sẽ giảm dần, thay vào đó là những công việc yêu cầu trình độ cao và tính sáng tạo
May mắn là những ngành truyền thống và thế mạnh của Bách Khoa HN chính là những ngành nền tảng của công nghiệp 4.0! Từ trước đến nay, trường luôn lấy kỹ thuật và công nghệ làm nền tảng.
Nhà trường ưu tiên đào tạo và nghiên cứu về: AI, IoT, Big Data, an toàn và an ninh thông tin... Đây không phải là những lĩnh vực hoàn toàn mới mà được phát triển trên nền tảng sẵn có.
Về cơ cấu đào tạo, trường sẽ tập trung hơn vào đào tạo thạc sĩ và tiến sĩ theo định hướng nghiên cứu-phát triển, không chỉ có khả năng vận hành mà còn nghiên cứu phát triển và thiết kế các hệ thống, thiết bị thông minh
Chương trình liên kết quốc tế - lợi thế lớn!
Từ nhiều năm nay, ĐH Bách Khoa HN đã có nhiều chương trình đào tạo đặc biệt:
• Chương trình kỹ sư chất lượng cao liên kết với Pháp (từ 1999)
• Chương trình đào tạo kỹ sư tài năng (từ 1998)
• Chương trình hợp tác với các trường ĐH Mỹ (từ 2006)
• Chương trình hợp tác với Nhật về CNTT và truyền thông (từ 2006)
Mỗi chương trình đều có điểm mạnh và yếu riêng. Việc hợp tác với các trường nước ngoài không chỉ nâng cao trình độ cho kỹ sư, tạo điều kiện trao đổi học tập mà còn giúp cải tổ chương trình, đổi mới phương pháp giảng dạy.
Từ năm 2017, trường xây dựng dự án đào tạo tinh hoa Elitech, tích hợp tất cả các chương trình đặc biệt với những đặc điểm nổi bật:
1. Học theo chương trình tích hợp cử nhân - thạc sĩ (định hướng nghiên cứu phát triển)
2. Được gắn kết nghiên cứu từ sớm theo nhóm liên ngành
3. Có đối tác quốc tế hợp tác bình đẳng
4. Tăng cường hợp tác doanh nghiệp (Samsung, VNPT...)
Sinh viên được học qua nghiên cứu, học qua trải nghiệm và chuẩn bị những năng lực, kỹ năng để đáp ứng yêu cầu của doanh nghiệp sau này!
Ứng dụng công nghệ vào giảng dạy thế nào?
PGS. Sơn nhấn mạnh rằng nhà trường đã tận dụng thành tựu của công nghệ thông tin, Internet từ nhiều năm nay rồi, và sẽ tiếp tục áp dụng theo lộ trình.
Tuy nhiên, có một điều quan trọng: KHÔNG nên đánh đồng Công nghiệp 4.0 với Đại học trực tuyến (e-University)!
Đại học trực tuyến đã có từ lâu và chỉ là một ứng dụng trong đó có Internet và phần mềm sử dụng AI. Hiện nay phần mềm học trực tuyến chưa thông minh đến mức có thể thay thế hoàn toàn giảng viên.
Trong tương lai, PGS. Sơn hình dung sẽ có những phần mềm ứng dụng AI đóng vai trò vừa là kho tài liệu, vừa là người hướng dẫn cho người học. Mỗi cá nhân có thể học bất cứ đâu, bất cứ lúc nào, với tiến độ phù hợp năng lực của mình
Sinh viên Bách Khoa có đáp ứng được nhu cầu thời đại mới?
Tất cả các hoạt động của nhà trường từ điều chỉnh chương trình đào tạo, phương pháp giảng dạy, đổi mới công nghệ, dự báo ngành nghề tương lai... đều nhằm một mục tiêu: giúp sinh viên có kỹ năng, năng lực làm việc tốt sau khi ra trường!
Tuy nhiên, PGS. Sơn cũng nhấn mạnh rằng thành công phụ thuộc rất nhiều vào chính bản thân người học. Sinh viên vừa là khách hàng đặc biệt vừa là chủ thể của quá trình đào tạo.
Nhà trường tạo điều kiện cho sinh viên làm việc nhóm, làm đồ án, làm việc với doanh nghiệp, tham gia nghiên cứu sáng tạo... Tất cả đều nhằm giúp sinh viên phát triển toàn diện cả về kiến thức chuyên môn lẫn năng lực làm việc!
Tại sao toán học lại quan trọng?
PGS. Sơn giải thích: "Tất cả các ngành kỹ thuật và công nghệ đều phải có nền tảng, cốt lõi là toán học. Toán học là phương pháp tư duy, phương pháp luận và công cụ không phải bây giờ mà từ hàng nghìn năm nay, và trong tương lai, toán học vẫn tiếp tục là nền tảng của khoa học, công nghệ, kỹ thuật."
Chúng ta phải đào tạo, nghiên cứu toán học để toán học mang tính ứng dụng cao hơn trong các ngành khoa học, kỹ thuật và cuộc sống. Đừng để toán học trở thành ốc đảo!
Cần tạo sự gắn kết để những nghiên cứu về toán gắn với lĩnh vực kỹ thuật, công nghệ, chuyển kiến thức toán thành công cụ giải quyết vấn đề thực tiễn trong kinh tế, kỹ thuật (như tài chính số, kinh tế số), và cả các ngành khoa học xã hội, nhân văn nữa!
Nguồn: soha.vn