Cộng đồng mạng đang "lú lẫn" vì một bài tập tiếng Việt siêu đơn giản nhưng lại khiến ai cũng phải đắn đo: "qui hoạch" hay "quy hoạch" mới là chuẩn chỉ? Vụ này không chỉ giúp mình tránh fail khi làm bài mà còn tự tin hơn khi viết văn bản hằng ngày luôn nha!
Chuyện tranh cãi bắt đầu từ đâu?
Hình ảnh một bài tập điền từ vào chỗ trống vừa viral khắp mạng xã hội, kéo theo cả tá ý kiến trái chiều từ phụ huynh lẫn học sinh. Drama bắt đầu khi người làm bài điền từ "qui hoạch" vào câu, và ngay lập tức có người nhảy vào bảo đây là sai chính tả, phải sửa thành "quy hoạch" mới đúng. Nhưng plot twist là sự thật đằng sau cuộc chiến "i ngắn" vs "y dài" này lại phức tạp và thú vị hơn bạn nghĩ nhiều đó!
Trong bài tập, các từ cần điền gồm những cụm quen thuộc như trưởng thành, làng nghề, đội ngũ, tỉ lệ, lợi thế và qui hoạch. Khi người làm bài điền "qui hoạch" vào câu "Để phát triển đô thị, nhiều khu vực dân cư đang được... lại", một số người lập tức khẳng định chữ "qui" là lỗi in ấn hoặc do viết sai.
Nhưng thật ra, xét về mặt từ điển và bản chất ngữ âm tiếng Việt, cả "qui" và "quy" đều thể hiện cùng một âm tiết. Vậy nên việc bảo "qui hoạch" sai hoàn toàn chưa hẳn đã đúng. Vậy tại sao cách viết này vẫn khiến nhiều người thấy "cấn" mắt và gây tranh cãi? Câu trả lời nằm ở sự thay đổi của quy định chính tả qua các thời kỳ đấy!
"i ngắn" hay "y dài": Chuẩn nào là chuẩn?
Theo Quyết định 1989/QĐ-BGDĐT về chuẩn chính tả trong chương trình và sách giáo khoa, nguyên tắc dùng i/y đã được phân định rõ ràng hơn. Điểm quan trọng là nhiều người hay áp dụng nhầm quy tắc của các từ đơn giản như tỉ lệ, bác sĩ, kỉ niệm (dùng "i" ngắn vì không có âm đệm) sang cho các từ như quy hoạch.
Thực tế, theo quy định chính tả hiện hành:
Các âm tiết không có âm đệm và âm cuối: Âm i đứng ngay sau phụ âm đầu sẽ viết bằng "i" ngắn. Ví dụ: tỉ lệ, bác sĩ, kỉ niệm, lí luận, mĩ thuật... (trừ tên riêng hoặc một số trường hợp đặc thù như công ty).
Các âm tiết có âm đệm "u": Đây mới là trường hợp của mình nè! Khi tổ hợp chữ cái qu kết hợp với âm i, chuẩn chính tả quy định viết bằng "y" dài. Vì vậy, các từ như quy hoạch, quy định, quy trình, quý giá được xem là cách viết chuẩn nhất hiện giờ.
Như vậy, việc sách giáo khoa hay tài liệu in chữ "qui hoạch" không hẳn là lỗi nghiêm trọng mà là do thói quen trình bày từ các văn bản quy chuẩn cũ. Tuy nhiên, để đảm bảo tính thống nhất trong môi trường giáo dục, văn bản hành chính và giao tiếp hiện đại, việc sử dụng "quy hoạch" (viết bằng "y" dài) vẫn được ưu tiên và recommend hơn nha!
Nguồn: kenh14.vn