Chắc hẳn ai cũng biết đến khoảnh khắc Bác Hồ đọc Tuyên ngôn Độc lập ngày 2/9/1945 tại Quảng trường Ba Đình rồi đúng không? Nhưng có bao giờ bạn để ý đến hai thiếu nữ đôi mươi đã cùng nhau kéo lá cờ đỏ sao vàng trong giây phút thiêng liêng ấy chưa?
Câu chuyện về hai cô gái này thực sự đáng để kể lại nè! Một trong hai người về sau trở thành Giáo sư, giữ chức Viện trưởng Viện Triết học Việt Nam. Đó chính là Giáo sư Dương Thị Thoa (1926-2020), còn có bí danh là Lê Thi.
Cô gái 19 tuổi bất ngờ được gọi lên kéo cờ
Sinh ra trong gia đình có truyền thống học vấn, Dương Thị Thoa là con gái của cố Giáo sư Dương Quảng Hàm - một trí thức nổi tiếng từng dạy ở trường Bưởi.
Năm 1945, lúc mới 19 tuổi thôi nhé, chị tham gia Mặt trận Việt Minh và hoạt động ngầm trong Đoàn Phụ nữ Cứu quốc. Sáng ngày 2/9, chị hòa vào đoàn diễu hành của Liên khu 1, vừa đi vừa hô vang "Việt Nam độc lập muôn năm"
Plot twist là chị hoàn toàn không biết mình sắp có nhiệm vụ đặc biệt gì đâu!
Sau này hồi tưởng lại, Giáo sư Dương Thị Thoa kể:
"Việc tôi được chọn kéo cờ trong lễ Tuyên ngôn Độc lập là hoàn toàn ngẫu nhiên, không hề được báo trước. Đang đứng trong hàng, có người nói: 'Các cô cử một người lên kéo cờ'. Tôi đang đứng ở ngay đầu hàng, các đồng chí trong hàng đều nói: 'Thi lên đi'. Thực sự, lúc đó tôi sợ lắm, tự nhiên nói lên kéo cờ là lên, chẳng được báo trước gì cả! Đang lưỡng lự thì trên gọi, dưới thúc, nên tôi 'liều' bước lên"
Từ một cô gái trẻ tham gia cách mạng, chị Dương Thị Thoa sau đó tiếp tục đi qua nhiều chặng đường quan trọng của đất nước.
Với vai trò Hội trưởng Hội Phụ nữ Cứu quốc khu Hoàn Kiếm, chị cùng các cán bộ đi khắp nơi vận động quyên góp gạo, nhu yếu phẩm giúp người nghèo, đồng thời dạy chữ quốc ngữ cho dân.
Khi kháng chiến chống Pháp nổ ra năm 1946, chị tham gia đội cảm tử quân thuộc Trung đoàn Thủ đô, chiến đấu trong 60 ngày đêm bảo vệ Hà Nội - hardcore quá đi mất
Sau đó chị rút lên chiến khu Việt Bắc làm công tác phụ nữ. Dù là con gái Hà Nội được cha mẹ chăm sóc kỹ từ bé, nhưng chị vẫn chịu được cuộc sống kháng chiến gian khổ, trèo núi lội suối để làm công tác dân vận.
Năm 1950 về Hà Nội hoạt động bí mật, đến 1957 học lớp chính trị cao cấp đầu tiên ở Trường Nguyễn Ái Quốc, rồi ở lại dạy và nghiên cứu luôn.
Về sau, chị trở thành Giáo sư, nhiều năm làm Viện trưởng Viện Triết học trước khi nghỉ hưu.
Bí danh Lê Thi và chuyện tình ngọt lịm với người từng bảo vệ dưới chân cột cờ
Trong thời gian hoạt động cách mạng, Dương Thị Thoa dùng bí danh Lê Thi. Chị từng tiết lộ mình thích họ Lê của vua Lê Lợi (Lê Thái Tổ), nên ghép với tên Thi của bạn thân để tạo thành Lê Thi.
Và đây là phần romantic nhất: Chồng chị là ông Lê Hồng Hà - một chiến sĩ làm nhiệm vụ bảo vệ dưới chân cột cờ trong ngày Bác Hồ đọc Tuyên ngôn Độc lập đó!
Nhưng họ không gặp lại nhau ngay sau buổi lễ đâu nha. Phải một thời gian dài sau, hai người mới tái ngộ, rồi nảy sinh tình cảm và về chung một nhà
44 năm sau mới biết người cùng mình kéo cờ
Người cùng Dương Thị Thoa kéo lá cờ Tổ quốc ngày 2/9/1945 là một thiếu nữ dân tộc Tày.
Sau buổi lễ, hai người đi theo hai hướng khác nhau. Một người về đơn vị nữ du kích chiến khu, người còn lại tiếp tục hoạt động trong phụ nữ Hà Nội. Thế là mất liên lạc luôn.
Mãi đến 44 năm sau (!), trong buổi họp của Trung đoàn Thủ đô tại Viện Bảo tàng Quân đội Việt Nam, hai người mới gặp lại.
Lúc đó Giáo sư Dương Thị Thoa mới biết người đứng cạnh mình năm xưa chính là Đàm Thị Loan - phu nhân của cố Đại tướng Hoàng Văn Thái! Trùng hợp phết nhỉ?
Đàm Thị Loan có tên thật là Đàm Thị Nết (1926-2010), người Tày, quê ở xã Bình Long, huyện Hòa An, tỉnh Cao Bằng.
Năm 1940, chị tham gia cách mạng cùng cán bộ Việt Minh và lấy bí danh Thanh Xuân.
Ngày 2/9/1945, Đàm Thị Loan được giao nhiệm vụ kéo cờ Tổ quốc cùng Dương Thị Thoa tại Quảng trường Ba Đình.
Sau đó chị tiếp tục tham gia kháng chiến chống Pháp. Trong 60 ngày đêm chiến đấu bảo vệ Hà Nội, chị là đội viên Thanh niên Cứu quốc thành Hoàng Diệu, trực tiếp cầm súng đánh giặc và cùng đơn vị rút khỏi Hà Nội ngày 17/2/1947.
Chỉ ít ngày sau khi nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời, chị Đàm Thị Loan kết hôn với đồng đội Hoàng Văn Thái - lúc đó đang giữ chức Tổng Tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam luôn.
Cuộc đời hai vợ chồng có một điểm trùng hợp đặc biệt lắm: Cả ông Hoàng Văn Thái và bà Đàm Thị Loan đều từng là đội viên Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân - tiền thân của Quân đội nhân dân Việt Nam.
Ngày Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân thành lập, ông Hoàng Văn Thái là người cầm cờ. Gần một năm sau, vợ ông lại trở thành một trong hai thiếu nữ vinh dự kéo lá cờ Tổ quốc trong Lễ Tuyên ngôn Độc lập tại Quảng trường Ba Đình ngày 2/9/1945. Duyên phận quá nha!
Cuộc đời quân ngũ của bà Đàm Thị Loan sau đó tiếp tục gắn với hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ. Năm 1975 được thăng Thiếu tá, năm 1977 mang quân hàm Trung tá và làm việc trong quân đội đến khi nghỉ hưu.
Nguồn: techz.vn