GấuChúpChíp
New member
Đằng sau lớp vỏ ngoan ngoãn và thành tích xịn sò của các bé, đôi khi lại là mầm mống của một lối sống "ai người nấy sống" mà bố mẹ vô tình bỏ qua luôn á!
Suốt gần 2 thập kỷ làm GVCN, tớ phát hiện ra một nghịch lý buồn vô cùng. Mấy em học sinh từng được mệnh danh "con nhà người ta" với phẩm chất 10/10, đến lúc trưởng thành lại trở nên lạnh tanh như băng với chính gia đình mình. Đằng sau cái gọi là "ưu điểm" mà bố mẹ khoe suốt, đôi khi lại là mầm mống của một lối sống thực dụng và ích kỷ cực kỳ.
"Ưu điểm" đầu tiên mà nhiều phụ huynh lầm to: Tưởng con ngoan ngoãn hóa ra là tính cách cực kỳ độc lập và không bao giờ đòi hỏi gì cả. Nhiều bố mẹ flex vì con mình chưa bao giờ mè nheo mua đồ chơi, không đòi áo quần mới và lúc nào cũng biết tiết kiệm cho gia đình.
Nhưng mà, nhìn từ góc độ tâm lý học thì sự "hiểu chuyện" quá sớm này thường xuất phát từ việc trẻ cảm nhận được rằng tình yêu thương của bố mẹ là có điều kiện đó nha! Trẻ hiểu rằng chỉ khi mình không gây rắc rối, không làm phiền và lúc nào cũng tỏ ra strong thì mới được công nhận. Đây chính là trạng thái "ngoan đến mức câm như hến" - một cơ chế phòng vệ khi hệ thống cảm xúc của trẻ đã bị đóng băng để làm lòng người lớn.
Khi một đứa trẻ phải học cách kìm nén mọi nhu cầu cá nhân, chúng cũng đồng thời hình thành hội chứng "People Pleaser" (Người làm hài lòng) luôn. Lâu dần, trẻ xây dựng mindset rằng relationship giữa người với người không dựa trên sự thấu cảm, mà dựa trên sự trao đổi lợi ích. Khi lớn lên, những đứa trẻ này có thể rất thành công nhưng lại thiếu đi sự trắc ẩn, vì với chúng, cảm xúc là thứ "vô giá trị" và không đem lại lợi ích thực tế gì.
"Ưu điểm" thứ hai hay bị hiểu nhầm: Sự tập trung tuyệt đối vào thành tích và mục tiêu. Đây là những bé có thể học ngày học đêm, không care bất cứ việc gì xung quanh, miễn là đạt được kết quả cao xịn. Bố mẹ thường khen đây là sự kiên trì và có chí tiến thủ.
Thực tế thì khi trẻ bị cuốn vào vòng xoáy của "chi phí" và "lợi nhuận" trong việc học, ví dụ: học để đổi lấy quà, học để khỏi bị phạt... Chúng sẽ bắt đầu nhìn mọi mối quan hệ qua lăng kính kinh tế học luôn đó! Trẻ sẽ tự hỏi: "Việc quan tâm người khác có giúp mình tăng điểm không?" hay "Giúp đỡ bạn bè có tốn time không?".
Nếu bố mẹ vô tình support lối sống này bằng cách chỉ khen kết quả cuối cùng mà bỏ qua sự phát triển về trí tuệ cảm xúc (EQ), trẻ sẽ dần trở nên vô tình. Đối với chúng, ngay cả bố mẹ cũng có thể trở thành một "khoản đầu tư". Theo lý thuyết tâm lý học hành vi, một khi khoản đầu tư đó không còn khả năng sinh lời hoặc trở thành gánh nặng (chi phí chìm), trẻ sẽ dễ dàng từ bỏ mà không có sự cắn rứt về lương tâm nào cả.
Để không vô tình tạo ra những "cỗ máy thành đạt" lạnh tanh, các bậc phụ huynh cần thay đổi cách tương tác ngay từ khi trẻ còn nhỏ qua các bước cụ thể sau đây nè:
Thứ nhất là trả lại quyền được "sai" và quyền được "đòi hỏi" của trẻ. Bố mẹ cần chủ động tạo không gian để trẻ bộc lộ những nhu cầu cá nhân, thậm chí là những yêu cầu hơi vô lý. Một đứa trẻ dám mè nheo, dám cãi lại và bày tỏ mong muốn của mình mới là đứa trẻ có tâm lý phát triển bình thường nha! Điều này cho thấy trẻ hoàn toàn trust rằng tình yêu của bố mẹ đủ lớn để bao dung cho cả những lúc chúng không hoàn hảo, thay vì phải gồng mình đóng vai một đứa trẻ ngoan để được yêu thương.
Thứ hai là tách biệt giá trị con người khỏi thành tích học tập. Thay vì chỉ focus khen điểm số hay kết quả cuối cùng, phụ huynh nên dành sự công nhận cho nỗ lực và quá trình trải nghiệm của con. Khi giá trị bản thân không bị trói buộc vào những con số, trẻ sẽ không nhìn nhận cuộc sống như một ván bài kinh tế. Điều này giúp trẻ cảm thấy mình luôn có giá trị ngay cả khi fail, từ đó xây dựng được lòng tự trọng vững chắc thay vì mindset thực dụng chỉ nhắm vào lợi ích.
Thứ ba là chú trọng xây dựng EQ thay vì chỉ care IQ. Thay vì chỉ hỏi những câu kiểu "Con được bao nhiêu điểm?", bố mẹ hãy bắt đầu bằng câu "Con cảm thấy thế nào?" để khuyến khích trẻ bộc bạch tâm tư. Khi trẻ được phép nói ra sự ấm ức, buồn bã hay tức giận mà không sợ bị judge, sợi dây liên kết cảm xúc giữa bố mẹ và con cái mới thực sự bền chặt. Đây là nền tảng quan trọng nhất để ngăn chặn việc trẻ trở thành những cá nhân thành đạt nhưng sở hữu một trái tim lạnh lẽo như băng giá.
Giáo dục thành công không nằm ở việc tạo ra một cá nhân "ngoan ngoãn" theo kiểu phục tùng tuyệt đối, mà là nuôi dưỡng một con người biết yêu thương đúng nghĩa. Đừng để những tiêu chuẩn khắt khe về thành tích vô tình cắt đứt sợi dây liên kết cảm xúc duy nhất trong gia đình, để rồi khi nhìn lại, thứ chúng ta nhận được chỉ là một sự thành công lạnh lẽo không hồn.
Nguồn: soha.vn
Suốt gần 2 thập kỷ làm GVCN, tớ phát hiện ra một nghịch lý buồn vô cùng. Mấy em học sinh từng được mệnh danh "con nhà người ta" với phẩm chất 10/10, đến lúc trưởng thành lại trở nên lạnh tanh như băng với chính gia đình mình. Đằng sau cái gọi là "ưu điểm" mà bố mẹ khoe suốt, đôi khi lại là mầm mống của một lối sống thực dụng và ích kỷ cực kỳ.
"Ưu điểm" đầu tiên mà nhiều phụ huynh lầm to: Tưởng con ngoan ngoãn hóa ra là tính cách cực kỳ độc lập và không bao giờ đòi hỏi gì cả. Nhiều bố mẹ flex vì con mình chưa bao giờ mè nheo mua đồ chơi, không đòi áo quần mới và lúc nào cũng biết tiết kiệm cho gia đình.
Nhưng mà, nhìn từ góc độ tâm lý học thì sự "hiểu chuyện" quá sớm này thường xuất phát từ việc trẻ cảm nhận được rằng tình yêu thương của bố mẹ là có điều kiện đó nha! Trẻ hiểu rằng chỉ khi mình không gây rắc rối, không làm phiền và lúc nào cũng tỏ ra strong thì mới được công nhận. Đây chính là trạng thái "ngoan đến mức câm như hến" - một cơ chế phòng vệ khi hệ thống cảm xúc của trẻ đã bị đóng băng để làm lòng người lớn.
Khi một đứa trẻ phải học cách kìm nén mọi nhu cầu cá nhân, chúng cũng đồng thời hình thành hội chứng "People Pleaser" (Người làm hài lòng) luôn. Lâu dần, trẻ xây dựng mindset rằng relationship giữa người với người không dựa trên sự thấu cảm, mà dựa trên sự trao đổi lợi ích. Khi lớn lên, những đứa trẻ này có thể rất thành công nhưng lại thiếu đi sự trắc ẩn, vì với chúng, cảm xúc là thứ "vô giá trị" và không đem lại lợi ích thực tế gì.
"Ưu điểm" thứ hai hay bị hiểu nhầm: Sự tập trung tuyệt đối vào thành tích và mục tiêu. Đây là những bé có thể học ngày học đêm, không care bất cứ việc gì xung quanh, miễn là đạt được kết quả cao xịn. Bố mẹ thường khen đây là sự kiên trì và có chí tiến thủ.
Thực tế thì khi trẻ bị cuốn vào vòng xoáy của "chi phí" và "lợi nhuận" trong việc học, ví dụ: học để đổi lấy quà, học để khỏi bị phạt... Chúng sẽ bắt đầu nhìn mọi mối quan hệ qua lăng kính kinh tế học luôn đó! Trẻ sẽ tự hỏi: "Việc quan tâm người khác có giúp mình tăng điểm không?" hay "Giúp đỡ bạn bè có tốn time không?".
Nếu bố mẹ vô tình support lối sống này bằng cách chỉ khen kết quả cuối cùng mà bỏ qua sự phát triển về trí tuệ cảm xúc (EQ), trẻ sẽ dần trở nên vô tình. Đối với chúng, ngay cả bố mẹ cũng có thể trở thành một "khoản đầu tư". Theo lý thuyết tâm lý học hành vi, một khi khoản đầu tư đó không còn khả năng sinh lời hoặc trở thành gánh nặng (chi phí chìm), trẻ sẽ dễ dàng từ bỏ mà không có sự cắn rứt về lương tâm nào cả.
Để không vô tình tạo ra những "cỗ máy thành đạt" lạnh tanh, các bậc phụ huynh cần thay đổi cách tương tác ngay từ khi trẻ còn nhỏ qua các bước cụ thể sau đây nè:
Thứ nhất là trả lại quyền được "sai" và quyền được "đòi hỏi" của trẻ. Bố mẹ cần chủ động tạo không gian để trẻ bộc lộ những nhu cầu cá nhân, thậm chí là những yêu cầu hơi vô lý. Một đứa trẻ dám mè nheo, dám cãi lại và bày tỏ mong muốn của mình mới là đứa trẻ có tâm lý phát triển bình thường nha! Điều này cho thấy trẻ hoàn toàn trust rằng tình yêu của bố mẹ đủ lớn để bao dung cho cả những lúc chúng không hoàn hảo, thay vì phải gồng mình đóng vai một đứa trẻ ngoan để được yêu thương.
Thứ hai là tách biệt giá trị con người khỏi thành tích học tập. Thay vì chỉ focus khen điểm số hay kết quả cuối cùng, phụ huynh nên dành sự công nhận cho nỗ lực và quá trình trải nghiệm của con. Khi giá trị bản thân không bị trói buộc vào những con số, trẻ sẽ không nhìn nhận cuộc sống như một ván bài kinh tế. Điều này giúp trẻ cảm thấy mình luôn có giá trị ngay cả khi fail, từ đó xây dựng được lòng tự trọng vững chắc thay vì mindset thực dụng chỉ nhắm vào lợi ích.
Thứ ba là chú trọng xây dựng EQ thay vì chỉ care IQ. Thay vì chỉ hỏi những câu kiểu "Con được bao nhiêu điểm?", bố mẹ hãy bắt đầu bằng câu "Con cảm thấy thế nào?" để khuyến khích trẻ bộc bạch tâm tư. Khi trẻ được phép nói ra sự ấm ức, buồn bã hay tức giận mà không sợ bị judge, sợi dây liên kết cảm xúc giữa bố mẹ và con cái mới thực sự bền chặt. Đây là nền tảng quan trọng nhất để ngăn chặn việc trẻ trở thành những cá nhân thành đạt nhưng sở hữu một trái tim lạnh lẽo như băng giá.
Giáo dục thành công không nằm ở việc tạo ra một cá nhân "ngoan ngoãn" theo kiểu phục tùng tuyệt đối, mà là nuôi dưỡng một con người biết yêu thương đúng nghĩa. Đừng để những tiêu chuẩn khắt khe về thành tích vô tình cắt đứt sợi dây liên kết cảm xúc duy nhất trong gia đình, để rồi khi nhìn lại, thứ chúng ta nhận được chỉ là một sự thành công lạnh lẽo không hồn.
Nguồn: soha.vn