Khi nguyên mẫu thử nghiệm số 11 T-50-11 mang số hiệu 511 thuộc chương trình PAK FA cất cánh thành công, đã đánh dấu một cột mốc lịch sử trong quá trình phát triển dòng máy bay thế hệ mới của Nga. Trong tương lai gần, PAK FA sẽ được sản xuất hàng loạt với tên gọi chính thức siêu ngầu là Su-57.
Sau 9 năm mày mò với 13 nguyên mẫu T-50, PAK FA được coi là một trong những chương trình vũ khí công nghệ cao có thời gian phát triển "chớp nhoáng" nhất.
Không quân Nga dự kiến sẽ nhận lô PAK FA đầu tiên gồm 12 chiếc vào năm 2019. Đây sẽ là bước tiến quân sự cực khủng của Nga, phá tan thế độc quyền công nghệ máy bay chiến đấu thế hệ 5 của Mỹ lúc bấy giờ.
Từ ý tưởng đến hiện thực: Đối đầu trực tiếp với F-22 Raptor
Ý tưởng về dòng máy bay chiến đấu thế hệ 5 PAK FA lần đầu được Tổng thống Vladimir Putin nhắc đến năm 2004. Theo yêu cầu của quân đội Nga, PAK FA phải là sự kết hợp hoàn hảo công nghệ từ dòng máy bay thực nghiệm Su-47 và Mig-1.44.
Các nguyên mẫu này đều được phát triển dưới thời Liên Xô, nhưng do sự tan rã của Liên bang, chúng đều phải dừng lại giữa chừng. Mặt khác, năm 1997, Mỹ chính thức ra mắt F-22 Raptor và trở thành quốc gia duy nhất trên thế giới sở hữu chiến cơ thế hệ 5 lúc bấy giờ.
Điều này đã "thúc" Nga phải nhanh chóng phát triển dòng máy bay chiến đấu thế hệ mới thay thế "gia đình Su-27" để có thể đối đầu với phương Tây.
Từ các nguyên mẫu T-50 đầu tiên tới biến thể mới nhất T-50-11, thiết kế của PAK FA đã có nhiều điểm khác biệt đáng kể.
Nguồn tài chính cho PAK FA được phân bổ từ năm 2005. Sau 2 năm phác thảo ý tưởng và thiết kế, đến năm 2007, Tư lệnh Không quân Nga Alexander Zelin đã tuyên bố chính thức về chương trình phát triển máy bay thế hệ 5 với 3 nguyên mẫu T-50 đầu tiên.
Chuyến bay đầu tiên của chương trình PAK FA được thực hiện ngày 29-1-2010 do phi công thử nghiệm Sergey Bordan với nguyên mẫu T-50-1. Chuyến bay kéo dài 45 phút này được hộ tống bởi một máy bay Su-27.
Nguyên mẫu T-50-2 cất cánh vào tháng 3-2011 và lần đầu tiên bay vượt tốc độ âm thanh không lâu sau đó. Trong quá trình bay thử nghiệm, các thông tin thu được từ T-50-1 và T-50-2 đã giúp hoàn thiện thiết kế của PAK FA.
Một sự cố đáng tiếc xảy ra tại Triển lãm Hàng không quốc tế MAKS-2011, khi động cơ của nguyên mẫu T-50-2 gặp trục trặc do lỗi hệ thống nén khí. Tuy nhiên, vấn đề này được khắc phục sau đó và nguyên mẫu tiếp tục bay thử nghiệm.
Những vấn đề kỹ thuật phát sinh trong quá trình thử nghiệm là điều cần thiết để hoàn thiện công nghệ. Chương trình phát triển PAK FA cũng không ngoại lệ.
Các nguyên mẫu T-50-3 và 4 được xuất xưởng năm 2012 dùng để thử nghiệm hệ thống radar AESA N036 Belka siêu xịn dự kiến trang bị trên PAK FA.
Trong quá trình bay thử, các nguyên mẫu T-50 đã thể hiện khả năng thao diễn tuyệt vời trên không và xác định cấu hình radar chuẩn cho dòng máy bay chiến đấu thế hệ 5 của Nga.
Máy bay tập hợp nhiều công nghệ và ý tưởng "bá đạo"
Những yêu cầu về khả năng thao diễn trên không, bay hành trình siêu âm không cần đốt tăng lực... của PAK FA là thách thức khổng lồ đối với Tổ hợp Công nghiệp quốc phòng Nga về dòng động cơ phản lực mới tối ưu về chi phí và thời gian sử dụng.
Ngoài ra, yêu cầu về khả năng tàng hình của máy bay chiến đấu thế hệ 5 là yêu cầu cực khó về mặt kỹ thuật và cần những giải pháp đột phá.
Để đảm bảo quá trình bay thử nghiệm, các nguyên mẫu T-50 phần lớn sử dụng phiên bản nâng cấp của động cơ AL-41F1, vốn là trang bị tiêu chuẩn của Su-35S.
Trong thời gian đó, động cơ chính thức cho PAK FA với tên mã "sản phẩm số 30" tiếp tục được phát triển và hoàn thiện. Thông tin chi tiết về động cơ này vẫn còn bí mật, nhưng nó sử dụng cơ cấu cánh turbin phản lực và hệ thống điều khiển hoàn toàn mới. Động cơ mới dự kiến được sử dụng trên các nguyên mẫu T-50 ngay trong năm 2017.
Một điểm đặc biệt mới được tiết lộ là các nguyên mẫu T-50-6, 8 và 9 có khung thân áp dụng sâu vật liệu composite giúp gia cường kết cấu và tăng khả năng tàng hình. Ngoài ra, đặc điểm khí động học của PAK FA cũng được cải thiện nhờ một số thay đổi nhỏ trong thiết kế gốc.
Hệ thống radar và điện tử hàng không mới cũng giúp PAK FA có thể tích hợp các dòng vũ khí tấn công chính xác thế hệ mới nhất của Nga. Với các khoang chứa vũ khí lớn ở trong thân và gốc cánh (tăng khả năng tàng hình), PAK FA có thể mang khối lượng vũ khí nhiều hơn hẳn so với đối thủ F-22 bên kia đại dương.
"Trong các chuyến bay thử nghiệm vũ khí, các nguyên mẫu PAK FA đã cho thấy kết quả tác chiến tuyệt vời", Tư lệnh Không quân-vũ trụ Nga Viktor Bondarev đánh giá.
Với các yêu cầu kỹ-chiến thuật đạt được như kỳ vọng, quá trình thử nghiệm PAK FA có thể hoàn thành trong năm 2018 để sản xuất hàng loạt từ năm 2019.
"Đã sẵn sàng chiến đấu!"
Phát biểu bên lề triển lãm hàng không MAKS-2017, tướng V. Bondarev cho biết việc lắp ráp các máy bay PAK FA thành phẩm ở quy mô nhỏ đã được thực hiện với các mẫu T-50-9, 10 và 11. Khi về biên chế Không quân Nga, PAK FA sẽ có tên định danh chính thức là Su-57.
Đánh giá về máy bay PAK FA, tướng V. Bondarev khẳng định: "Sẽ không có giới hạn về mặt y sinh học đối với phi công điều khiển máy bay PAK FA. Hệ thống máy bay với trí tuệ nhân tạo sẽ giúp tối ưu khả năng hoạt động của phi công trong điều kiện tác chiến cao độ".
Xét ở nhiều yếu tố, PAK FA được trang bị hệ thống cảm biến có khả năng tự động hóa cao. Tướng V. Bondarev tuyên bố, hệ thống điện tử trên PAK FA giống như các tế bào thần kinh trên cơ thể con người.
Nó có thể theo dõi tình trạng máy bay chi tiết và chân thực nhất, rồi thông báo thông tin cho phi công để đưa ra quyết định tối ưu. Công nghệ này trước đây được biết đến là ePilot.
Nga dự kiến sẽ lắp ráp không dưới 1.000 máy bay PAK FA để trang bị cho lực lượng Không quân-vũ trụ Nga và phục vụ nhu cầu xuất khẩu trong tương lai.
Nguồn: soha.vn