Thật sự là báo động đỏ rồi! Hạ tầng kiểm định khí thải ở Việt Nam đang thiếu trầm trọng, chưa đến 30% trung tâm đăng kiểm có đủ thiết bị chuẩn quốc gia luôn các bạn ơi
Tình hình ô nhiễm đang nghiêm trọng thế nào?
Mấy thành phố lớn như Hà Nội và TP.HCM của mình đang nằm trong top những nơi ô nhiễm không khí nhất Đông Nam Á rồi đấy Cục Môi trường đã xây dựng lộ trình kiểm soát khí thải ô tô để giảm phát thải từ giao thông. Nhưng vấn đề lớn nhất hiện giờ là hệ thống kiểm định khí thải đang thiếu hụt nghiêm trọng - đây chính là yếu tố then chốt để lộ trình này thành công.
Theo số liệu từ Cục Đăng kiểm Việt Nam (cập nhật Quý I/2025), cả nước hiện chỉ có khoảng 278 trung tâm đăng kiểm, trong đó chưa đến 30% được trang bị đầy đủ thiết bị kiểm định khí thải theo chuẩn Euro. Riêng TP.HCM với hơn 9 triệu phương tiện, chỉ có 17 trung tâm đủ năng lực kiểm định khí thải - trong khi nhu cầu thực tế cần ít nhất gấp đôi con số này để đáp ứng khối lượng xe cần kiểm tra hàng năm
Còn ở các địa phương xa trung tâm thì tệ hơn nhiều, đặc biệt là khu vực Tây Nguyên và đồng bằng sông Cửu Long, nhiều tỉnh không có trung tâm kiểm định khí thải đạt chuẩn luôn!
Lộ trình mới - bước đi quan trọng để "cứu" không khí
Theo WHO, ô nhiễm không khí là nguyên nhân gây ra hàng loạt bệnh lý, đặc biệt là bệnh hô hấp và tim mạch. Ở các đô thị lớn, mật độ giao thông cao khiến khí thải từ phương tiện trở thành nguồn phát tán chính các chất ô nhiễm như CO, HC, NOx.
Báo cáo gần đây của Bộ Tài nguyên và Môi trường cho thấy ô tô chiếm tới 40% tổng lượng khí thải độc hại ở khu vực đô thị đó các bạn! Trong đó, khí CO - một chất gây ngạt và ảnh hưởng trực tiếp đến hệ thần kinh - được phát thải với nồng độ cao nhất từ các phương tiện chạy xăng đời cũ
Để giải quyết vấn đề này, Cục Môi trường đã xây dựng dự thảo Quyết định quy định lộ trình áp dụng tiêu chuẩn khí thải quốc gia đối với ô tô lưu hành. Cụ thể như sau:
• Ô tô sản xuất trước năm 1999: Phải đáp ứng mức khí thải thấp nhất
• Ô tô sản xuất từ năm 1999 đến 2016: Phải đáp ứng mức khí thải trung bình
• Ô tô sản xuất từ năm 2017 đến 2021: Phải đáp ứng mức khí thải cao từ ngày 1/1/2026
• Ô tô sản xuất từ năm 2022: Phải đáp ứng mức khí thải cao hơn từ ngày 1/1/2026 và mức tối đa từ ngày 1/1/2028
Đặc biệt tại Hà Nội và TP.HCM, các quy định này sẽ được áp dụng sớm hơn, với mức khí thải cao hơn đối với các ô tô sản xuất từ năm 2017 và từ năm 2022 nha!
Thay đổi lớn về tiêu chuẩn - ảnh hưởng đến ai?
Điểm mới quan trọng trong quy định này là yêu cầu giảm lượng khí CO và HC từ các phương tiện, đặc biệt đối với những xe chạy bằng động cơ xăng. Cụ thể, các xe ô tô sản xuất từ năm 2022 phải giảm lượng CO xuống dưới 0,3% và HC dưới 150ppm.
Những yêu cầu này không chỉ bảo vệ sức khỏe người dân mà còn góp phần cải thiện chất lượng không khí tại các đô thị lớn, nơi tình trạng ô nhiễm đang ở mức báo động
Nhưng cũng đừng lo lắng quá, mọi thay đổi đều có tác động nhất định. Các xe ô tô cũ, đặc biệt là những chiếc xe sản xuất trước năm 1999 hoặc từ năm 1999 đến 2016, sẽ không thể đáp ứng các tiêu chuẩn khí thải cao nhất. Điều này dẫn đến sự sụt giảm giá trị của xe cũ, và người tiêu dùng sẽ phải đối mặt với chi phí thay thế hoặc nâng cấp phương tiện để đáp ứng các tiêu chuẩn khí thải mới
Ngoài ra, những chiếc xe không đạt tiêu chuẩn khí thải sẽ bị hạn chế lưu hành, đặc biệt tại các thành phố lớn. Điều này sẽ gây khó khăn cho những người sở hữu phương tiện cũ, đặc biệt là các hộ gia đình có thu nhập thấp, và có thể dẫn đến việc tăng chi phí vận hành cho người dân.
Các hãng xe cũng "đau đầu" không kém!
Các nhà sản xuất ô tô cũng sẽ phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc sản xuất các phương tiện đạt tiêu chuẩn khí thải mới. Để đáp ứng yêu cầu về khí thải cao, các hãng xe sẽ phải áp dụng công nghệ mới, đặc biệt là công nghệ giảm khí thải như hệ thống xử lý khí thải SCR (Selective Catalytic Reduction) hoặc hệ thống phun nhiên liệu trực tiếp.
Điều này sẽ kéo theo chi phí sản xuất tăng, và các nhà sản xuất có thể phải điều chỉnh chiến lược giá để duy trì lợi nhuận. Bên cạnh đó, họ cũng sẽ phải tập trung vào việc nâng cao năng lực sản xuất và cải tiến công nghệ để đáp ứng các yêu cầu khắt khe về khí thải
Thách thức còn rất nhiều phía trước!
Mặc dù quy định về tiêu chuẩn khí thải ô tô mới mang lại nhiều lợi ích về môi trường, việc thực thi các quy định này vẫn sẽ gặp phải một số thách thức đáng kể. Hệ thống trạm kiểm định khí thải hiện nay chủ yếu tập trung tại các thành phố lớn, trong khi các khu vực nông thôn và các thành phố nhỏ chưa có đủ cơ sở vật chất để triển khai các quy định này. Điều này sẽ tạo ra sự chênh lệch trong việc kiểm tra và giám sát khí thải, ảnh hưởng đến hiệu quả thực thi.
Một thách thức khác là việc nâng cao nhận thức cộng đồng về ý nghĩa lâu dài của việc áp dụng lộ trình tiêu chuẩn khí thải mới. Bên cạnh đó là tâm lý sẵn sàng khi người dân buộc phải thay thế các phương tiện cũ - vấn đề không chỉ gây tốn kém cho người dân mà còn đẩy họ vào tình thế phải lựa chọn giữa việc mua xe mới hoặc sửa chữa xe cũ để đáp ứng tiêu chuẩn khí thải
Nguồn: soha.vn