Dạo gần đây, khá nhiều bạn trẻ đi siêu âm phát hiện gan thô, hình ảnh xù xì khiến ai cũng hoang mang Theo BS Huỳnh Minh Nhựt (bác sĩ khoa Nội Nhiễm, Bệnh viện Đa khoa khu vực Thủ Đức, TP.HCM), đây có thể là dấu hiệu cảnh báo gan đang xơ hóa đấy nhé!
Xơ gan là gì mà nghe đáng sợ thế?
Nói đơn giản thì xơ gan là lúc các tế bào gan bị hoại tử, tổn thương trong thời gian dài rồi bị thay thế bằng mô sẹo. Gan có nhiều mô sẹo sẽ cản trở dòng máu lưu thông, làm giảm chức năng thải độc và khiến gan xơ cứng dần.
Tin tốt là nếu phát hiện và điều trị sớm thì gan vẫn có thể hoạt động lại bình thường. Nhưng nếu để lâu, tình trạng xơ hóa kéo dài thì gan sẽ không còn khỏe như xưa, ảnh hưởng đến cả cơ thể và hậu quả có thể dẫn đến tử vong luôn
Làm sao biết mình có xơ gan?
Vấn đề là xơ gan thường diễn ra âm thầm lắm, các triệu chứng không rõ ràng nên dễ bỏ qua. Nhiều người phát hiện bệnh chỉ là tình cờ khi đi khám sức khỏe định kỳ hoặc làm siêu âm bụng thôi.
Một số biểu hiện giai đoạn sớm bạn cần để ý:
• Cảm thấy mệt mỏi, không làm việc được lâu, hay chán ăn, buồn nôn và sợ đồ ăn nhiều dầu mỡ. Sau khi ăn thường thấy đầy bụng, khó tiêu
• Đau tức vùng dưới sườn bên phải
• Da vùng ngực, lưng và cổ có những đốm đỏ hình giống như hoa thị (y học gọi là dấu "sao mạch"). Lòng bàn tay có thể bị ửng đỏ (gọi là "lòng bàn tay son")
• Đi siêu âm thấy gan thô, không đồng đều, các nốt tái sinh và nốt bề mặt gan, thậm chí là u gan
Sau một thời gian, bệnh sẽ tiến triển đến giai đoạn nặng hơn gọi là xơ gan mất bù (tức là gan không còn đủ sức đảm đương nhiệm vụ nữa rồi ). Lúc này gan bị hư hại nhiều nên có những biểu hiện như:
• Bụng ngày càng to do ứ nước trong bụng. Vùng mắt cá chân có thể bị sưng, đè vào thì hơi lõm
• Bệnh nhân có thể bị vàng da và vàng mắt, dễ bị bầm ở chỗ tiêm chích, chảy máu răng, chảy máu cam. Chị em có thể bị rối loạn kinh nguyệt hoặc mất kinh, các anh có thể bị bất lực
• Có thể sờ thấy gan hơi cứng chắc ở dưới bờ sườn phải và dưới bờ sườn bên trái có thể sờ thấy lá lách lớn
• Người bệnh sẽ mệt mỏi, chán ăn, suy nhược, sụt cân... có thể rối loạn tinh thần như mất khả năng tập trung (ngay cả khi làm việc yêu thích), dễ mệt nhưng lại ngủ không ngon. Nặng hơn nữa có thể bị kích động, vật vã rồi dần dần hôn mê hoặc ói ra máu rất nhiều và tử vong
Nguyên nhân nào khiến gan bị xơ?
Có nhiều nguyên nhân lắm nhưng phổ biến nhất là:
• Do virus: Viêm gan virus B, C, D nếu không chữa kịp thời sẽ khiến gan bị xơ và tổn thương nghiêm trọng
• Do nhậu: Uống nhiều rượu bia, chất kích thích, thuốc lá làm suy giảm chức năng gan dẫn đến xơ gan
• Do bệnh lý tự miễn dịch: Cơ thể tạo kháng thể chống lại chính tế bào gan, gây viêm gan lâu ngày dẫn tới xơ gan
• Rối loạn chuyển hóa: Bệnh Wilson, bệnh Hemochromatosis, thiếu alpha 1-antitrypsin...
• Nhiễm ký sinh trùng: Ăn đồ sống, chưa nấu chín hoặc không đảm bảo vệ sinh có thể bị nhiễm sán lá gan, tăng nguy cơ xơ gan
• Nhiễm độc chất kéo dài: Nhiễm thủy ngân, thạch tín trong thời gian dài
• Nguyên nhân khác: Dùng thuốc Acetaminophen quá liều, béo phì, nghẽn ống dẫn mật, gan nhiễm mỡ...
Xơ gan có nguy hiểm không?
Cực kỳ nguy hiểm luôn! Nếu không phát hiện và điều trị kịp thời sẽ gây nhiều biến chứng nghiêm trọng như: xuất huyết tiêu hóa (ói ra máu), xơ gan cổ trướng, nhiễm trùng dịch báng, nhiễm trùng máu, hôn mê gan, hội chứng gan - thận, ung thư gan. Một khi xơ gan đã nặng thì ung thư gan khó tránh khỏi. Có đến hơn 80% trường hợp ung thư gan nguyên phát đều từ xơ gan mà ra đấy.
Điều trị và phòng ngừa như thế nào?
Muốn điều trị xơ gan, trước tiên phải tìm được nguyên nhân. Chỉ khi điều trị được nguyên nhân thì tiến trình xơ gan mới có thể làm chậm lại hoặc chặn đứng được. Phát hiện càng sớm thì điều trị càng hiệu quả, càng hạn chế được biến chứng. Một số phương pháp điều trị:
Thay đổi lối sống: Ngưng uống rượu hoàn toàn sẽ giảm bớt yếu tố gây tổn thương gan, làm chậm tiến trình xơ hóa.
Kiểm soát cân nặng: Với gan nhiễm mỡ do rối loạn chuyển hóa, cần kiểm soát cân nặng, đường huyết, mỡ máu và tăng huyết áp. Ăn uống hợp lý như ưu tiên rau xanh, chất xơ, protein dễ tiêu, hạn chế đường tinh luyện và chất béo bão hòa.
Dùng thuốc kháng virus: Các thuốc kháng virus viêm gan B, C sẽ giúp kiểm soát virus, làm chậm tiến trình xơ hóa gan, thậm chí có thể giảm bớt mức độ xơ gan (đã có nhiều nghiên cứu khoa học chứng minh). Tuy nhiên việc dùng thuốc thế nào bắt buộc phải có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa gan nhé!
Nếu xơ gan do bệnh Wilson thì điều trị theo phác đồ riêng (D-penicillamin, kẽm...). Bệnh nhân xơ gan nặng có thể được ghép gan.
Nguồn: genk.vn