Bạn có bao giờ nghĩ nho có thể chilling tươi nguyên gần nửa năm không? Nghe điên rồ nhưng có thật đó!
Ông Ziaulhaq Ahmadi đang ngồi trên sàn nhà nhỏ xinh với những bức tường bùn màu nâu tại làng Aqa Saray, Afghanistan. Ngôi làng này được bao quanh bởi vườn nho, cây ăn quả và những ngọn núi phủ tuyết, cách thủ đô Kabul chừng nửa giờ lái xe về phía Bắc.
Với động tác nhẹ nhàng, ông Ziaulhaq gõ vào một cái bát bùn kín mít, cho đến khi nó bắt đầu nứt ra.
Ông Ziaulhaq (45 tuổi) khoe một nắm nho bên trong cái bát bùn ấy. Quả nho này đã ở đó từ lúc thu hoạch, tức gần 5 tháng trước, để dành cho dịp Nowruz (Tết Ba Tư) - được tổ chức vào ngày xuân phân. Và sau ngần ấy thời gian, nho của ông vẫn tươi như mới hái!
Một nụ cười tự hào nở trên khuôn mặt nhăn nheo của ông. "Chúng tôi sử dụng kỹ thuật bảo quản cổ xưa đấy", ông nói.
Từ nhiều thế kỷ trước ở vùng nông thôn phía Bắc Afghanistan, người ta đã phát triển phương pháp bảo quản thực phẩm siêu xịn này. Họ sử dụng những thùng chứa làm từ bùn rơm, được gọi là kangina.
Nhờ kỹ thuật độc đáo này, người dân ở các cộng đồng vùng sâu vùng xa không đủ tiền mua hàng nhập khẩu vẫn có thể flex trái cây tươi trong những tháng đông lạnh giá. Nhưng ngay cả ở những ngôi làng gần thủ đô như làng của ông Ziaulhaq, truyền thống này vẫn được giữ gìn vì lý do chính đáng.
"Bạn đã bao giờ thấy phương pháp nào khác giữ nho tươi gần nửa năm chưa?", ông Ziaulhaq mỉm cười hỏi. Đúng là câu hỏi chất lừ!
Ông Murtaza Azizi, Quyền Giám đốc Du lịch của Bộ Văn hóa và Thông tin Afghanistan, giải thích: "Mặc dù tục lệ này đã truyền từ đời này sang đời khác nhưng nó hầu như không được ghi chép hay nghiên cứu. Loại bùn giàu đất sét này tạo lớp bịt kín ngăn không khí và độ ẩm như túi Tupperware hoặc túi ziplock vậy, bảo vệ trái cây khỏi cái lạnh mùa đông và work best với một số loại nho".
Còn ông Rajendra Aryal, Đại diện Quốc gia của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc, chia sẻ thêm: "Thông thường, khi nông dân sử dụng kangina làm kho chứa, họ sẽ chọn nho Taifi - loại nho có vỏ dày hơn và được thu hoạch vào cuối vụ".
Ông Ziaulhaq vừa nói vừa đặt những quả nho trở lại vào bát bùn: "Cha tôi đã dạy tôi cách bảo quản trái cây từ khi tôi còn là thiếu niên và tôi đã truyền lại cho các con mình". Người nông dân này thường dành cả ngày ở cửa hàng nhỏ ven đường, bán nho cho những hành khách lái xe ngang qua.
Với đất đai màu mỡ và khí hậu khô ấm ở vùng núi Hindu Kush, Afghanistan có nhiều loại trái cây phong phú lắm luôn. Theo số liệu của Bộ Nông nghiệp, Thủy lợi và Chăn nuôi nước này, ít nhất 1,5 triệu tấn trái cây được sản xuất mỗi năm, nhưng chỉ 1/3 trong số đó được xuất khẩu và trái cây tươi thường xuất hiện ở hầu hết các bữa ăn.
Vùng miền Nam Afghanistan sản xuất phần lớn lựu và dưa, trong khi ngôi làng của ông Ziaulhaq ở miền Trung là nơi có táo, anh đào, mơ và nho. Khu vực này đặc biệt nổi tiếng với nho nha!
Mỗi mùa, khi những cánh đồng chuyển sang màu đỏ và vàng cực chill, Ziaulhaq mua 1.000 kg nho để bán. Khoảng một nửa ông bán tươi; nửa còn lại ông tiếp tục sử dụng phương pháp bảo quản kangina và bán lại kiếm lời sau vài tháng.
Cô bé Sabsina, 11 tuổi, con gái của ông Ziaulhaq, giải thích: "Mọi người sử dụng bùn đất của làng, trộn với rơm và nước, sau đó tạo thành những chiếc bát".
Sau khi đặt những chiếc bát dưới nắng khoảng 5 giờ đồng hồ, họ cho nho vào, phủ thêm bùn và bảo quản ở một góc khô ráo, thoáng mát trong mùa đông. Hầu hết các gia đình trong làng đều làm như vậy, quá trình này mất tới 20 ngày luôn. Nho không được bảo quản sẽ dùng để ăn hoặc sấy khô.
Ông Ziaulhaq nhớ như in những ký ức thời thơ ấu khi cha ông trở về từ vườn nho với những trái nho tươi. Nhưng khi đất nước liên tiếp xảy ra chiến tranh và xung đột, cuộc sống gia đình trở nên khó khăn vô cùng.
Trong cuộc nội chiến ở Afghanistan vào những năm 1990, Ziaulhaq đã dẫm phải một quả mìn ven đường khi đi đến tỉnh Nangarhar. Nó thổi bay chân trái của ông và làm ông bị thương nặng ở cánh tay và bàn tay. Ông chỉ mới nhận được một chiếc chân giả cách đây 2 năm, nhưng lúc đó ông đã quá quen với đôi nạng cũ nên từ chối sử dụng chân giả.
Gia đình ông Ziaulhaq không sở hữu bất kỳ vườn nho nào, nhưng vợ và các con lớn của ông thường giúp những người nông dân gần đó hái nho rồi ông mua lại với giá chiết khấu.
"Thời điểm khó khăn nhất là thời Taliban. Ngôi làng của chúng tôi trở thành tiền tuyến và chúng tôi phải chạy trốn", Ziaulhaq kể lại. Ở Pakistan, ông bán chuối và làm công nhân đóng gạch.
"Khi chúng tôi trở về, nhà cửa cũng như vườn nho đều bị thiêu rụi. Cả làng phải làm lại từ đầu".
Tuy nhiên, Ziaulhaq vẫn hy vọng một ngày nào đó các con của ông sẽ tiếp quản công việc kinh doanh của cha và gìn giữ truyền thống bảo quản trái cây kangina này. Một câu chuyện đầy cảm hứng về sự kiên cường và bảo tồn văn hóa đúng không nào!
Nguồn: soha.vn