Báo cáo nhanh: mỗi người chúng ta ăn khoảng 1-2.7 kg thức ăn mỗi ngày nha! Tính ra hơn 365kg/năm, và hơn 28,800 kg trong cả đời luôn á. Tất cả số đồ ăn khủng đó đều phải đi qua hệ tiêu hóa của mình đấy.
Hệ tiêu hóa này xịn sò lắm nhen: gồm 10 cơ quan, dài tới 9m, chứa hơn 20 loại tế bào chuyên biệt. Đúng là một trong những hệ thống phức tạp nhất trong cơ thể con người luôn!
Nhiệm vụ chính: Biến đồ ăn thô thành chất dinh dưỡng và năng lượng để nuôi sống cơ thể. Nghe đơn giản nhưng công nghệ xịn xò lắm đó!
4 phần chính của hệ tiêu hóa:
1. Đường tiêu hóa - một cái ống xoắn vận chuyển thức ăn, diện tích bề mặt khoảng 30-40 mét vuông (bằng nửa sân cầu lông luôn á!)
2. Bộ ba quyền lực: tuyến tụy, túi mật và gan - 3 ông này biến đổi thức ăn bằng các dịch đặc biệt
3. Đội hậu cần: enzyme, hormone, dây thần kinh và máu làm việc team để tiêu hóa thức ăn, điều chỉnh quá trình và vận chuyển sản phẩm cuối
4. Mạc treo - đội ngũ mô hỗ trợ giúp các cơ quan tiêu hóa ngồi đúng chỗ trong ổ bụng
Hành trình của một miếng ăn: The Movie
Tiêu hóa bắt đầu từ trước khi ăn luôn đó! Chỉ cần thấy món ngon là các tuyến trong miệng đã bắt đầu tiết nước bọt rồi (mỗi ngày sản xuất tới 1.5 lít nước bọt nha). Khi đồ ăn vào miệng, răng nhai + nước bọt = viên nén ẩm ướt. Enzyme trong nước bọt bắt đầu phân giải tinh bột ngay lập tức.
Tiếp theo, thức ăn xuống thực quản - một ống dài 25cm. Các dây thần kinh xung quanh nhận tín hiệu và kích hoạt "nhu động" (kiểu như sóng cơ) đẩy thức ăn vào dạ dày.
Ở dạ dày, cơ co bóp ép viên nén thành mẩu siêu nhỏ. Hormone kích hoạt giải phóng acid và enzyme từ thành dạ dày để hòa tan thức ăn và phá protein. Các hormone này còn ping cho tuyến tụy, gan và túi mật chuẩn bị dịch tiêu hóa phá chất béo. Sau 3 giờ trong dạ dày, viên nén giờ đã thành chất lỏng sủi bọt gọi là "dịch dưỡng" - ready cho bước tiếp!
Gan tạo mật, gửi đến túi mật. Từ đây mật được tiết từ từ vào phần đầu ruột non (tá tràng). Mật phân giải chất béo để dịch tụy và dịch ruột thẩm thấu dễ hơn. Những dịch này chứa enzyme phân giải:
• Chất béo → acid béo + glycerol
• Protein → amino acid
• Carbohydrate → glucose
Quá trình này xảy ra ở vùng dưới ruột non (hỗng tràng và hồi tràng), nơi được phủ bởi hàng triệu nhung mao ruột. Diện tích bề mặt khổng lồ giúp hấp thụ tối đa các phân tử và đưa vào máu. Máu đón nhận các phân tử này để cung cấp cho các mô và cơ quan.
Nhưng chưa hết đâu nha!
Chất xơ, nước thừa và tế bào chết đi xuống ruột già (đại tràng). Cơ thể đào thải phần lớn chất dịch còn sót qua thành ruột. Còn lại khối mềm gọi là phân. Đại tràng ép sản phẩm này vào trực tràng. Dây thần kinh ở đây phát hiện nó phình ra và báo cho cơ thể: "Ê, đến giờ rồi đó!"
Sản phẩm phụ thoát ra qua hậu môn và hành trình dài 30-40 giờ của thức ăn cuối cùng cũng hoàn tất!
Nguồn: TED-Ed
Comment highlight từ cộng đồng:
"Nhai kỹ no lâu nha mọi người! Ăn vừa thịt và ngưng uống sữa sẽ tốt cho người châu Á đó"
"Tổng quan hay, dễ hiểu. Thank!"
"28800 kg trong cả cuộc đời, thật khủng khiếp"
"Hôm trước ăn ổi (ăn cả hạt) hay thanh long, hôm sau biết liền mà"
Lưu ý nhỏ: Gan sản sinh dịch mật → đi vào túi mật cô đặc và tích trữ. Khi ăn thì mật từ túi này tiết ra giúp tiêu hóa. Trung bình mỗi ngày gan tiết ra khoảng 1 lít mật nên cần túi mật để chứa, khi cần mới xài nha!
Nguồn: tinhte.vn