Thế kỷ 21 văn hóa đọc đang "đi xuống"? Thực ra từ những năm 70 của thế kỷ trước, khi Internet bắt đầu lên ngôi, người ta đã lo sợ truyền thông đa phương tiện sẽ "chiếm sóng" mất rồi.
May sao có hai nhân vật "xịn sò" xuất hiện "cứu vãn" tình thế cho văn hóa đọc. Đó chính là Bill Gates và Joanne Kathleen Rowling.
Bill Gates và 4 tips "xịn xò"
Bill Gates (ông trùm công nghệ, người sáng lập Microsoft huyền thoại) được cả thế giới biết đến nhờ phần mềm Windows đã có mặt trên hơn 4 tỷ PC toàn cầu.
Có người còn đùa rằng, nếu đang đi dạo mà thấy tờ 100 USD rơi trên đường, Bill Gates sẽ không thèm cúi xuống nhặt đâu. Vì mất tận 4 giây để cúi xuống lượm tờ bạc, trong khi mỗi giây trôi qua, tài sản Microsoft đã tăng thêm 500 USD rồi Nhưng thật ra Bill là người sống rất thực tế và tiết kiệm đấy nhé.
Đọc sách chính là kỹ năng "quyết sinh"
Đây không chỉ là lời khuyên, mà còn là bí kíp. Đọc sách vừa là nhu cầu, vừa là kỹ năng quan trọng nhất để ta tiếp thu kiến thức. Dù có thiên tài đến mấy cũng không thể biết hết mọi thứ được. "Không có sách thì không có tri thức" (V.I. Lenin đã nói vậy đấy). Sách vở chính là kho báu tri thức vô tận để chúng mình học hỏi, lớn lên và trở thành "người khổng lồ" (Người khổng lồ là người biết đứng trên vai người khác - I. Newton nói).
Tháng 4/2006, khi đến thăm Việt Nam, ông đã tâm huyết chia sẻ với sinh viên 4 điều cực kỳ tâm đắc: 1. Good Relax (Thư giãn thật tốt); 2. Use computer and connect Internet (Hãy dùng máy tính và kết nối Internet); 3. Pursue something you enjoy doing (Hãy theo đuổi đam mê của bạn đến cùng) và 4. Reading is a critical skill (Đọc sách là kỹ năng quyết định).
Dù chưa tốt nghiệp đại học (Bill Gates bỏ học giữa chừng luôn), nhưng sự ham đọc, ham học của anh chàng đeo kính cận với nụ cười dễ thương này đã biến bộ não của ông thành "siêu máy tính". Ngôi nhà thông minh do Bill Gates thiết kế còn cho phép ông đọc sách ngay cả khi ngồi trong toilet hay ngâm mình trong bồn tắm Với Bill Gates, đọc sách có thể là "tra tấn" (nếu không thích) hoặc là trò giải trí cực đỉnh (nếu say mê và biết phương pháp).
Harry Potter: 10 năm "làm chao đảo" thế giới
Harry Potter ra đời năm 1997 (Tập 1: Harry Potter và hòn đá phù thủy) và kết thúc cuộc phiêu lưu năm 2007 (Tập 7: Harry Potter và những vị thần chết) đã trở thành sự kiện văn hóa đọc "bom tấn" nhất hơn chục năm qua: sách được dịch ra 120 thứ tiếng và có tới 330 triệu bản được in trên toàn cầu (tính đến 30/7/2007).
Không ít phụ huynh từng cấm con đọc truyện về cậu bé đeo kính đầy phép thuật này. "Sách nhảm nhí, mê hoặc trẻ con toàn thứ vô bổ". Tuy nhiên, càng ngày Harry Potter càng "hút hồn" mọi người, nhất là giới trẻ. Cốt truyện ly kỳ, trí tưởng tượng siêu việt và sự hồn nhiên, giàu lòng trắc ẩn của nhân vật "phù thủy" được kể lại cực kỳ đặc sắc đã làm người đọc mê mẩn không lối thoát.
Trong lúc mọi người "phát cuồng" thì cũng có làn sóng phản đối khá mạnh. Không kể những quan điểm tôn giáo, ngay cả một số học giả cũng lên tiếng "dìm hàng" cuốn sách này. Một vị giám đốc thư viện ở Đại học Illinois (Mỹ) còn thẳng thừng tuyên bố "Harry Potter ư? Cuốn này chỉ xứng đáng ném vào sọt rác. Thư viện chúng tôi không nhập những loại sách vớ vẩn như vậy".
Biết bao trẻ em "nức nở" khi nghe Rowling đọc phần đầu tập 7 trên TV và radio mà không cầm được nước mắt Biết bao đứa trẻ nhịn ăn, nhịn chơi để đọc. Chúng ôm cuốn sách chặt cứng ngay cả khi ngủ. Rõ ràng, Harry Potter hấp dẫn vì có tư tưởng giàu tính nhân văn. Nó mở ra cho người đọc trí tưởng tượng và sự bay bổng diệu kỳ. Mà trí tưởng tượng, theo A. Einstein, còn quan trọng hơn cả tri thức nữa đấy. Có tri thức mà không biết tận dụng đúng cách thì cũng "bó tay" thôi.
Harry Potter ra đời, được công nghệ tin học "boost" trong xu hướng toàn cầu hóa, đã làm "hồi sinh" văn hóa đọc đang đứng trước nguy cơ mai một. Chẳng có cuốn tiểu thuyết nào "cuốn" người ta đọc nhanh "khủng khiếp" như thế này. Người Đức đã kịp dịch tập 7 trong vòng 48 tiếng đồng hồ (kể từ 7h ngày 20/7/2007 giờ GMT) để phục vụ độc giả. Người Mỹ mua hết "xèo xèo" 12 triệu cuốn tập 7. Ngay cả thiếu nhi Trung Quốc còn ham đọc Harry Potter hơn cả Tây Du Ký Rowling trở thành tỷ phú nhờ tiền nhuận bút (1,3 tỷ USD). Nhưng bà cũng đã giúp nhiều "đại gia" bán sách ở các quốc gia khác "phất lên" nhanh chóng. Sách, băng đĩa, phim ảnh... "ăn theo" Harry Potter và lĩnh vực nào cũng "ăn nên làm ra" cả.
Như vậy, 2 nhân vật sống rất gần nhau (J.K. Rowling sinh 1965, kém Bill Gates (sinh 1955) đúng 10 tuổi) đã góp phần không nhỏ trong việc khẳng định vai trò của văn hóa đọc thời hiện đại. Con người vẫn thích đọc và ham đọc mà Vấn đề là chúng ta phải cung cấp cho người đọc hôm nay những "món ăn" nào hợp khẩu vị của họ. Thật là khó phải không?
Nguồn: kenh14.vn