Số liệu về ung thư ở Việt Nam đang tăng cả về ca mới lẫn tử vong - điều này khác hẳn xu hướng toàn cầu và đặt ra một bài toán "hóc búa" cần giải quyết ngay
Phải làm sao để mọi người hết sợ đi khám bệnh đây?
Tháng 7/2026, Cơ quan Nghiên cứu Ung thư quốc tế (IARC) vừa thả thính dữ liệu toàn cầu GLOBOCAN 2024, thống kê 34 loại ung thư tại 186 quốc gia luôn.
Riêng ở Việt Nam mình, mỗi năm có tới 177.404 ca ung thư mới được phát hiện, và hơn 111.000 người ra đi vì căn bệnh này Tỷ lệ tử vong/mắc mới ở VN là khoảng 63% - trong khi ở các nước phát triển như Mỹ, Anh, Nhật chỉ rơi vào khoảng 35-40% thôi.
GS.TS.BS Mai Trọng Khoa, nguyên Giám đốc Trung tâm Y học Hạt nhân và Ung bướu (Bệnh viện Bạch Mai) chia sẻ: "Đừng lo khi phát hiện số ca ung thư tăng. Đây là một tín hiệu tốt về khả năng phát hiện bệnh của hệ thống y tế. Chỉ khi phát hiện sớm, điều trị mới hiệu quả. Do đó, điều hệ trọng nhất cần quan tâm là làm sao để số lượng ca phát hiện ung thư dù tăng nhưng tỷ lệ tử vong giảm".
Về chuyện số ca phát hiện ung thư tăng, GS Mai Trọng Khoa cho biết cần nhìn nhận từ nhiều góc độ, chứ đừng vội kết luận ung thư đang "tăng vọt" nha. Dân số Việt Nam tăng nhanh (giờ đã gần 100 triệu người rồi đó); y học phát triển; máy móc thiết bị chẩn đoán ngày càng xịn xò... nhờ đó những ca bệnh trước đây không phát hiện được thì giờ đã "lọt lưới" hết
Chỉ có điều, ở một số nước phát triển, dù số ca ung thư được phát hiện có thể tăng nhờ năng lực chẩn đoán và sàng lọc tốt hơn, nhưng tỷ lệ tử vong của một số loại ung thư lại có thể đi ngang hoặc thậm chí giảm.
Việt Nam cũng ngày càng có nhiều máy móc hiện đại, nhận thức sức khỏe của người dân cũng "lên level", nhưng tỷ lệ tử vong vì ung thư vẫn rất cao. Lý do chính là nhiều bệnh nhân VN đến bệnh viện khi ung thư đã ở giai đoạn muộn, vậy nên chi phí phải chi cao hơn mà hiệu quả điều trị lại "đi xuống".
"Một bộ phận người dân vẫn có tâm lý né tránh, ngại đi khám vì sợ phát hiện bệnh. Một số người chỉ đến cơ sở y tế khi xuất hiện triệu chứng rõ ràng", GS Khoa nhận định.
Vì thế, GS Mai Trọng Khoa phân tích, trong điều trị ung thư phải xác định mục tiêu quan trọng nhất không phải là "phát hiện ngày càng nhiều bệnh nhân ung thư", mà là phải có giải pháp để phát hiện ngày càng nhiều bệnh nhân ở giai đoạn sớm, đồng thời kéo tỷ lệ tử vong xuống.
Giải pháp không thể chỉ là những câu nói sáo rỗng kiểu "hãy nâng cao ý thức", "hãy đi khám sớm"... Cần phải làm cho người dân hết sợ, hết né khám, hiểu rằng đi khám không phải để "tìm ra bệnh", mà là để tăng khả năng chữa khỏi bệnh, đồng thời giảm nhẹ gánh nặng chi phí nữa
Phải thu hẹp khoảng cách y tế giữa các vùng miền
Bên cạnh đó, giải pháp cũng phải giải quyết được thực trạng năng lực y tế "chênh lệch quá trời" giữa các vùng miền, địa phương. Tại các bệnh viện tuyến Trung ương và các thành phố lớn, người bệnh có điều kiện tiếp cận hệ thống máy móc hiện đại, kỹ thuật chuyên sâu và đội ngũ chuyên gia "xịn sò". Trong khi đó, ở vùng sâu, vùng xa, điều kiện trang thiết bị còn hạn chế, nhân lực thiếu và chưa đủ trình như tuyến trên
Không chỉ vậy, người dân tại những khu vực khó khăn còn gặp thêm những rào cản về kinh tế, khoảng cách địa lý và thời gian. Một người làm việc cả ngày, sống xa bệnh viện lớn sẽ khó có thể thường xuyên di chuyển hàng trăm kilomet chỉ để thực hiện một chương trình sàng lọc.
Như vậy, nếu chỉ nói suông "người dân phải chủ động đi khám" mà không giải quyết bài toán tiếp cận thì vẫn chưa "ổn" lắm.
GS Mai Trọng Khoa đánh giá: "Việt Nam hiện không quá thua kém các nước phát triển về nhiều trang thiết bị phục vụ chẩn đoán và điều trị ung thư. Đội ngũ cán bộ y tế, đặc biệt là các chuyên gia, cũng có khả năng làm chủ nhiều kỹ thuật hiện đại. Vấn đề nằm ở tính đồng đều trong tiếp cận và chính sách hỗ trợ người dân sử dụng những nguồn lực đó".
Việt Nam hiện đã có nhiều phương tiện phục vụ phát hiện bệnh như các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh, siêu âm, xét nghiệm và các phương pháp chuyên sâu. Nhưng để những kỹ thuật này thực sự trở thành "vũ khí" phòng chống ung thư ở quy mô cộng đồng, cần có chính sách đủ cụ thể và đồng bộ mới được.
Trong đó, bài toán chi trả, tổ chức sàng lọc, phân tuyến, nhân lực và khả năng tiếp cận của người dân cần được tính toán cùng nhau.
Con người đang sống trong một môi trường khác rất nhiều so với trước đây. Quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa, thay đổi chế độ ăn uống, sinh hoạt, môi trường làm việc và nhiều yếu tố nguy cơ khác có thể tác động đến sức khỏe.
Chính vì vậy, theo GS Khoa, giải pháp cũng phải đa tầng: giảm yếu tố nguy cơ, nâng cao sức khỏe cộng đồng, phát hiện sớm, và điều trị kịp thời.
Không thể kỳ vọng một ngày nào đó ung thư biến mất hoàn toàn, nhưng mình hoàn toàn có thể thay đổi cách đối diện với căn bệnh này
Thăm dò ý kiến
Điều gì khiến bạn ngại đi khám sức khỏe nhất?
Bạn có thể chọn 1 mục. Bình chọn của bạn sẽ được công khai.
• Sợ phát hiện ra bệnh
• Lo chi phí khám, điều trị
• Không có thời gian
Nguồn: soha.vn
Phải làm sao để mọi người hết sợ đi khám bệnh đây?
Tháng 7/2026, Cơ quan Nghiên cứu Ung thư quốc tế (IARC) vừa thả thính dữ liệu toàn cầu GLOBOCAN 2024, thống kê 34 loại ung thư tại 186 quốc gia luôn.
Riêng ở Việt Nam mình, mỗi năm có tới 177.404 ca ung thư mới được phát hiện, và hơn 111.000 người ra đi vì căn bệnh này Tỷ lệ tử vong/mắc mới ở VN là khoảng 63% - trong khi ở các nước phát triển như Mỹ, Anh, Nhật chỉ rơi vào khoảng 35-40% thôi.
GS.TS.BS Mai Trọng Khoa, nguyên Giám đốc Trung tâm Y học Hạt nhân và Ung bướu (Bệnh viện Bạch Mai) chia sẻ: "Đừng lo khi phát hiện số ca ung thư tăng. Đây là một tín hiệu tốt về khả năng phát hiện bệnh của hệ thống y tế. Chỉ khi phát hiện sớm, điều trị mới hiệu quả. Do đó, điều hệ trọng nhất cần quan tâm là làm sao để số lượng ca phát hiện ung thư dù tăng nhưng tỷ lệ tử vong giảm".
Về chuyện số ca phát hiện ung thư tăng, GS Mai Trọng Khoa cho biết cần nhìn nhận từ nhiều góc độ, chứ đừng vội kết luận ung thư đang "tăng vọt" nha. Dân số Việt Nam tăng nhanh (giờ đã gần 100 triệu người rồi đó); y học phát triển; máy móc thiết bị chẩn đoán ngày càng xịn xò... nhờ đó những ca bệnh trước đây không phát hiện được thì giờ đã "lọt lưới" hết
Chỉ có điều, ở một số nước phát triển, dù số ca ung thư được phát hiện có thể tăng nhờ năng lực chẩn đoán và sàng lọc tốt hơn, nhưng tỷ lệ tử vong của một số loại ung thư lại có thể đi ngang hoặc thậm chí giảm.
Việt Nam cũng ngày càng có nhiều máy móc hiện đại, nhận thức sức khỏe của người dân cũng "lên level", nhưng tỷ lệ tử vong vì ung thư vẫn rất cao. Lý do chính là nhiều bệnh nhân VN đến bệnh viện khi ung thư đã ở giai đoạn muộn, vậy nên chi phí phải chi cao hơn mà hiệu quả điều trị lại "đi xuống".
"Một bộ phận người dân vẫn có tâm lý né tránh, ngại đi khám vì sợ phát hiện bệnh. Một số người chỉ đến cơ sở y tế khi xuất hiện triệu chứng rõ ràng", GS Khoa nhận định.
Vì thế, GS Mai Trọng Khoa phân tích, trong điều trị ung thư phải xác định mục tiêu quan trọng nhất không phải là "phát hiện ngày càng nhiều bệnh nhân ung thư", mà là phải có giải pháp để phát hiện ngày càng nhiều bệnh nhân ở giai đoạn sớm, đồng thời kéo tỷ lệ tử vong xuống.
Giải pháp không thể chỉ là những câu nói sáo rỗng kiểu "hãy nâng cao ý thức", "hãy đi khám sớm"... Cần phải làm cho người dân hết sợ, hết né khám, hiểu rằng đi khám không phải để "tìm ra bệnh", mà là để tăng khả năng chữa khỏi bệnh, đồng thời giảm nhẹ gánh nặng chi phí nữa
Phải thu hẹp khoảng cách y tế giữa các vùng miền
Bên cạnh đó, giải pháp cũng phải giải quyết được thực trạng năng lực y tế "chênh lệch quá trời" giữa các vùng miền, địa phương. Tại các bệnh viện tuyến Trung ương và các thành phố lớn, người bệnh có điều kiện tiếp cận hệ thống máy móc hiện đại, kỹ thuật chuyên sâu và đội ngũ chuyên gia "xịn sò". Trong khi đó, ở vùng sâu, vùng xa, điều kiện trang thiết bị còn hạn chế, nhân lực thiếu và chưa đủ trình như tuyến trên
Không chỉ vậy, người dân tại những khu vực khó khăn còn gặp thêm những rào cản về kinh tế, khoảng cách địa lý và thời gian. Một người làm việc cả ngày, sống xa bệnh viện lớn sẽ khó có thể thường xuyên di chuyển hàng trăm kilomet chỉ để thực hiện một chương trình sàng lọc.
Như vậy, nếu chỉ nói suông "người dân phải chủ động đi khám" mà không giải quyết bài toán tiếp cận thì vẫn chưa "ổn" lắm.
GS Mai Trọng Khoa đánh giá: "Việt Nam hiện không quá thua kém các nước phát triển về nhiều trang thiết bị phục vụ chẩn đoán và điều trị ung thư. Đội ngũ cán bộ y tế, đặc biệt là các chuyên gia, cũng có khả năng làm chủ nhiều kỹ thuật hiện đại. Vấn đề nằm ở tính đồng đều trong tiếp cận và chính sách hỗ trợ người dân sử dụng những nguồn lực đó".
Việt Nam hiện đã có nhiều phương tiện phục vụ phát hiện bệnh như các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh, siêu âm, xét nghiệm và các phương pháp chuyên sâu. Nhưng để những kỹ thuật này thực sự trở thành "vũ khí" phòng chống ung thư ở quy mô cộng đồng, cần có chính sách đủ cụ thể và đồng bộ mới được.
Trong đó, bài toán chi trả, tổ chức sàng lọc, phân tuyến, nhân lực và khả năng tiếp cận của người dân cần được tính toán cùng nhau.
Con người đang sống trong một môi trường khác rất nhiều so với trước đây. Quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa, thay đổi chế độ ăn uống, sinh hoạt, môi trường làm việc và nhiều yếu tố nguy cơ khác có thể tác động đến sức khỏe.
Chính vì vậy, theo GS Khoa, giải pháp cũng phải đa tầng: giảm yếu tố nguy cơ, nâng cao sức khỏe cộng đồng, phát hiện sớm, và điều trị kịp thời.
Không thể kỳ vọng một ngày nào đó ung thư biến mất hoàn toàn, nhưng mình hoàn toàn có thể thay đổi cách đối diện với căn bệnh này
Thăm dò ý kiến
Điều gì khiến bạn ngại đi khám sức khỏe nhất?
Bạn có thể chọn 1 mục. Bình chọn của bạn sẽ được công khai.
• Sợ phát hiện ra bệnh
• Lo chi phí khám, điều trị
• Không có thời gian
Nguồn: soha.vn