Từng nét vẽ hình người, từng con số được ghi chép siêu tỉ mỉ trên sơ đồ đã tái hiện lại vị trí và tư thế nằm của các hài cốt liệt sĩ được tìm thấy dưới lòng đất Công viên Văn hóa Lê Thị Riêng (TP.HCM) sau gần 60 năm
Đằng sau những dấu chấm nhỏ trên giấy là hành trình tìm kiếm, quy tập đầy thận trọng và niềm hy vọng đưa các liệt sĩ về với gia đình.
Sơ đồ đặc biệt ghi lại vị trí 731 hài cốt liệt sĩ
Trong bản tin Thời sự tối 13/10 của Đài Truyền hình Việt Nam (VTV), sơ đồ khu vực tìm kiếm tại Công viên Văn hóa Lê Thị Riêng gây chú ý với hàng trăm hình người nhỏ li ti nối dài trên một dải đất hẹp. Đây không phải sơ đồ trận đánh, mà là bản ghi chép vị trí các hài cốt liệt sĩ được phát hiện trong ngày đầu tiên tìm thấy hài cốt tại đây, 23/6.
Mỗi hình vẽ đánh dấu một vị trí, thể hiện tư thế nằm của những người đã ở dưới lòng đất gần sáu thập kỷ Có hài cốt nằm nghiêng, có người nằm ngửa, có người co mình; một số vị trí đan xen, chồng lấn lên nhau.
Người trực tiếp ghi chép, đánh dấu các vị trí này là bác sĩ quân y Trần Văn Bản. Từ những nét vẽ tỉ mỉ, ông lưu lại từng chi tiết tại khu mộ tập thể, giúp lực lượng tìm kiếm xác định vị trí và thận trọng đưa từng hài cốt lên, hạn chế tối đa việc xáo trộn những dấu tích còn lại.
"Các liệt sĩ đã nằm ở dưới đất này quá lâu rồi. Việc tổ chức tìm kiếm ở đây được tiến hành rất chặt chẽ, khoa học. Và đặc biệt là những người thực hiện làm công việc này, các cháu rất trân trọng, nâng niu, có trách nhiệm. Chúng tôi cho đó là cái tâm của những người còn sống", bác sĩ quân y Trần Văn Bản chia sẻ trên VTV.
Sơ đồ không chỉ phản ánh vị trí các hài cốt mà còn cho thấy sự phức tạp của quá trình tìm kiếm. Mỗi tư thế nằm, mỗi điểm giao nhau đều đòi hỏi lực lượng thực hiện phải cẩn trọng từng li từng tí. Việc khai quật vì thế không đơn thuần là đưa hài cốt lên khỏi mặt đất, mà còn là quá trình gìn giữ những dấu tích cuối cùng của những người đã hy sinh.
Hành trình tìm kiếm bắt đầu từ những bức ảnh cũ
Những manh mối dẫn đến cuộc tìm kiếm tại Công viên Văn hóa Lê Thị Riêng đã được lưu giữ trong nhiều năm. Gần 10 năm trước, kiến trúc sư Nguyễn Xuân Thắng phát hiện ba bức ảnh ban đầu liên quan đến khu mộ liệt sĩ tập thể.
Từ những tư liệu này, quá trình nghiên cứu, đối chiếu được tiến hành cẩn thận. Sau đó, một hội thảo khoa học đã khẳng định có đủ cơ sở lịch sử, khoa học, pháp lý và thực tiễn để triển khai tìm kiếm, khai quật.
Sau hơn 3 tháng nỗ lực không ngừng nghỉ, Bộ Tư lệnh TP.HCM đã quy tập được 731 hài cốt liệt sĩ. Trong thời gian đó, Công viên Văn hóa Lê Thị Riêng trở thành nơi hội tụ của sự tri ân, với nhiều đoàn đại biểu và hàng nghìn người dân đến dâng hương, tưởng niệm, dõi theo quá trình tìm kiếm.
Thân nhân của nhiều gia đình liệt sĩ cũng hướng về nơi đây, mong chờ kết quả giám định ADN có thể giúp xác định danh tính người thân sau nhiều thập kỷ chưa tìm thấy
Ông Lê Chí Công, con trai liệt sĩ, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Lê Thị Riêng và liệt sĩ Lê Trọng Tam, cho biết năm nào ông cũng đến đây thắp hương kể từ năm 1976.
"Từ năm 1976 đến nay, năm nào tôi cũng đến đây, cũng thắp nhang, cũng hy vọng. Và đến bây giờ, trong chiến dịch lớn này của nhà nước, hy vọng đó là lớn nhất, rất hy vọng sẽ tìm được hài cốt của mẹ Riêng", ông Công chia sẻ.
Theo Thiếu tướng Trần Chí Tâm, Phó Chính ủy Quân khu 7, kế hoạch ban đầu dự kiến kéo dài ba tháng. Tuy nhiên, số lượng mộ và hài cốt liệt sĩ được phát hiện lớn hơn dự kiến nhiều, khiến quá trình tìm kiếm có thể kéo dài đến hết năm.
"Tôi tin rằng thông tin về hài cốt liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng nằm khoảng không dưới 1.000", Thiếu tướng Trần Chí Tâm nói.
Đến nay, 731 hài cốt đã được quy tập, song công việc vẫn tiếp tục với các bước giám định, đối chiếu thông tin và lấy mẫu ADN nhằm xác định danh tính, từng bước đưa các liệt sĩ trở về với gia đình, quê hương.
Lễ truy điệu, an táng 731 hài cốt liệt sĩ tại TP.HCM
Sáng 14/10, TP.HCM dự kiến tổ chức lễ viếng, lễ truy điệu và an táng 731 hài cốt liệt sĩ được tìm kiếm, quy tập tại Công viên Văn hóa Lê Thị Riêng.
Theo Ban Chỉ đạo về tìm kiếm, quy tập và xác định hài cốt liệt sĩ TP.HCM, số hài cốt được đưa đi an táng gồm 698 bộ hài cốt liệt sĩ riêng lẻ và một bộ hài cốt tập thể gồm 33 hài cốt liệt sĩ.
Theo chương trình, lúc 7h30, lễ dâng hoa, dâng hương sẽ diễn ra tại Tượng đài cố Tổng Bí thư Trần Phú, Nhà bia liệt sĩ và các địa điểm trong Công viên Văn hóa Lê Thị Riêng. Đến 8h, lễ viếng và truy điệu hài cốt liệt sĩ được cử hành.
Sau các nghi thức tại công viên, hài cốt liệt sĩ sẽ được di chuyển đến Nghĩa trang Liệt sĩ TP.HCM, thuộc phường Long Bình. Lễ an táng dự kiến diễn ra lúc 10h cùng ngày, với các nghi thức đón đoàn xe, di chuyển hài cốt đến vị trí an táng, hạ huyệt và dâng hương tưởng niệm.
Đoàn xe đưa hài cốt liệt sĩ dự kiến di chuyển trên quãng đường khoảng 26 km, theo lộ trình: Công viên Văn hóa Lê Thị Riêng – đường Trường Sơn – đường Cách Mạng Tháng Tám – vòng xoay Dân Chủ – đường Cách Mạng Tháng Tám – đường Điện Biên Phủ – cầu Sài Gòn – đường Võ Nguyên Giáp – Xa lộ Hà Nội – Nghĩa trang Liệt sĩ TP.HCM.
Thời gian xuất phát và việc tổ chức lưu thông sẽ do Ban tổ chức cùng lực lượng chức năng điều hành. Lộ trình có thể được điều chỉnh để bảo đảm an toàn và trật tự giao thông.
Ban Chỉ đạo về tìm kiếm, quy tập và xác định hài cốt liệt sĩ TP.HCM trân trọng mời người dân trên các tuyến đường đoàn xe đi qua cầm nhành hoa trắng, thành kính tiễn đưa 731 liệt sĩ về nơi an nghỉ cuối cùng ️ Hoạt động tiễn biệt cần được tổ chức trang nghiêm, bảo đảm an ninh, trật tự và không ảnh hưởng đến an toàn giao thông.
Trước lễ viếng, truy điệu và an táng, tối 13/10, TP.HCM đã tổ chức chương trình nghệ thuật đặc biệt mang tên "Khúc tri ân" tại Công viên Văn hóa Lê Thị Riêng.
Những hình người trên sơ đồ vẫn nằm im trên giấy, ghi lại tư thế của những người đã khuất gần sáu thập kỷ. Nhưng hành trình tìm kiếm, quy tập và giám định đang tiếp tục mở ra hy vọng tìm lại danh tính cho từng liệt sĩ, để những người đã hy sinh có thể trở về với gia đình, quê hương và được an nghỉ trong sự tri ân của đồng bào
Nguồn: techz.vn