Tháng 3/2015, NASA đã thực hiện một thí nghiệm cực kỳ "bá đạo" trong lịch sử khoa học không gian. Phi hành gia Scott Kelly đã lên Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) sống 340 ngày liền, còn anh sinh đôi Mark Kelly thì ở lại Trái Đất làm... mẫu so sánh. Mục tiêu? Xem môi trường vũ trụ sẽ "hành" con người như thế nào!
Hai anh em cùng trứng, cùng gen, cùng lối sống – nhưng một người ở trên trời, một người dưới đất. Setup hoàn hảo cho một thí nghiệm chấn động đúng không nào?
340 ngày "sống sót" trên vũ trụ
Trong suốt gần 1 năm trôi nổi ngoài quỹ đạo, Scott đã phải deal với đủ thứ: không gian chật hẹp, bức xạ vũ trụ liên tục "ném đá", thiếu ngủ kinh niên... Nghe thôi đã thấy mệt rồi!
Các nhà khoa học cực kỳ nhiệt tình thu thập hàng trăm mẫu xét nghiệm từ máu, nước tiểu, phân, da, tóc... rồi gửi về Trái Đất bằng tàu chở hàng (tưởng tượng ship hàng express ngoài vũ trụ luôn á). Ngay khi Scott hạ cánh, họ lập tức so sánh với mẫu của Mark và... plot twist bắt đầu từ đây!
Hàng trăm gen đột ngột "đổi tính"
Kết quả khiến giới khoa học phải "lú" hẳn. Hàng trăm gen của Scott đã thay đổi cách hoạt động sau khi trở về! Đặc biệt là các gen liên quan đến hệ miễn dịch bị "kích hoạt" mạnh mẽ, giải thích luôn tại sao phi hành gia hay ốm ngay sau khi về Trái Đất – hệ miễn dịch của họ đang ở chế độ "nhạy cảm quá mức" mất rồi.
Tuy đa số gen đã reset về bình thường sau vài tháng, nhưng vẫn có một số "cứng đầu" giữ nguyên trạng thái khác biệt. Câu hỏi về tác động lâu dài của việc bay vũ trụ vẫn còn đó nha!
Telomere dài ra??? Kiểu gì vậy trời?
Đây mới là phần "hack não" nhất! Telomere (đoạn cuối nhiễm sắc thể) thường ngắn lại theo tuổi tác – dấu hiệu lão hóa mà. Nhưng trong thời gian Scott ở ngoài không gian, telomere của anh ấy lại... DÀI RA một cách bí ẩn!
Sau khi về, chúng nhanh chóng co lại ngắn hơn bình thường, nhưng các nhà khoa học vẫn đang "toát mồ hôi" tìm cách giải thích hiện tượng này. Vũ trụ có phải là "nguồn sống vĩnh cửu" không ta? (Spoiler: chắc không đâu )
Não bộ và mắt cũng không thoát
Môi trường không trọng lượng đã "cải tổ" luôn cấu trúc não của Scott, đặc biệt là phần xử lý vận động và thông tin. Mạch máu trong não cũng có biến đổi nữa.
Thêm vào đó, Scott bị sưng dây thần kinh thị giác – tình trạng khá phổ biến ở phi hành gia, có tên gọi fancy là Syndrom VIS (Visual Impairment and Intracranial Pressure). Nói nôm na là mắt có thể bị giảm thị lực đó các bạn! ️
Tin vui: Cơ thể có khả năng hồi phục "thần thánh"
Dù nghe có vẻ đáng sợ, nhưng tin tốt là hầu hết các chỉ số sức khỏe của Scott – từ huyết áp, cấu trúc tim đến hoạt động gen – đều về lại trạng thái bình thường sau vài tháng!
Điều này cho thấy cơ thể con người mạnh mẽ hơn chúng ta nghĩ nhiều, và mang đến hy vọng lớn cho các sứ mệnh dài hạn trong tương lai, đặc biệt là chuyến bay tới sao Hỏa (có thể kéo dài tới 3 năm luôn đó)!
Ý nghĩa của thí nghiệm
Thí nghiệm của hai anh em Kelly không chỉ là cột mốc quan trọng trong khoa học, mà còn là câu chuyện về sự hy sinh vì lợi ích chung. Dữ liệu quý giá từ họ đã giúp NASA và các tổ chức không gian khác hiểu rõ hơn về cách bảo vệ sức khỏe phi hành gia, phát triển biện pháp đối phó hiệu quả hơn.
Nhờ đó, những người dũng cảm tiếp theo lên sao Hỏa sẽ có hành trình an toàn và thành công hơn nhiều. Respect cho hai anh em nhà Kelly!
Nguồn: Space.com
Nguồn: kenh14.vn