Không còn là những món đồ cổ "đắp bụi" trong bảo tàng nữa đâu các bạn ơi! Gốm Nam Bộ với vibe mộc mạc nhưng cực kỳ "có tâm" đang quay trở lại chiếm spotlight trong lòng giới trẻ. Sự kiện "Gốm Nam Bộ - Dấu ấn trăm năm" đã khiến ai nấy đều phải "wow" với câu chuyện văn hóa siêu thú vị này. Và đây chính là tín hiệu vui mừng: thế hệ trẻ đang dần "quay xe" để khám phá và kết nối với mạch nguồn văn hóa tổ tiên
Plot twist từ lò gốm cổ Hưng Lợi
Nghe có vẻ khô khan nhưng thực ra câu chuyện về gốm Nam Bộ lại "chanh sả" lắm nha! Không chỉ có cái đẹp bên ngoài, mà còn ẩn chứa cả tấn lớp lang lịch sử, văn hóa bên trong.
Câu chuyện về việc khai quật lò gốm Hưng Lợi (Q. 8, TP. HCM) do TS Nguyễn Thị Hậu "lead" hơn hai thập kỷ trước, được share tại buổi talk ngày 24/5, đã mở ra cánh cửa để mọi người hiểu về "Xóm Lò Gốm" Sài Gòn xưa – một khu vực sản xuất rộng lớn chứ không chỉ ở mỗi Gò Cây Mai như nhiều người vẫn tưởng đâu.
Với giới trẻ, việc được nghe về hành trình từ một gò đất hoang sơ bên kênh rạch, qua những cuộc khai quật "vừa học vừa làm" đầy nhiệt huyết, đến việc phục dựng quy trình sản xuất gốm cổ và được công nhận di tích cấp quốc gia – đó là một cuộc phiêu lưu tri thức cực kỳ hấp dẫn luôn! Đây không đơn thuần là kiến thức khảo cổ khô khan, mà là cả một câu chuyện về sự hình thành của vùng đất Sài Gòn - Nam Bộ thời kỳ đầu khai phá, được kể lại qua từng chiếc lu, siêu, ơ, khạp...
Vì sao gốm Nam Bộ lại "đốn tim" Gen Z?
Tại buổi talkshow, TS Nguyễn Thị Hậu - Nhà khảo cổ học, nguyên Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển TP. HCM đã giải mã lý do tại sao gốm Nam Bộ lại có sức hút với người trẻ đến vậy:
Đầu tiên là câu chuyện bản địa siêu độc đáo! Tuy "tuổi đời" trẻ hơn gốm nhiều vùng khác, nhưng gốm Nam Bộ, đặc biệt là gốm Sài Gòn, lại mang đậm dấu ấn của cộng đồng người Hoa với kỹ thuật lò rồng ảnh hưởng từ Trung Hoa, tạo nên vibe riêng biệt không lẫn đâu được.
Tiếp theo là tính ứng dụng và gần gũi. Ban đầu, gốm Sài Gòn chỉ là những chiếc lu chứa nước phục vụ đời sống khai hoang thôi, sau đó phát triển thành vô số sản phẩm tiêu dùng đời thường, dễ "đi vào lòng người". Mẫu mã liên tục update, màu men tươi tắn, đa dạng như men da lươn, da bò, xanh đồng, xanh lam... Cách trang trí kín bề mặt nhưng vẫn cực kỳ hài hòa, chủ đề phong phú từ con gà dân dã đến điển tích, lịch sử, thậm chí cả những hình ảnh hiện đại. Đây chính là tinh thần cởi mở, năng động, luôn bắt trend – một đặc điểm rất "Nam Bộ" mà Gen Z ngày nay hoàn toàn có thể relate!
Sự comeback đáng yêu của gốm Nam Bộ
Đặc biệt, sự "hồi sinh" của gốm Nam Bộ trong những năm gần đây, theo TS Nguyễn Thị Hậu, chính là bằng chứng cho thấy sức sống bền bỉ của di sản này. Việc tái tạo các sản phẩm, hoa văn đặc trưng như tô gà Lái Thiêu, hay phát triển tính mỹ nghệ, hiện đại hóa sản phẩm dựa trên nền tảng gốm cổ, đang được nhiều nghệ nhân, chủ lò và cả những bạn trẻ đam mê tiếp nối.
Và không chỉ dừng lại ở việc mua sắm sản phẩm nha! Nhiều bạn trẻ còn chủ động tìm hiểu sâu hơn về lịch sử, kỹ thuật, ý nghĩa của từng hoa văn trên gốm. Các buổi talk chuyên đề, xưởng gốm mở cửa cho khách tham quan trải nghiệm, hay các diễn đàn online chia sẻ kiến thức về gốm đang ngày càng hot với Gen Z. Các bạn trẻ nhận ra rằng gốm không chỉ là một món đồ decor, mà là cả một câu chuyện, một sợi dây kết nối với quá khứ, một niềm tự hào về văn hóa bản địa.
Tuy nhiên, TS Nguyễn Thị Hậu cũng có chút lo lắng về hiện tượng một số quán ăn cố tình đập mẻ chén gốm (wtf! ), cho thấy việc tiếp nhận văn hóa đôi khi cần sự định hướng đúng đắn. Điều này càng nhấn mạnh vai trò của các nhà nghiên cứu, các hoạt động giáo dục di sản trong việc giúp người trẻ hiểu đúng, trân trọng và phát huy giá trị văn hóa một cách có ý thức.
"Di tích khảo cổ và dấu ấn gốm Sài Gòn trong dòng chảy lịch sử" là talkshow mở đầu cho chuỗi triển lãm "Gốm Nam Bộ - Dấu ấn trăm năm", do Quỹ Hoa Sen cùng thư viện số Nguyễn An Ninh phối hợp tổ chức. Sự kiện này đã diễn ra từ ngày 24 đến 31/5/2025 tại Đường Sách TP. Hồ Chí Minh, với đủ thứ hoạt động thú vị dành cho những bạn trẻ mê gốm nè!
Nguồn: svvn.tienphong.vn