Hơn nửa thế kỷ hình thành và phát triển, làng nghề sản xuất lồng đèn truyền thống Phú Bình (Q.11, TP.HCM) - nơi từng là "ông trùm" cung cấp lồng đèn cho cả Sài Gòn và các tỉnh lân cận, giờ chỉ còn lại vài hộ kiên trì bám nghề. Nhưng giữa nỗi lo mai một của nghề truyền thống, vẫn có những bạn trẻ quyết tâm gắn bó và phát triển nghề cha ông để lại
"Tiếp tục" để giữ lửa cho nghề...
Những năm trước, cả xóm Phú Bình cứ đầu tháng Bảy Âm lịch là nhộn nhịp, tất bật làm đèn lồng phục vụ Trung Thu. Nhưng giờ thì sao? Trước sự "đổ bộ" của đám lồng đèn điện tử ngoại nhập với đủ kiểu nhạc nhảy, làng nghề truyền thống này dần bị "lép vế" và chỉ còn lác đác vài hộ kiên trì giữ nghề
Để tạo ra một chiếc lồng đèn hoàn chỉnh, các nghệ nhân phải qua cả tá công đoạn: từ nhập tre, phơi và chẻ tre, kết kẽm, tạo khung đến dán giấy kiếng, vẽ hoa văn trang trí... Khó nhất là tạo khung và vẽ hoa văn - đây chính là "linh hồn" quyết định nét đặc trưng của từng sản phẩm. Cầu kỳ, công phu thế mà giá bán chẳng được bao nhiêu Thế nên giới trẻ chẳng mấy ai muốn theo nghề này nữa.
Gia đình cô Hồng Thắm là một trong số ít hộ còn "bám trụ" với nghề tại Phú Bình. Cô kể: "Hồi xưa, nơi đây có trên dưới 100 nhà làm lồng đèn. Giờ chẳng còn ai làm nữa. Một phần vì công việc quá vất vả mà chẳng đủ sống. Một phần vì cạnh tranh không nổi với thị trường lồng đèn điện tử... Nhiều người phải bỏ nghề để làm việc khác".
Gắn bó với nghề làm lồng đèn hơn 40 năm, cô Thắm đã chứng kiến biết bao thăng trầm của những chiếc lồng đèn Phú Bình nhưng vẫn cố gắng tiếp tục để giữ gìn truyền thống. Những chiếc lồng đèn nơi đây từ lâu đã thành "thương hiệu". Không chỉ mang vẻ đẹp văn hóa truyền thống mà còn chứa đựng sự khéo léo, tỉ mỉ của người làm nghề. Tuy không cầu kỳ, không có nhạc vui tai như lồng đèn điện tử, nhưng những chiếc lồng đèn kiếng truyền thống luôn gợi lại ký ức về mùa Trung Thu ấm áp, đầy tiếng cười trẻ thơ
"Cha truyền con nối" - Thế hệ Z tiếp nối tâm huyết!
Chú Tùng (60 tuổi) chia sẻ: "Nghề này từ thời ba mẹ tôi truyền lại, đến giờ gia đình vẫn gắn bó, thỉnh thoảng mấy đứa con cũng phụ để bố mẹ đỡ vất vả. Công việc tuy cực nhưng vui lắm... Cứ đến Trung Thu là cả nhà háo hức làm lồng đèn. Mình chịu khó 'lấy công làm lời', mà cũng tự hào vì còn giữ được nghề truyền thống".
May mắn thay, gia đình chú Tùng có người kế nhiệm xịn sò! Chị Hồng Anh (25 tuổi) - con gái chú Tùng - sẽ là người tiếp bước cha duy trì và phát triển nghề làm lồng đèn. Chị chia sẻ: "Mình rất tự hào với công việc làm lồng đèn, cứ đến Trung Thu là mình ngồi vẽ hoa văn trang trí cho lồng đèn. Từ nhỏ đã được tiếp xúc với nghề nên mình làm được tất cả các công đoạn. Sau này ba mẹ không làm nổi nữa thì chắc mình sẽ tiếp tục gắn bó để giữ gìn truyền thống"
Theo chị Hồng Anh, bên cạnh tình yêu với nghề, người nghệ nhân phải biết thích nghi và linh động để truyền thống có thể "chiến" với hiện đại hóa. Cụ thể là phải sáng tạo mẫu mã, nét vẽ mới để đáp ứng thị hiếu khách hàng. Tuy nhiên, dù làm gì cũng phải giữ được nét truyền thống, đừng để nó hòa lẫn vào đống đèn lồng hiện đại
Năm nay, thị trường lồng đèn truyền thống có nhiều khởi sắc sau 2 năm dịch COVID-19. Với giá từ vài nghìn đến vài chục nghìn đồng mỗi sản phẩm, lồng đèn truyền thống đang được ưa chuộng và "cháy hàng" trở lại. Nhiều loại vừa làm xong đã hết sạch dù chưa đến Trung Thu! Đây là tín hiệu vui cho lồng đèn truyền thống nói chung và làng nghề Phú Bình (TP.HCM) nói riêng
Nguồn: svvn.tienphong.vn