Chỉ trong một tháng cao điểm thôi mà lực lượng Quản lý thị trường Việt Nam đã "sờ gáy" hơn 3.100 vụ vi phạm liên quan đến hàng giả và gian lận thương mại, với tổng số tiền xử lý lên tới hơn 63 tỷ đồng luôn! Và đoán xem, những bạn trẻ - nhóm "nghiện" shopping online đang trở thành con mồi béo bở của "ma trận" hàng giả ngày càng tinh vi này.
Hàng giả không còn "xa lạ" với team sinh viên
Trong hơn 3.100 vụ vi phạm kia, có hơn một nửa liên quan đến việc xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Nói dễ hiểu là hàng giả, hàng nhái không chỉ là "hàng trôi nổi" nữa mà đang "cosplay" các sản phẩm có thương hiệu, quen thuộc với người tiêu dùng đấy.
Sinh viên - lực lượng tiêu dùng trẻ, năng động và đặc biệt là hay mua sắm online, đang trở thành nhóm "hứng đòn" nhiều nhất. Bùi Huỳnh Như (21 tuổi, ngành Marketing, trường ĐH Công nghệ TP. HCM) kể lại: "Mình từng mua kẹo rau củ Kera sau khi thấy quảng cáo rầm rộ từ các nghệ sĩ nổi tiếng trên mạng xã hội. Thấy nhiều người review tốt, mình tin tưởng đặt mua. Nhưng sau đó mình mới biết, thông điệp quảng bá 'một viên kẹo bằng đĩa rau' hoàn toàn là sai sự thật. Mình vô cùng thất vọng vì bị lừa dối".
Không chỉ riêng Huỳnh Như đâu nhé, rất nhiều sinh viên từng ít nhất một lần "đụng độ" hàng giả, từ mỹ phẩm, đồ ăn vặt, thuốc giảm cân cho đến giày dép, quần áo. Điều đáng lo là đa số chỉ phát hiện sau khi đã sử dụng, hoặc khi sản phẩm gây ra hậu quả rồi mới "ôi thôi"
"Biết là fake nhưng vẫn mua" - drama quen thuộc
Không ít bạn sinh viên thừa nhận, dù biết sản phẩm không phải hàng chính hãng, nhưng vì giá rẻ và mẫu mã tương đối giống, họ vẫn chấp nhận mua. Với thu nhập còn hạn chế, đây được xem là lựa chọn tạm thời "phù hợp túi tiền" mà.
Câu nói đó phản ánh phần nào thực tế: một bộ phận bạn trẻ vẫn đang chọn cách "sống chung với hàng giả", xem đó là giải pháp tạm thời vì chưa có điều kiện tài chính để mua đồ chính hãng. Có bạn còn cho rằng "xài vài lần rồi bỏ cũng không sao", hoặc "miễn giống là được".
Hoặc có những trường hợp bạn trẻ mua hàng giả nhiều đến mức "quen mắt", đến khi vô tình xem báo đài mới giật mình nhận ra hóa ra bấy lâu nay mình toàn dùng hàng nhái Đó là câu chuyện của Trần Thị Tấn Thảo (19 tuổi, Q.4, TP. HCM). Bạn kể lại: "Mình thường ghé một cửa hàng gần nhà mua nước ngọt. Vài ngày sau, mình thấy trên mạng lan truyền thông tin 'bóc phốt' loạt chai nước ngọt giả đang trôi nổi trên thị trường và trong đó có thương hiệu nước ngọt mình thường uống".
Từ "bị động" thành người tiêu dùng có trách nhiệm
Sau những lần "úp sọt", nhiều sinh viên đang dần thay đổi thói quen mua sắm. Thay vì "rẻ là mua", các bạn bắt đầu quan tâm đến nguồn gốc sản phẩm, tìm đến các kênh mua hàng uy tín hơn. Theo Huỳnh Như, mua đồ rẻ có thể tiết kiệm vài chục nghìn đồng, nhưng thứ bạn trẻ trả giá chính là sức khỏe. "Mua rẻ không sai, nhưng mua hàng không rõ nguồn gốc là đang tự hại mình, và cũng đang gián tiếp tiếp tay cho hàng giả tồn tại", Huỳnh Như bày tỏ.
Một số trường đại học cũng bắt đầu tổ chức các buổi workshop về nhận diện hàng giả, trang bị kỹ năng tiêu dùng thông minh cho sinh viên. Đồng thời, sự lên tiếng của các KOL/KOC có trách nhiệm như Lài Tú Chinh (24 tuổi, Q.10, TP. HCM), người chuyên review ẩm thực trên TikTok, cũng góp phần phản ánh rõ nhận thức và thái độ của giới trẻ trước vấn nạn này: "Là người ảnh hưởng, mình thấy có trách nhiệm phải cảnh báo khi thấy sản phẩm không đúng sự thật. Im lặng đồng nghĩa với tiếp tay", Tú Chinh bày tỏ.
Thấu hiểu những bối rối mà sinh viên đang đối mặt giữa "ma trận" hàng giả trên thị trường, Luật sư Duy Anh (Hãng luật A+) nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nâng cao ý thức và trách nhiệm cá nhân trong công cuộc phòng chống hàng giả, đồng thời cảnh tỉnh về những hậu quả pháp lý nghiêm khắc nếu sinh viên tham gia tiêu thụ hoặc tiếp tay cho hàng giả.
Theo Luật sư Duy Anh, để tự bảo vệ mình và góp phần vào một thị trường minh bạch hơn, mỗi sinh viên cần hình thành thói quen tiêu dùng có trách nhiệm. Điều này bắt đầu từ những hành động cụ thể: Luôn yêu cầu hóa đơn hoặc chứng từ xuất xứ rõ ràng; chủ động tra cứu mã QR, tem chống giả thông qua cổng thông tin chính thức của nhà sản xuất hoặc sử dụng các ứng dụng truy xuất nguồn gốc (traceability) được Bộ Công Thương khuyến nghị. Đặc biệt, tuyệt đối không "review" hay chia sẻ link mua hàng khi chưa kiểm chứng độ xác thực của sản phẩm nhé!
Khi phát hiện sản phẩm nghi vấn, đừng ngần ngại thực hiện quyền và trách nhiệm công dân của mình. Bạn có thể ngay lập tức gửi phản ánh qua đường dây nóng 1900 888 655 của Tổng cục Quản lý thị trường hoặc sử dụng ứng dụng "Quản lý thị trường". Việc chủ động thu thập bằng chứng (ảnh, hóa đơn điện tử, đường link) không chỉ giúp bạn tự bảo vệ mà còn cung cấp thông tin quý giá, hỗ trợ cơ quan chức năng truy vết và xử lý triệt để đường dây hàng giả đấy!
Cẩn thận kẻo "dính" trách nhiệm pháp lý nặng đấy!
Sinh viên cần nhận thức rõ rằng việc tham gia hoạt động liên quan đến hàng giả, dù ở cấp độ tiêu dùng hay quảng bá, đều có thể dẫn đến những hậu quả pháp lý nặng nề.
Không dừng lại ở các chế tài hành chính, trường hợp vi phạm nghiêm trọng, các cá nhân, tổ chức có hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo các Điều 192, 193, 194 và 195 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017). Tùy thuộc vào chủng loại, giá trị, lợi nhuận thu được hoặc thiệt hại cho người khác bị gây ra từ việc sản xuất, buôn bán hàng giả, cá nhân, tổ chức vi phạm có thể đối mặt với mức hình phạt cao nhất là tù chung thân hoặc tử hình luôn!
Đối với những người làm KOL/KOC, Streamer hay Affiliate, sinh viên lưu ý hành vi quảng cáo sai sự thật hoặc gây nhầm lẫn về chất lượng, công dụng, nguồn gốc hàng hóa có thể bị xử phạt lên đến 80 triệu đồng (đối với cá nhân vi phạm) theo khoản 5, Điều 34, Nghị định 38/2021/NĐ-CP. Trường hợp vi phạm nghiêm trọng thì có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự nữa đấy!
Chi cục Quản lý Thị trường TP. HCM khuyến cáo người tiêu dùng nên cẩn trọng khi mua sắm, nhất là trên mạng xã hội và tại các điểm mua sắm không có hóa đơn, chứng từ. Các sản phẩm giá rẻ bất thường, nhãn hiệu nổi tiếng nhưng không có tem nhãn hợp lệ cần được kiểm tra kỹ hoặc tránh mua để không tiếp tay cho hành vi buôn bán hàng giả nhé!
Nguồn: svvn.tienphong.vn