Hai dự án thành phố thông minh "xịn xò" ở Trịnh Châu - một về quản lý lũ lụt, một về an toàn đường hầm - đang bị dân mạng "ném đá" vì không cứu được ai trong thảm họa vừa rồi.
Nước lũ ở Trịnh Châu, thành phố 10 triệu dân giữa lòng Trung Quốc, giờ đã rút hết sau trận lụt lịch sử. Nhưng nó cũng "bóc phốt" luôn một loạt vấn đề về quản lý các dự án công nghệ "bùm" của địa phương
Những hệ thống thành phố thông minh từng được quảng cáo "khắp nơi" ở Trịnh Châu, hứa hẹn giúp các nhà quy hoạch quản lý và bảo vệ thành phố, giờ đang bị "soi" kĩ càng sau khi trận lũ gần đây tàn phá nặng nề cơ sở hạ tầng và khiến hàng chục người thiệt mạng - trong đó có 14 người ở tàu điện ngầm và 6 người trong đường hầm Jingguang
Một trong những dự án công nghệ đang bị "gọi tên" nhiều nhất là hệ thống chống lũ theo thời gian thực, được lắp vào tháng 12 năm ngoái bởi Công ty Công nghệ Hệ thống Thông minh Hàng không Vũ trụ Thần Châu - một chi nhánh của Tập đoàn Khoa học và Công nghệ Hàng không Vũ trụ Trung Quốc do nhà nước sở hữu.
Theo lời quảng cáo chính thức, hệ thống này được thiết kế để giúp chính quyền thành phố giám sát mực nước realtime qua các cảm biến và "phân tích thông minh", rồi báo động cho các bộ phận liên quan về nguy hiểm sắp tới. Nó còn được kết nối với database từ một loạt văn phòng địa phương, có cả dữ liệu khổng lồ về khí tượng, thủy văn và nhiều lĩnh vực liên quan.
Công nghệ thứ hai bị réo tên là hệ thống giám sát đường hầm Jingguang, được lắp đặt trong sáng kiến năm 2020 của thành phố nhằm theo dõi an toàn đường hầm.
Một báo cáo truyền thông chính thức từ tháng 6 cho biết các camera và cảm biến trong đường hầm đã làm cho cơ sở hạ tầng trở nên "thông minh", thậm chí có thể gửi cảnh báo qua app smartphone về tai nạn hoặc nguy hiểm sắp xảy ra. Nhưng mà... có vẻ như những tài xế trong trận lũ vừa rồi đã không hề hay biết gì về thảm họa sắp ập đến
Tuy nhiên, vẫn chưa rõ là hai hệ thống này không kêu cảnh báo hay là các cơ quan chính quyền ở Trịnh Châu đã không xử lý kịp thời khi nhận được cảnh báo từ hệ thống.
Chính quyền thành phố Trịnh Châu cho biết sẽ có cuộc điều tra tìm hiểu tại sao các hệ thống thành phố thông minh "đắt tiền" này không bảo vệ được người dân, sau khi hoàn tất công tác thoát lũ khẩn cấp và cứu hộ.
Aerospace Shenzhou Smart System - đơn vị phát triển hệ thống giám sát lũ lụt - đã không trả lời các cuộc gọi và fax yêu cầu comment. Trung tâm Đường hầm Trịnh Châu, nơi chịu trách nhiệm vận hành đường hầm, cũng "im hơi lặng tiếng" với các yêu cầu bình luận.
Câu hỏi về hệ thống thành phố thông minh đã "viral" trên mạng xã hội Trung Quốc. Nhiều netizen Trung cho rằng các dự án thành phố thông minh ở Trịnh Châu là "lãng phí tiền bạc và hoàn toàn vô dụng"
Các phân tích khác đặt câu hỏi về vai trò của bộ máy quan liêu chính quyền địa phương trong thảm họa này. Sự thiếu hiệu quả hoặc thiếu phối hợp giữa các cơ quan khác nhau có thể đã không chuyển tín hiệu từ hệ thống thành cảnh báo công khai kịp thời.
Ví dụ nè, cơ quan khí tượng thành phố Trịnh Châu đã gửi tận 5 "cảnh báo đỏ" về mưa lớn - mức cảnh báo thời tiết cao nhất đấy - nhưng chính quyền thành phố Trịnh Châu đã không có hành động đình chỉ trường học hoặc giao thông gì cả
Patrick Zhan, giám đốc nghiên cứu tại công ty tư vấn CNTT IDC cho biết, việc ban hành thông tin phòng ngừa thảm họa thường cần sự phối hợp giữa các bộ phận khác nhau. Ông nói: "Liệu người nhận có ghi nhận cảnh báo một cách nghiêm túc hay không là việc nằm ngoài tầm kiểm soát của người gửi".
Zhan nói thêm rằng nhiều dự án thành phố thông minh ở Trung Quốc còn lâu mới sẵn sàng đối phó với thiên tai, và hầu hết các thành phố của Trung Quốc vẫn đang trong giai đoạn sơ bộ "đặt nền móng" cho thành phố thông minh bằng cách lắp đặt camera, lưu trữ đám mây, data center và nền tảng xử lý.
Các nhà phân tích khác cho biết lượng mưa tuần trước quá khủng, có thể đã vượt quá công suất thiết kế của hệ thống. Lượng mưa khoảng 63cm đổ xuống trong 24 giờ vào ngày 20/7 được chính quyền địa phương cho biết là điều "không thấy trong một nghìn năm"
Carman Lee, phó giáo sư tại Đại học Bách khoa Hồng Kông, nói rằng các hệ thống giám sát lũ lụt như hệ thống được dùng ở Trịnh Châu, áp dụng công nghệ tương tự như các hệ thống giám sát ở Hồng Kông, và thời tiết khắc nghiệt có thể "làm quá tải" những hệ thống này.
Thành phố thông minh đã trở thành "từ khóa hot" trong những năm gần đây ở Trung Quốc khi các chính quyền địa phương muốn xài công nghệ mới để số hóa việc quản lý thành phố và cải thiện đời sống người dân. Thuật ngữ này cũng được dùng để bao gồm mọi thứ từ giám sát đến cơ sở hạ tầng đô thị, dịch vụ thành phố, giao thông vận tải và quản lý năng lượng.
Những "ông lớn" công nghệ của Trung Quốc như Alibaba, Tencent, Baidu và Huawei đều nhảy vào "đu trend" trong lĩnh vực này, cung cấp đủ các dịch vụ từ lưu trữ đám mây đến cơ sở hạ tầng kỹ thuật số như data center và các giải pháp điện toán toàn diện.
Vào cuối năm 2019, hơn 500 thành phố ở Trung Quốc đã bắt tay vào các loại dự án thành phố thông minh khác nhau, nhưng chỉ có 8,4% thành phố thông minh đã đạt đến mức độ hoàn thiện, với hơn 43% còn lại chỉ trong giai đoạn sơ bộ, theo một báo cáo từ Ủy ban Cải cách và Phát triển Quốc gia - đơn vị hoạch định kinh tế của Trung Quốc.
Qian-ming Lu, giám đốc điều hành của DHI Trung Quốc - một nhà cung cấp giải pháp môi trường nước - cho biết một số chính quyền địa phương đã chọn các dự án thành phố thông minh chỉ mang tính "trưng bày" thay vì nhắm vào các vấn đề thực tế. Ông Lu cho biết giám sát, ngăn ngừa và quản lý ngập lụt đô thị nên là "một trong những vấn đề quan trọng nhất khi nhìn vào việc xây dựng thành phố thông minh".
Một chuyên gia khác cho biết khoảng cách giữa "vision" và thực tế là một vấn đề đối với nhiều dự án do chính phủ lãnh đạo ở Trung Quốc, mặc dù việc quản lý big data đang tạo ra sự khác biệt.
Nguồn: soha.vn