Không chỉ dẫn đầu cuộc đua xe điện, Trung Quốc còn lắp cả một "vũ trụ" camera giám sát để theo dõi người đi đường. Real "Big Brother is watching you" đây rồi!
Từ 2015 đến 2020, Trung Quốc đã phủ kín các thành phố bằng camera trong chiến dịch họ gọi là "đôi mắt sắc bén" (nghe epic vậy thôi chứ hơi rợn á ). Sau đó họ làm tương tự ở cả vùng nông thôn nữa. Cùng thời điểm đó, phần mềm "một người, một hồ sơ" cũng bắt đầu ra đời.
Đáng chú ý nhất là hệ thống camera nhận diện khuôn mặt được lắp dày đặc ở ngã tư, giao lộ. Mỗi tương tác, mỗi bước chân hay giao dịch cá nhân đều có thể bị "hốt" về và ghép thành hồ sơ dữ liệu chi tiết. Literally không có chỗ nào để trốn cả!
## Hơn 700 triệu camera - Con số "hack não"
Trung Quốc hiện là quốc gia dẫn đầu thế giới về số lượng camera giám sát với con số "bá đạo" mà không nước nào theo kịp. Hệ thống này chiếm gần một nửa tổng số camera toàn cầu luôn, tạo nên mạng lưới theo dõi quy mô "khủng long" chưa từng có.
Theo số liệu từ Comparitech và Statista, có khoảng 1 tỷ camera giám sát trên toàn thế giới từ năm 2021. Trong đó, có tận 700 triệu camera nằm ở Trung Quốc và thuộc dự án SkyNet do chính phủ điều hành (tên nghe như phim khoa học viễn tưởng luôn ).
Dựa trên dân số 1,42 tỷ người (theo số liệu mới nhất của Liên Hợp Quốc), cứ 1.000 người dân Trung Quốc thì có 494 camera. Tức là gần một camera sẽ giám sát hai người. Nghĩ mà thấy "nghẹt thở"
Thực tế số lượng camera trung bình trên 1.000 người ở các thành phố Trung Quốc còn tăng mạnh kể từ lần cập nhật gần nhất của Comparitech đấy. Trước đây đo được 4,31 camera trên 1.000 người, giờ tăng lên 5,82 camera. Trend tăng không phanh!
Năm 2019, The Guardian đưa tin thành phố Thượng Hải ở phía tây nam Trung Quốc là thành phố được giám sát chặt chẽ nhất thế giới với 2,6 triệu camera.
Hệ thống giám sát của thành phố này được phép quét đặc điểm khuôn mặt người dân trên đường phố từ video thời gian thực, tạo ra bản đồ ảo về khuôn mặt. Sau đó đối chiếu thông tin này với chi tiết trong database của công an. Peak công nghệ nhưng mà hơi creepy!
Chính phủ Trung Quốc còn thử nghiệm dùng camera giám sát, nhận dạng khuôn mặt và kính thông minh để đánh giá điểm tín dụng xã hội của từng công dân và đôi khi có thể dẫn đến hình phạt.
Điểm số có thể thay đổi dựa trên hành vi, chẳng hạn như băng qua đường sai luật hay mua quá nhiều game (cái này hơi bất ngờ đấy ). Với hàng triệu camera, chính phủ có thể ghi hình những người đi bộ vi phạm tại ngã tư, zoom vào khuôn mặt và sau đó "bóc phốt" họ trên màn hình công cộng.
Nếu điểm cá nhân trên "hệ thống tín dụng xã hội" quá thấp, công dân có thể bị cấm mua vé máy bay, thuê nhà, dùng internet tốc độ cao hoặc vay tiền. Hậu quả nghiêm trọng thật sự!
Nhiều thành phố cũng đang bổ sung thêm camera giám sát riêng vào mạng lưới công an như một phần của sáng kiến chống tội phạm. Trong một số trường hợp, camera được "map" để công an có thể xác định vị trí và yêu cầu cung cấp hình ảnh.
Trong những trường hợp khác, công an được cấp quyền truy cập trực tiếp vào nguồn dữ liệu từ những camera này. Full quyền luôn á!
## Công cụ hỗ trợ cảnh sát - Hiệu quả hay đáng lo?
U Rui, một công an ở Trùng Khánh, đang làm nhiệm vụ vào mùa hè thì nhận được cảnh báo từ hệ thống nhận dạng khuôn mặt tại quảng trường địa phương. Hệ thống báo anh ta khả năng cao người đàn ông trên camera chính là nghi phạm trong một vụ án mạng năm 2002.
Hệ thống giám sát sẽ quét đặc điểm khuôn mặt người dân từ video thời gian thực, tạo bản đồ ảo về khuôn mặt. Sau đó đối chiếu với khuôn mặt được quét của nghi phạm trong database công an.
Nếu có sự trùng khớp vượt quá ngưỡng được set sẵn, thường là 60% hoặc cao hơn, hệ thống ngay lập tức thông báo cho công an. Với vụ án nói trên, 3 ngày sau công an đã bắt giữ nghi phạm và cuối cùng anh ta thừa nhận hành vi. Case closed!
Những trường hợp như thế này không hiếm ở thành phố phía tây nam Trung Quốc. Trùng Khánh từng xếp hạng nhất trong phân tích về thành phố có nhiều camera nhất thế giới do Comparitech thực hiện. Với 2,58 triệu camera giám sát 15,35 triệu người, tức cứ 6 người dân thì có một camera - Trùng Khánh có số lượng camera nhiều hơn bất kỳ thành phố nào khác trên thế giới tính theo dân số, thậm chí vượt cả Bắc Kinh, Thượng Hải và trung tâm công nghệ Thâm Quyến nữa đấy!
Tuy nhiên, nhiều nhà phê bình cảnh báo việc giám sát camera rộng rãi như vậy vi phạm quyền riêng tư được quốc tế bảo đảm. Để đáp ứng tiêu chuẩn quyền riêng tư, việc thu thập và sử dụng dữ liệu sinh trắc học nên được giới hạn ở những người bị phát hiện có liên quan đến hành vi sai trái, chứ không phải áp dụng cho nhóm dân số rộng lớn không có mối liên hệ cụ thể nào với tội phạm.
Cùng với đó, cá nhân nên có quyền được biết chính phủ đang nắm giữ dữ liệu sinh trắc học nào về họ. Hệ thống nhận dạng khuôn mặt tự động của Trung Quốc đang vi phạm tiêu chuẩn đó.
Nhà nghiên cứu cấp cao về Trung Quốc Maya Wang cho biết: "Những gì chúng ta đang chứng kiến là cuộc chạy đua đến mức tối đa về quyền riêng tư giữa các cơ quan công an ở Trung Quốc, khi mỗi cơ quan đều tuyên bố mình là tốt nhất và sáng tạo nhất trong việc thực hiện giám sát hàng loạt và kiểm soát xã hội". Competitive nhưng theo hướng đáng lo ngại!
Nhiều thành phố khác cũng không kém cạnh xa so với hệ thống giám sát hàng loạt của Trung Quốc. Vào mùa hè, Cơ quan Giao thông Vận tải London (TfL) sử dụng hơn 260 trạm phát wifi để thu thập địa chỉ kiểm soát truy cập phương tiện duy nhất trên smartphone của người dùng, một yêu cầu được gửi khi thiết bị đang tìm kiếm kết nối wifi, nhằm theo dõi chính xác hành trình di chuyển của họ.
Nguồn: soha.vn