Sau khi Tổng khởi nghĩa Tháng Tám 1945 thành công rực rỡ, tưởng đâu được nghỉ ngơi nhưng không, thực dân Pháp vẫn còn mắt mũi với "xứ An Nam thuộc địa" của họ. Nhân dân Nam Bộ phải tiếp tục lên đường kháng chiến chống Pháp, trong khi cả nước cùng nhau bảo vệ chính quyền nhân dân vừa mới giành được.
Nhân dân Nam Bộ kháng chiến chống thực dân Pháp quay lại xâm lược
Được quân Anh "chống lưng", đêm 22 rạng sáng 23-9-1945, thực dân Pháp bất ngờ tấn công trụ sở Ủy ban Nhân dân Nam Bộ và cơ quan Tự vệ thành phố Sài Gòn, chính thức mở màn cuộc chiến tranh xâm lược nước ta lần thứ hai.
Quân và dân Sài Gòn - Chợ Lớn anh dũng đánh trả quân xâm lược bằng mọi cách, mọi thứ vũ khí có thể. Chiến thuật cực gắt: triệt nguồn tiếp tế của địch trong thành phố, tổng bãi công, bãi thị, bãi khóa, dựng chướng ngại vật và chiến lũy khắp nơi. Mọi nhà máy, kho tàng của địch ở Sài Gòn bị đánh phá tan hoang. Điện nước bị cắt hết luôn . Các chiến sĩ lực lượng vũ trang của ta còn đột nhập sân bay Tân Sơn Nhất, đốt tàu Pháp vừa cập bến Sài Gòn, phá Khám lớn...
Đầu tháng 10-1945, tướng Le Clerc đến Sài Gòn mang theo nhiều đơn vị bộ binh và xe bọc thép từ Pháp sang tiếp viện. Có cả Anh và Nhật hỗ trợ nữa, quân Pháp phá vòng vây xung quanh Sài Gòn - Chợ Lớn, rồi đánh chiếm các tỉnh Nam Bộ và Nam Trung Bộ.
Trung ương Đảng, Chính phủ và Chủ tịch Hồ Chí Minh lập tức phát động phong trào ủng hộ Nam Bộ kháng chiến, đồng thời tích cực chuẩn bị đối phó với âm mưu của Pháp muốn mở rộng chiến tranh ra cả nước. Hàng vạn thanh niên hào hứng lên đường nhập ngũ. Nhân dân Bắc Bộ, Trung Bộ liên tục tổ chức quyên góp tiền bạc, quần áo, thuốc men... ủng hộ đồng bào Nam Bộ. Tinh thần đoàn kết quốc gia cực mạnh luôn!
Đấu tranh chống quân Tưởng và bọn phản cách mạng
Trong lúc cuộc kháng chiến chống Pháp đang diễn ra cực căng, nhân dân ta vẫn phải đối phó với âm mưu và hành động phá hoại của 20 vạn quân Tưởng cùng bọn tay sai.
Quân Tưởng đã dùng bọn Việt Quốc, Việt Cách để phá ta từ bên trong. Dựa vào quân Tưởng, chúng đòi ta phải cải tổ Chính phủ, đẩy những đảng viên cộng sản ra khỏi Chính phủ Lâm thời...
Nhằm hạn chế sự phá hoại của bọn tay sai Tưởng, tại phiên họp đầu tiên, Quốc hội khóa I đồng ý chia cho chúng 70 ghế trong Quốc hội không qua bầu cử và một số ghế bộ trưởng trong Chính phủ Liên hiệp chính thức như Bộ Ngoại giao, Bộ Kinh tế, Bộ Xã hội; đồng thời nhân nhượng cho Tưởng một số quyền lợi về kinh tế như cung cấp một phần lương thực, thực phẩm, nhận tiêu tiền "quan kim" và "quốc tệ".
Mặt khác, Chính phủ đã ban hành một số sắc lệnh nhằm trấn áp bọn phản cách mạng; giam giữ những phần tử chống đối lại nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa; lập tòa án quân sự để trừng trị bọn phản cách mạng...
Sau khi chiếm đóng các đô thị ở Nam Bộ và cực Nam Trung Bộ, thực dân Pháp chuẩn bị tiến quân ra miền Bắc để thôn tính cả nước ta. Để tránh đụng độ với lực lượng kháng chiến của nhân dân ta, thực dân Pháp ký với Chính phủ Tưởng Giới Thạch Hiệp ước Hoa - Pháp (28-2-1946).
Theo Hiệp ước này, quân Tưởng được Pháp trả lại một số quyền lợi trên đất Trung Quốc và được vận chuyển hàng hóa qua cảng Hải Phòng vào Hoa Nam không phải đóng thuế. Ngược lại, Pháp được đưa quân ra miền Bắc Việt Nam thay thế quân Tưởng làm nhiệm vụ giải giáp quân đội Nhật.
Trước tình hình đó, ta chủ động đàm phán với Pháp, tạm hòa hoãn với chúng để nhanh chóng gạt 20 vạn quân Tưởng về nước và tranh thủ thời gian chuẩn bị lực lượng cho cuộc chiến tranh với Pháp sau này.
Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Tạm ước Việt – Pháp năm 1946
Chủ tịch Hồ Chí Minh thay mặt Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ký với đại diện Chính phủ Pháp là Sainteny bản Hiệp định Sơ bộ (6-3-1946).
Theo hiệp định này, Chính phủ Pháp công nhận nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa là một quốc gia tự do, có chính phủ, nghị viện, quân đội và tài chính riêng nằm trong khối Liên hiệp Pháp; Chính phủ Việt Nam thỏa thuận cho 15.000 quân Pháp vào miền Bắc thay quân Tưởng làm nhiệm vụ giải giáp quân đội Nhật, số quân này sẽ rút dần trong thời hạn 5 năm; hai bên thực hiện ngừng bắn ngay ở Nam Bộ, tạo không khí thuận lợi cho việc mở cuộc đàm phán chính thức ở Paris.
Nhưng sau khi ký Hiệp định Sơ bộ, thực dân Pháp vẫn tiếp tục gây xung đột vũ trang ở Nam Bộ, lập Chính phủ Nam Kỳ tự trị, âm mưu tách Nam Bộ ra khỏi Việt Nam. Do sự đấu tranh kiên quyết của ta, cuộc đàm phán chính thức giữa hai chính phủ được tổ chức tại Fontainebleau - nước Pháp.
Nhưng cuộc đàm phán đã thất bại . Trong khi đó, tại Đông Dương, quân Pháp tăng cường hoạt động khiêu khích. Quan hệ Việt - Pháp ngày càng căng thẳng và có nguy cơ xảy ra chiến tranh.
Nguồn: soha.vn