Nói về lực lượng vệ binh quốc gia Mỹ thì phải kể từ thời các tiểu bang còn là thuộc địa nha các bạn!
Vệ binh Quốc gia Mỹ đã có mặt suốt gần 400 năm rồi đó Ảnh: Getty
Được thành lập từ năm 1636 với vai trò là lực lượng dân quân, Vệ binh Quốc gia Mỹ giờ đã trở thành một đội quân dự bị "sẵn sàng chiến đấu" gồm tới 450.000 thành viên cả nam lẫn nữ, hoạt động rải rác khắp 50 tiểu bang và 4 vùng lãnh thổ của nước Mỹ.
Các vệ binh vừa làm công việc dân sự bình thường, vừa tham gia huấn luyện quân sự bán thời gian. Họ được gọi lên "nhập vai" khi có bất ổn dân sự, thiên tai, đình công, chiến tranh, khẩn cấp y tế hay bạo loạn - kiểu "đa nhiệm" cực đỉnh luôn
Là lực lượng duy nhất tồn tại song song ở cấp liên bang lẫn tiểu bang, theo Hiến pháp Mỹ thì các đơn vị vệ binh có thể được huy động để bảo vệ an toàn công cộng, giữ trật tự và hòa bình tại địa phương khi có tình huống khẩn cấp. Mà nếu cần, họ cũng có thể được điều đi nước ngoài làm nhiệm vụ luôn nha!
Trong cuốn "Tôi là vệ binh: Lịch sử của lục quân vệ binh quốc gia" (I Am The Guard: A History of the Army National Guard), tác giả Michael Doubler có viết:
"Vệ binh quốc gia là lực lượng riêng biệt, độc lập với các lực lượng dự bị liên bang khác của Lục quân, Hải quân, Không quân và Thủy quân lục chiến. Vệ binh Quốc gia hoạt động theo chỉ đạo của thống đốc các tiểu bang cho đến khi tổng thống ra lệnh cho họ làm nhiệm vụ liên bang trong các trường hợp khẩn cấp trong nước hoặc làm nhiệm vụ ở nước ngoài".
Các vệ binh thường làm việc ngay tại tiểu bang mình sống, tham gia diễn tập vào một cuối tuần mỗi tháng và chương trình huấn luyện 2 tuần mỗi năm thôi.
Phát triển liên tục trong suốt gần 400 năm, từ lực lượng dân quân thời thuộc địa tham gia các trận đánh đầu tiên của Cách mạng Mỹ, qua 2 cuộc chiến tranh thế giới, cho đến việc bảo vệ thủ đô Mỹ khỏi đám đông bạo loạn đầu năm 2021, Vệ binh Quốc gia đã có mặt trong mọi cuộc xung đột lớn và tình huống khẩn cấp trong nước của Mỹ
Vệ binh Quốc gia thời sơ khai
Trước cả khi có Lục quân Mỹ, Lục quân Vệ binh Quốc gia đã là lực lượng chiến đấu có tổ chức đầu tiên của nước này rồi đó! Nguồn gốc từ ngày 13/12/1636 tại Thuộc địa Vịnh Massachusetts khi 3 trung đoàn dân quân được lập ra để chống lại Bộ lạc Pequot, bảo vệ an ninh cho các khu định cư ban đầu. Hồi đó nam giới từ 16-60 tuổi đều phải tham gia. 3 trung đoàn ban đầu ở Massachusetts còn hoạt động đến tận bây giờ luôn nha!
Sau này, "khi mối đe dọa từ Ấn Độ giảm đi, lực lượng dân quân nhận thấy mình ngày càng tham gia nhiều hơn vào việc chống lại các cường quốc thuộc địa khác. Vào cuối những năm 1700, lực lượng dân quân đã trở thành một bức tường thành chống lại sự can thiệp của người Anh vào các vấn đề thuộc địa", Doubler viết.
Trong cuộc Cách mạng Mỹ, các đơn vị dân quân được gọi là Minutemen, nổi tiếng vì phản ứng nhanh như chớp. Lực lượng dân quân cũng thành lập các đội quân tình nguyện trong Nội chiến và bảo vệ cho những người định cư trong quá trình mở rộng về phía tây. Đạo luật Dân quân năm 1903, còn gọi là Đạo luật Dick, đã tạo nền móng cho Vệ binh Quốc gia ngày nay, giúp lực lượng này hỗ trợ nhiều hơn cho các nhiệm vụ liên bang.
Đơn vị không quân đầu tiên của Vệ binh được thành lập ngày 1/11/1915, nhưng phải đợi hơn 30 năm sau, đến ngày 18/9/1947, khi Không quân Mỹ ra đời, Không quân Vệ binh Quốc gia mới chính thức được công nhận
Kể từ đó, Không quân Vệ binh Quốc gia đã tham chiến ở Triều Tiên, Việt Nam, khủng hoảng vùng Vịnh, vụ khủng bố 11/9, cứu trợ sau bão, chiến tranh Afghanistan và nhiều hoạt động khác nữa...
Đạo luật Quốc phòng năm 1916
Sau vụ chìm tàu Lusitania ngày 7/5/1915, Quốc hội thông qua và Tổng thống Woodrow Wilson ký ban hành Đạo luật quốc phòng năm 1916 - một bước ngoặt lớn cho lực lượng vệ binh, chính thức mang tên Vệ binh Quốc gia.
Lực lượng này được bơm thêm ngân sách, tăng cường và chuẩn hóa đào tạo, thực hiện kiểm tra hàng năm và yêu cầu những người gia nhập phải vượt qua các bài test điều kiện cũng như thể lực.
Vệ binh Quốc gia Mỹ được huy động ở Los Angeles. Ảnh: Getty
"Luật pháp đã hệ thống hóa nhiệm vụ kép của Vệ binh Quốc gia ở cấp tiểu bang và liên bang, đồng thời yêu cầu các vệ binh phải tuyên thệ trung thành với cả Hiến pháp Mỹ lẫn luật lệ của tiểu bang. Tổng thống Mỹ có thể huy động lực lượng Vệ binh Quốc gia trong thời gian khẩn cấp liên bang và lực lượng này có thể tham gia các nhiệm vụ viễn chinh", theo Doubler.
Sau khi Mỹ tham chiến Thế giới thứ nhất, Harry S. Truman, khi đó là đội trưởng trong Vệ binh Quốc gia Missouri, đã chiến đấu tại Argonne, Pháp vào năm 1918.
Vào tháng 9/1940, khi Mỹ chuẩn bị bước vào Thế chiến II, Tổng thống Franklin D. Roosevelt đã huy động Vệ binh Quốc gia để huấn luyện một năm. Việc huy động này đã tăng gấp đôi quy mô lực lượng chiến đấu của Mỹ, đảm bảo đủ nhân lực cho sự can thiệp cuối cùng của Mỹ vào châu Âu.
Vệ binh quốc gia thời hiện đại
Ngày nay, chỉ có Lục quân Mỹ mới đông hơn Vệ binh Quốc gia thôi! Có tới 10 tổng thống Mỹ, trong đó có George Washington, Thomas Jefferson và Abraham Lincoln từng phục vụ trong vệ binh quốc gia tiểu bang.
Harry S. Truman (Lục quân Vệ binh Quốc gia Missouri) và George W. Bush (Không quân Vệ binh Quốc gia Texas) là hai tổng thống duy nhất từng phục vụ trong lực lượng vệ binh quốc gia như ngày nay.
Lực lượng Vệ binh Quốc gia bang Connecticut được huy động bảo vệ an ninh cho lễ nhậm chức của ông Joe Biden ở Washington. Ảnh: Reuters
Vệ binh Quốc gia đã được huy động ở cấp liên bang ít nhất 16 lần, bao gồm cả Nội chiến 1861-1865, Khủng hoảng người tị nạn Cuba năm 1980 và Cuộc bạo loạn Los Angeles năm 1992.
Kể từ vụ khủng bố 11/9/2001, Vệ binh Quốc gia đã huy động hơn 500.000 binh sĩ cho các nhiệm vụ liên bang. Ở cấp tiểu bang, lực lượng này đóng vai trò quan trọng trong cứu trợ thiên tai và bảo vệ đất nước.
Trong cơn bão Katrina năm 2005, khoảng 50.000 binh sĩ Vệ binh Quốc gia đã được triển khai đến khu vực duyên hải Vịnh Mexico để thực hiện các hoạt động nhân đạo, sơ tán và cứu trợ.
Nguồn: soha.vn