Bão vừa đi qua, ai cũng thở phào "ôi may quá, qua rồi" và bắt tay dọn dẹp nhà cửa, bùn đất tứ tung. Nhưng khoan đã! Theo GS.TS Nguyễn Tiến Dũng - chuyên gia y tế cộng đồng, Giảng viên cao cấp Trường Đại học Thăng Long - đây mới chính là lúc các "ông bà" mầm bệnh bắt đầu lên ngôi đó nha. Trong lớp bùn dày cộp, dòng nước rút chậm rãi và ngay cả trên chính cơ thể mình, vô vàn mầm bệnh đang âm thầm chực chờ "bùng nổ" luôn á!
Hình ảnh quen thuộc sau bão: mọi người xắn tay dọn dẹp, nhặt nhạnh đồ đạc, dựng lại mái nhà. Nhưng ít ai ngờ rằng, khi nước rút đi thì hàng loạt mầm bệnh vẫn còn "ẩn náu" trong từng vũng nước, từng góc nhà và ngay cả trên da thịt của chúng ta đấy.
Bác sĩ Nguyễn Tiến Dũng chia sẻ: "Thiên tai nào cũng để lại hai dạng hậu quả, cái thấy ngay là nhà cửa, đường sá, cơ sở vật chất; còn cái đến sau, lặng lẽ mà dai dẳng, chính là bệnh tật."
Giữ an toàn là bước đầu tiên để vượt qua bão nha các bạn!
"Trong mưa bão, bệnh đầu tiên phải phòng là đuối nước," bác sĩ Nguyễn Tiến Dũng nhắc nhở. Nghe có vẻ basic nhưng mà năm nào cũng có những trường hợp thương tâm chỉ vì một phút "mình làm được mà" chủ quan. Nhiều người cố vớt đồ, lội qua dòng nước tưởng nông mà bị cuốn phăng chỉ trong một nốt nhạc luôn á!
"Không ai biết được chỗ nào sâu hay nông, dòng chảy mạnh hay yếu đâu. Cho nên nguyên tắc đầu tiên là đừng có lao xuống nước lũ, dù chỉ vài phút," ông nhấn mạnh thật nghiêm túc đó.
Trong tình huống này thì việc tìm nơi cao ráo, an toàn và giữ liên lạc với chính quyền địa phương là must luôn nha! Đặc biệt là với hội sinh viên ở KTX hoặc trọ, việc check kỹ tòa nhà, đường thoát nước, nguồn điện và phương án di chuyển cần được chuẩn bị từ trước khi bão đến á.
Nước rút là lúc bệnh đến rồi...
Nếu trong bão là nguy hiểm vì nước cuốn, thì sau bão là nguy hiểm vì nước bẩn nè! Bác sĩ Dũng liệt kê luôn bốn nhóm bệnh phổ biến nhất sau lũ: tiêu chảy, bệnh ngoài da, bệnh truyền nhiễm và bệnh về đường hô hấp.
Thứ nhất: tiêu chảy và bệnh đường ruột. Nước sinh hoạt bị ô nhiễm, thực phẩm dễ hỏng vì mất điện và mọi người hay nghĩ nước trong là nước sạch (sai bét luôn nha). "Nước lũ dù có trong tới đâu vẫn chứa vô số vi khuẩn, kim loại nặng và chất độc hại đó các bạn."
Ông đặc biệt nhấn mạnh vai trò của Oresol (ORS) - loại dung dịch bù nước và điện giải: "Trong vùng ngập, chỉ cần vài gói Oresol là có thể cứu người luôn. Khi tiêu chảy, cơ thể mất nước rất nhanh. Nếu chưa đến được bệnh viện thì hãy pha Oresol với nước sạch. Khi đi tiểu nhiều là cơ thể đã được bù đủ dịch rồi đó."
Thứ hai: các bệnh ngoài da và nhiễm trùng. Nguy cơ của căn bệnh này thường đến từ chính những vết xước nhỏ tẹo mà mọi người hay chủ quan bỏ qua. Sau khi lũ rút, nước bẩn và bùn đất chứa vô số vi khuẩn, nấm và ký sinh trùng dễ xâm nhập qua da khi tiếp xúc trực tiếp. Nhiều người chỉ cảm thấy ngứa ngứa, rát rát nghĩ rửa qua là xong, nhưng thực tế các tổn thương da có thể "lên level" nhanh thành viêm loét, sưng tấy, thậm chí nhiễm trùng toàn thân nếu không được vệ sinh và xử lý đúng cách.
Khi tắm rửa trong vùng ngập lụt, cần dùng nước sạch và xà phòng diệt khuẩn, đừng có kỳ cọ quá mạnh kẻo làm trầy xước da, tạo điều kiện cho vi khuẩn "xâm chiếm" nha. Sau đó nên lau khô người, mặc quần áo sạch và giữ cơ thể khô thoáng. Nếu thấy da nổi mẩn đỏ, ngứa rát kéo dài hoặc có dấu hiệu sưng tấy thì phải đến cơ sở y tế ngay và luôn đó!
Thứ ba: bệnh về đường hô hấp, đặc biệt là viêm phổi. Sau mưa bão, nhiều người dân, cán bộ địa phương và cả hội sinh viên tình nguyện thường trực tiếp tham gia dọn bùn, vận chuyển hàng cứu trợ, thu gom rác thải trong điều kiện ẩm ướt. Quần áo ướt sũng, giày dép không chống thấm, lại làm việc nhiều giờ dưới mưa khiến thân nhiệt giảm nhanh, sức đề kháng yếu đi, tạo điều kiện cho virus và vi khuẩn tấn công.
"Chỉ cần ngâm mình trong nước lạnh quá hai tiếng, phổi đã có thể bị viêm rồi đó," bác sĩ Dũng cảnh báo nghiêm túc luôn.
Đối với hội sinh viên tham gia cứu trợ hoặc các team tình nguyện, nguy cơ này còn cao hơn vì phần lớn chưa có nhiều kỹ năng phòng hộ. Không ít bạn chỉ mặc áo mưa mỏng manh, đi dép lê hoặc giày vải, làm việc liên tục nhiều giờ liền trong nước bẩn. Có trường hợp bị cảm lạnh, ho, sốt sau khi về KTX nhưng ngại đi khám, dẫn đến bệnh nặng thêm. "Tinh thần xung phong là điều rất đáng quý, nhưng đi cùng đó cần có kiến thức về an toàn sức khỏe. Chỉ khi biết cách tự bảo vệ mình, các bạn mới có thể giúp đỡ người khác được," bác sĩ Dũng nhấn mạnh.
Để phòng bệnh, mọi người và sinh viên tình nguyện nên thay ngay quần áo khô sau khi làm việc dưới nước, giữ ấm cơ thể, đặc biệt là ngực, cổ và bàn chân. Buổi tối cần uống nước ấm, tránh nằm nơi có gió lùa hoặc điều hòa, đồng thời ăn đủ chất, nghỉ ngơi hợp lý để cơ thể phục hồi. Nếu xuất hiện các dấu hiệu như ho kéo dài, sốt, đau tức ngực hoặc khó thở thì đừng có tự ý uống thuốc hạ sốt mà phải đến cơ sở y tế ngay nhé!
Thứ tư: bệnh truyền nhiễm. Bệnh truyền nhiễm cũng thường xuất hiện khi nước bắt đầu rút sau bão. Lúc này môi trường ẩm ướt, rác thải, xác động vật và nước đọng trở thành "thiên đường" để ruồi, muỗi, chuột và các loại vi khuẩn sinh sôi nảy nở cực mạnh. Nhiều loại bệnh có thể bùng phát chỉ sau vài ngày như đau mắt đỏ, cảm cúm, sốt xuất huyết,...
"Nguyên tắc là bất kỳ ai bị sốt sau bão đều phải đi khám, không được chủ quan. Không thể tự suy đoán đó chỉ là cảm cúm thông thường hay sốt xuất huyết nhẹ được. Một sự chậm trễ nhỏ trong chẩn đoán và điều trị có thể phải trả giá bằng tính mạng," bác sĩ nhấn mạnh, đồng thời khuyến cáo mọi người không nên tự ý dùng thuốc hạ sốt hoặc kháng sinh khi chưa có chỉ định của nhân viên y tế nha.
Kỹ năng bảo vệ bản thân - must have luôn! ️
Theo bác sĩ Dũng, "phòng bệnh không phải là phản ứng sau bão, mà là hành động trước bão" - nghe xịn xò không nào!
Ông khuyên mỗi người, đặc biệt là hội sinh viên sống trong khu vực được dự báo có mưa bão, ngập lụt nên chuẩn bị sẵn "túi chống bão" với vài vật dụng thiết yếu: nước sạch đóng bình, Oresol, thuốc hạ sốt, đồ ăn khô, pin sạc dự phòng, đèn pin, vài bộ quần áo khô gói trong túi nilon chống nước.
Vệ sinh môi trường là yếu tố then chốt để phòng bệnh sau bão nha! Bác sĩ Dũng cho biết: "Không ít người chủ quan nghĩ rằng chỉ cần nước rút là an toàn, trong khi thực tế môi trường ẩm thấp và bùn đất còn sót lại chính là 'mảnh đất màu mỡ' cho vi khuẩn, nấm mốc và muỗi sinh sôi."
Ông lý giải có hai nguồn nguy cơ chính. Thứ nhất, nước lũ không tự sinh ra mầm bệnh, mà nó cuốn theo rác thải, phân, xác động vật khiến mầm bệnh lan tỏa khắp nơi. Thứ hai, ngay trong mỗi ngôi nhà, vi khuẩn, nấm và côn trùng vốn "ẩn mình" sẵn rồi; khi gặp môi trường ẩm và thiếu vệ sinh thì chúng dễ dàng phát triển và gây bệnh lắm.
"Nếu nhà cửa, phòng trọ được lau dọn kỹ thì nguy cơ nhiễm bệnh sẽ giảm đi rõ rệt," bác sĩ nhấn mạnh. Ông khuyến cáo, trước bão nên dọn dẹp, khơi thông cống rãnh, che chắn thực phẩm, đậy kín thùng rác và vật chứa nước. Sau bão cần phun khử khuẩn, tiêu diệt muỗi, rắc vôi bột, dọn sạch nước đọng và đồ ẩm mốc để tránh bùng phát sốt xuất huyết hay bệnh đường ruột.
Riêng với hội sinh viên ở tập thể, bác sĩ lưu ý thêm: "Nếu có ai sốt hoặc ho thì nên báo ngay cho quản lý KTX nha. Đừng ngại vì đó là cách bảo vệ cả tập thể đó. Nhiều ca bệnh lan rộng chỉ vì tâm lý e dè, tự điều trị vài hôm cho qua."
Bão qua rồi, nhưng hậu quả của nó không dừng ở bùn đất hay nhà cửa đổ sập đâu các bạn ơi. Những mầm bệnh vô hình mới là điều khiến con người yếu đi cả về thể chất lẫn tinh thần. Khi mỗi người biết tự bảo vệ mình, chuẩn bị cho điều xấu nhất thì mùa bão tới cũng không còn là nỗi ám ảnh nữa!
Nguồn: svvn.tienphong.vn