Vào khoảng giữa những năm 1980, Mỹ đã flex luôn radar ba tọa độ ăng-ten mạng pha AN/FPS-117 cực xịn vào trang bị của mình nè!
Tuyến DEW và hệ thống SAGE (đã từng được giới thiệu trong các bài trước rồi nhé) chính là một phần của hệ thống phòng không toàn cầu Bắc Mỹ NORAD siêu to khổng lồ đó các bạn ơi! ️
Để đảm bảo hệ thống dẫn đường tự động cho máy bay đánh chặn và xử lý thông tin radar từ các đài khác nhau chạy mượt mà, các kỹ sư quân sự Mỹ đã sử dụng tổ hợp máy tính đèn điện tử AN/FSQ-7 - một "con quái vật" công nghệ thời bấy giờ!
Hệ thống máy tính do IBM chế tạo này khủng khiếp lắm luôn! Mỗi tổ hợp gồm 2 máy tính AN/FSQ-7 làm việc song song nặng tới... 250 tấn (thật sự là "cồng kềnh" nhất lịch sử đó nha ). Nó sử dụng tận 60.000 đèn điện tử chân không (có 49.000 chiếc trong máy tính), ăn điện tới 3 MW luôn. Tốc độ tính toán cũng khá ổn cho thời đó: gần 75.000 phép tính/giây.
Tổng cộng có 24 bộ AN/FSQ-7 được đưa vào sử dụng. Các phiên bản nâng cấp sau này từ AN/FSQ-7 là các hệ thống xử lý dữ liệu quân sự chuyên dụng AN/FSQ-8, AN/GPA-37 và AN/FYQ-47.
Những cỗ máy tính đèn điện tử chân không siêu to này được dùng tới tận đầu những năm 1980, rồi mới "về hưu" khi Bộ Quốc phòng Mỹ quyết định cho hệ thống SAGE nghỉ việc luôn.
Sau khi hệ thống SAGE bị đánh giá là quá cũ (vào cuối những năm 1970), Mỹ bắt đầu thiết kế hệ thống điều khiển tác chiến AN/FYQ-93 với thành phần chính là máy tính chủ Hughes H5118ME và 2 máy tính Hughes HMP-1116. Hệ thống AN/FYQ-93 bắt đầu hoạt động năm 1983 và phục vụ đến năm 2006.
Điểm khác biệt của hệ thống điều khiển tác chiến mới này so với SAGE là nó không tự động dẫn đường cho máy bay tiêm kích nữa, mà chỉ thông báo tình hình trên không và truyền dữ liệu cho các trung tâm chỉ huy phòng không vùng của NORAD thôi.
Khi máy bay AWACS và tàu tuần tiễu radar không còn trực chiến liên tục nữa, nhiệm vụ cung cấp thông tin về mục tiêu trên không và dẫn đường cho máy bay đánh chặn chủ yếu do các đài radar mặt đất đảm nhận.
Các radar AN/TPS-43 và AN/TPS-72 trong trang bị của lục quân Mỹ cũng không thực hiện chức năng thông báo tình hình trên không liên tục nữa, chúng chỉ được dùng cho huấn luyện, tập trận hoặc tình huống khẩn cấp.
Trong những năm 1970, trụ cột chính của mạng radar Mỹ là các đài radar AN/FPS-24, AN/FPS-26, AN/FPS-35 và các phiên bản nâng cấp AN/FPS-20, AN/FPS-66, AN/FPS-67, AN/FPS-93.
Giữa những năm 1970, tại Alaska, Canada và lục địa Mỹ đã có gần 250 đài radar công suất trung bình và lớn đang trực chiến. Chi phí vận hành các trạm radar ở Canada đều do Mỹ chi trả luôn nha!
Vào giữa những năm 1980, Mỹ đưa radar 3 tọa độ ăng-ten mạng pha AN/FPS-117 vào trang bị. Các biến thể của kiểu radar này được sử dụng rất phổ biến trong mạng radar cảnh báo của NORAD và ở các nước đồng minh của Mỹ. Cự ly phát hiện mục tiêu bay cao của AN/FPS-117 lên tới 470 km luôn đó!
Từ giữa những năm 1980, các trạm radar trên tuyến DEW ở Alaska và Canada được lệnh dừng hoạt động, chúng được thay bằng hệ thống cảnh báo Phương Bắc (North Warning System - NWS). Thành phần cơ bản của hệ thống này là các đài radar AN/FPS-117 và AN/FPS-124.
Radar AN/FPS-117 trong hệ thống "Phương Bắc" do Lockheed Martin chế tạo (là phiên bản nâng cấp của radar AN/TPS-59 đang có trong trang bị Quân đoàn Thủy quân Lục chiến Mỹ lúc đó).
Điểm khác biệt là các radar họ AN/FPS-117 có công suất phát sóng lớn hơn, phát hiện tên lửa chiến thuật và chiến thuật-chiến dịch tốt hơn.
Còn radar AN/FPS-124 có cự ly phát hiện 110 km, khác với AN/FPS-117 ở chỗ ban đầu nó là phiên bản trạm radar cố định chuyên dùng cho vùng Cực Bắc. Điểm đặc biệt nữa là khi thiết kế AN/FPS-124, các kỹ sư Mỹ đã đặc biệt chú trọng khả năng phát hiện mục tiêu bay thấp.
Nhờ thay thế các đài radar từ thập niên 60-70 bằng các đài radar AN/FPS-124 tự động hóa, Mỹ đã tăng đáng kể độ tin cậy của hệ thống kiểm soát không phận và giảm chi phí vận hành rất nhiều lần.
Các radar AN/FPS-117 và AN/FPS-124 được lắp trên nền bê tông, các ăng-ten thu phát được che bằng vòm "trong suốt" với sóng vô tuyến để tránh ảnh hưởng thời tiết. ️
Nếu như các radar AN/FPS-117 đôi khi có thể hoạt động độc lập, thì các radar AN/FPS-124 có tầm phát hiện nhỏ hơn được kết nối thành một mạng đồng bộ. Mạng các trạm radar AN/FPS-124 như vậy hiện vẫn đang trực chiến trên lãnh thổ Alaska, Canada và Greenland (tuy số lượng có giảm).
Việc trao đổi thông tin trong hệ thống "Phương Bắc" được thực hiện qua cáp, kênh liên lạc vệ tinh và vô tuyến. Cách đây vài năm, Lockheed Martin đã nhận đơn hàng 20 triệu đô la từ Bộ Quốc phòng Mỹ để nâng cấp các radar trong hệ thống này. ️
Hiện nay, trên lục địa Mỹ đang có khoảng 110 trạm radar cố định hoạt động. Khoảng 15% trong số đó là các radar quân sự cũ kiểu AN/FPS-66 và AN/FPS-67.
Số còn lại là các radar kiểu ARSR-1/2/3/4 (Air Route Surveillance Radar - radar giám sát tuyến đường không). Chúng được cả Không quân Mỹ và Cục Hàng không Dân dụng Liên bang Mỹ (FAA - Federal Aviation Administration) cùng vận hành.
Nguồn: soha.vn