HanLili9243
New member
Mấy ngày qua, cộng đồng startup Việt xôn xao với tin đồn Uber Việt Nam sắp "tắt đèn" sau khi bị truy thu 66,68 tỷ đồng tiền thuế.
Dù CEO Uber Việt Nam đã lên tiếng đính chính là fake news, nhưng đây rõ ràng là dấu hiệu cho thấy Uber đang "hụt hơi" trong cuộc chiến với Grab tại thị trường Việt Nam rồi.
Trong khi đó, ông Nguyễn Tuấn Anh, Chủ tịch Grab Việt Nam tự tin tuyên bố: "Chúng tôi đã xong trận đánh giành thị phần" - nghe mà chill luôn!
Vậy tại sao Grab - người vào sau, vốn ít hơn - lại có thể vượt mặt "ông trùm" Uber? Hôm nay mình sẽ phân tích từ góc nhìn: **Mô hình Bản địa hóa dành cho Công ty Khởi nghiệp** nhé!
## 1. Mô hình hay thì lợi nhuận đến từ đâu?
Những founder khởi nghiệp muốn gì? Theo mình, hai mong muốn quan trọng nhất sẽ định hình nên mô hình kinh doanh:
**Thứ nhất:** Công ty phải có doanh thu và lợi nhuận
Dù nhiều bạn khởi nghiệp xuất phát từ đam mê, từ những giấc mơ lớn, nhưng cuối cùng thì doanh thu và lợi nhuận chính là "phản hồi" cho thấy sản phẩm/dịch vụ của bạn tạo được giá trị thật và được xã hội chấp nhận.
**Thứ hai:** Công ty phải tăng trưởng thị phần và số lượng active user
Trong case này, bài toán lợi nhuận có thể để sau, nhưng mô hình kinh doanh phải được chứng minh bằng số lượng người dùng tăng và thị phần ngày càng lớn.
Một lần nữa, đó là tín hiệu cho thấy sản phẩm của bạn tạo được value và được xã hội chấp nhận. Thực ra cuối cùng thì các nhà đầu tư vẫn muốn thấy sự tăng trưởng này phải chuyển hóa thành... lợi nhuận thôi!
Bản chất một công việc kinh doanh là tạo ra lợi nhuận. Công ty cần có khách hàng thật và doanh thu thật.
Startup cũng vậy, câu hỏi ban đầu có thể là: "Mình có thể đóng góp gì cho xã hội?" nhưng đừng quên câu hỏi quan trọng: "Mình có thể kiếm tiền bằng cách nào?"
## 2. Kẻ Ích kỷ Lãng mạn
Cuốn sách "Kẻ ích kỷ lãng mạn" của Frédéric Beigbeder vẽ chân dung rất giống nhiều người khởi nghiệp đấy.
Cơ bản thì những người khởi nghiệp luôn có dòng máu phiêu lưu lãng mạn. Nhưng sử dụng hết nguồn lực tài chính và nhân sự từ các nhà đầu tư chỉ để thể hiện cái tôi một cách mù quáng thì sẽ trở nên ích kỷ.
Rất nhiều startup thử nghiệm ý tưởng mà không biết bao giờ mới có dòng tiền về.
Tỷ lệ startup thất bại sau 2 năm đầu lên tới hơn 80% luôn! Trong số đó, chỉ dưới 5% thực sự bứt phá mạnh, phần còn lại thì chỉ đủ sống qua ngày. Nhưng khi khởi nghiệp, ai cũng nghĩ mình thuộc 5% đó mà
Điểm khác biệt của một người lãng mạn với một doanh nhân khởi nghiệp, đó là **lãng mạn một cách thực tế**. Sau khi bay bổng với giấc mơ, hãy về với thực tế là ước mơ cũng cần nguồn lực để nuôi sống.
Nhiều công ty sau thời gian đam mê cuối cùng cũng phải đối mặt với bài toán khắc nghiệt về "cơm áo gạo tiền". Nhiều startup không thể sống sót trước khi có dòng tiền quay lại.
Điều trớ trêu là: khi không có dòng tiền, việc gọi vốn siêu khó. Nhưng khi có dòng tiền rồi thì gọi vốn lại ez game! Vậy nên startup cần tập trung vào sản phẩm và khách hàng để tạo ra dòng tiền hơn là cứ lo gọi vốn.
## 3. Khởi nghiệp Thông minh
Chúng ta cứ nghĩ startup phải tạo ra thứ gì đó chưa từng có. Nhưng thật ra có những con đường dễ hơn với khả năng thành công cao hơn đấy:
**Cloning**
Nói dễ hiểu là copy những mô hình đã thành công. Nghe có vẻ "meh" nhưng thực ra không có gì xấu cả! Nhiều startup Việt đã đi theo con đường này và thành công đấy.
Phương pháp này đảm bảo mô hình đó đã được chứng minh thành công và chắc chắn có khách hàng tiềm năng rồi. So với việc hơn 70% startup đưa ra sản phẩm mà khách hàng không cần thì Cloning an toàn hơn nhiều.
Ví dụ như mô hình Groupon khi đã thành công, lập tức có cả đống bản clone xuất hiện ở VN như MuaChung, HotDeal. Hay mô hình Amazon tương đồng với Tiki của Việt Nam.
Cloning là hướng đi rất an toàn và luôn có thị trường, miễn là bạn xuất hiện đúng lúc đúng thời điểm vì nhu cầu khách hàng đã được khẳng định rồi.
**Bản địa hóa**
Dù thế giới phẳng, nhưng mỗi quốc gia vẫn có đặc điểm về địa lý, dân số và thói quen tiêu dùng khác biệt. Nếu bạn thấy sản phẩm nào đó ở nước ngoài xịn, bạn có thể nhập về hoặc bản địa hóa nó để mang lại trải nghiệm mới cho khách hàng.
Ở VN, hàng loạt cửa hàng hoa quả nhập khẩu, chuỗi thực phẩm sạch đang làm theo cách này.
Mình sẽ share chi tiết case Grab vs Uber ở phần sau nhé!
**Nhượng quyền/Franchising**
Đây là mô hình "khóa trao tay", giúp doanh nghiệp nhận nhượng quyền có toàn bộ bí quyết về sản phẩm, vận hành, kinh nghiệm quản lý, hỗ trợ marketing và quyền sử dụng thương hiệu mạnh.
Ví dụ Jardines Group chuyên mua nhượng quyền những thương hiệu ẩm thực đình đám như Starbucks, KFC, McDonald's... và triển khai ở khu vực Châu Á - Thái Bình Dương. Trong IT cũng vậy, nếu bạn đủ năng lực trở thành đại lý Facebook, Google thì business sẽ bền vững hơn nhiều so với startup sản phẩm chưa được chứng minh.
Nói chung, một startup xét cho cùng cũng là một công ty, và mục tiêu quan trọng nhất là phải tạo ra sản phẩm có giá trị cho xã hội và tạo được dòng tiền.
Nếu chỉ mơ mộng tạo ra sản phẩm mình nghĩ là hay nhưng không tạo được dòng tiền đủ nuôi sống doanh nghiệp thì thất bại là chắc chắn rồi.
## 4. Bản địa hóa nhìn từ cuộc chiến Grab vs Uber tại VN
Bản địa hóa là cách thức giúp công ty nội địa có thể đối đầu với những đối thủ "xịn xò" từ nước ngoài. Kể cả trong lĩnh vực công nghệ - lĩnh vực được coi là phẳng nhất - vẫn có thể bản địa hóa được.
Khi Trung Quốc cấm Facebook nên xiaonei trở thành công cụ thay thế. Hay bộ chữ đặc biệt khiến Google không thể đấu lại Yandex tại Nga. Hoặc nắm bắt được nhu cầu download video nên Coccoc tích hợp tính năng này và trở thành đối trọng của Google Chrome tại VN.
Grab đến VN sau Uber nhưng họ có hai điều chỉnh mang tính bản địa hóa đỉnh cao để phục vụ khách hàng tốt hơn. Điều đó thể hiện họ hiểu thị trường địa phương hơn đối thủ.
CEO Travis Kalanick của Uber đến từ Mỹ, còn CEO Anthony Tan của Grab đến từ Malaysia - sự am hiểu về văn hóa giao thông và tiêu dùng của hai vị CEO đối với thị trường VN rất khác nhau.
Kết quả là Grab tuy đến sau nhưng đã có những điều chỉnh bản địa hóa cực nhanh để vươn lên top 1 thị phần. Có 2 cột mốc giúp Grab bứt lên mạnh mẽ:
**Thứ nhất: Credit Card hay tiền mặt? **
Khi Uber mới vào VN, với vị thế startup Unicorn và là kẻ khai phá thị trường thì chỉ những người có credit card mới dùng được dịch vụ.
Điều này giúp công ty kiểm soát luồng tiền dễ dàng, nhưng điểm bất tiện là không nhiều người Việt có credit card. Thói quen dùng tiền mặt vẫn phổ biến nhất ở VN mà!
Khi Grab vào thị trường, họ cho người dùng thanh toán bằng tiền mặt. User dễ dàng sử dụng dịch vụ hơn rất nhiều.
Cuối cùng Uber cũng phải chấp nhận thanh toán tiền mặt. Nhưng một lượng lớn người dùng đã bị Grab hút mất rồi.
**Tiếp theo: Xe máy hay Ô tô? ️**
Sau chiến lược dùng tiền mặt, Grab tiếp tục tung ra Grab Bike. Lại một nhu cầu bản địa hóa nữa - nhu cầu đi xe ôm nhiều hơn taxi rất nhiều, đó mới là mảng thị trường lớn!
Hơn nữa, khi Grab Bike ra mắt, tất cả lái xe đều mặc đồng phục xanh của Grab tạo hiệu ứng ngược lại giúp thương hiệu Grab ăn sâu vào tâm trí người tiêu dùng.
Những buổi "đại hội võ lâm" của tài xế Grab với cả sân vận động chật kín xe ôm màu xanh thực sự là những màn "flex sức mạnh" đối với Uber Sau đó Uber cũng ra dịch vụ xe ôm nhưng rõ ràng trong mảng này, Grab đã tiến quá nhanh rồi.
Bằng hai điều chỉnh bản địa hóa này, Grab đã vượt qua gã khổng lồ Uber, dĩ nhiên cũng có sự "góp sức" từ nội bộ Uber toàn cầu khi Founder/CEO Travis Kalanick bị ép từ chức. Tại VN, thị trường có vẻ đã được phân định. Hôm qua, Chủ tịch Grab Việt Nam tuyên bố: "Chúng tôi đã xong trận đánh giành thị phần" - nghe mà phê!
## 5. Hãy Khát khao nhưng đừng Dại khờ
Bản địa hóa là công cụ mạnh giúp startup tìm ra ngách thị trường và nhanh chóng chiếm lĩnh để cạnh tranh với các đối thủ.
Một trong những ảo tưởng của việc khởi nghiệp là nghĩ rằng sẽ có nhiều tiền, nhiều thời gian và nhiều quyền lực. Điều này tạo nên xu hướng khởi nghiệp theo phong trào - không nên cổ vũ. Bởi thực ra, khởi nghiệp không dành cho tất cả mọi người.
Và thực tế thì không phải khởi nghiệp lúc nào cũng là lựa chọn đúng. Một người trở thành thầy giáo giỏi, bác sĩ giỏi vẫn đóng góp cho xã hội lớn hơn nhiều so với một startup làm lụt. Đừng khởi nghiệp theo phong trào bởi đó không phải lựa chọn duy nhất!
## 6. Rủi ro nhưng tại sao cần khởi nghiệp?
Không phải tự nhiên Chính phủ có nhiều chính sách và chương trình hỗ trợ khởi nghiệp trong năm qua.
Thực tế, tiếng nói từ cộng đồng khởi nghiệp đã được Chính phủ lắng nghe - đó là tín hiệu đáng mừng như thực hiện đề án "Hỗ trợ hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo quốc gia đến năm 2025", sửa luật hình sự (điều 529)... giúp môi trường khởi nghiệp trở nên dễ thở hơn nhiều.
Bởi vì một startup thành công sẽ đóng góp được rất nhiều cho xã hội.
Những công ty hàng đầu VN một thời cũng từng là startup cả.
Dù nhiều startup thất bại nhưng một startup thành công thôi cũng đã cung cấp nhiều dịch vụ giá trị cho xã hội, đóng góp lớn cho ngân sách nhà nước và tạo công việc cho hàng chục ngàn người lao động.
Kể cả startup thành công ở quy mô nhỏ hơn, việc gánh đỡ 5-10 lao động, giúp nhân viên có cuộc sống ổn định cũng đã rất đáng khuyến khích rồi.
Xét cho cùng, những người đam mê khởi nghiệp là những người mơ mộng - nếu nhìn vào tỷ lệ thất bại/thành công thì người có đầu óc logic thông thường sẽ không chọn con đường này.
Tuy nhiên, rất nhiều sản phẩm tuyệt vời và công ty đỉnh cao được tạo dựng từ những kẻ mơ mộng như vậy. Sợ hãi thất bại hiếm khi khiến họ lùi bước. Drew Houston, CEO/Founder của Dropbox đã nói: "Đừng lo về thất bại. Bạn chỉ cần đúng 1 lần" hay Steve Jobs huyền thoại đã nhắn: "Hãy khát khao và hãy dại khờ" (Stay Hungry, Stay Foolish).
Nguồn: soha.vn