Gió mùa vừa ập về, phố xá se sắt lạnh tanh. Đây cũng chính là thời điểm mà những món "ăn là ấm bụng liền" bắt đầu xuất hiện khắp nơi. Chỉ cần một bát nóng hổi thôi là cả Thủ đô như được bật chế độ "mùa đông tươi đẹp" luôn ấy
Có những mùi hương báo hiệu mùa lạnh chuẩn hơn cả dự báo thời tiết nha: Mùi ngải cứu thoang thoảng từ nồi trứng vịt lộn hầm riu riu, mùi gừng cay nồng trong chén nước mật của sủi dìn, mùi mè đen thơm ngậy của chí mà phù, mùi quẩy nóng giòn tan cắm chúm chím trong bát cháo sườn trắng mịn, hay mùi than hồng nướng khoai ngô ở đầu ngõ. Mùa gió mùa, Hà Nội không ồn ào gì cả, chỉ khẽ khàng mời gọi bằng hơi ấm tỏa ra từ những gánh hàng đã ở đó mấy chục năm, đồng hành cùng mình qua biết bao nhiêu cái đông rồi
Dưới đây là "bản đồ" món ngon mỗi khi trở gió mà mình gom góp được từ ký ức, từ những quán quen thuộc và cả những câu chuyện ẩm thực được kể lại suốt bao mùa trên phố nè!
Trứng vịt lộn hầm ngải cứu - vị đắng mà lại "nghiện"
Khi trời lạnh, người Hà Nội tự nhiên "thèm khát" một bát trứng vịt lộn hầm ngải cứu - thứ vị đắng-nồng-ấm hòa quyện vào nhau rất "đỉnh của chóp". Món này thường dùng lá ngải non, rửa sạch, ngâm nước muối loãng, thêm gừng thái sợi; trứng luộc chín rồi mới cho vào nồi hầm lửa riu riu 2-3 tiếng cho quyện vị. Nghe có vẻ ez nhưng thực ra mỗi hàng đều có "công thức bí truyền" riêng đó; nhiều quán còn hầm cùng xương cho nước ngọt sâu, ấm người hẳn lên giữa cái lạnh cắt da cắt thịt
Chí mà phù - bát mè đen "huyền thoại" gốc Hoa
Không phải tự nhiên mà mùa lạnh ở Hà Nội luôn gắn liền với bộ ba chè nóng gốc Hoa: Lục tàu xá - chí mà phù - bánh trôi tàu. Chí mà phù chính là chè mè đen, sánh mịn, thơm ngậy, đen huyền từ hạt mè xay nhuyễn; món này theo chân cộng đồng người Hoa mà "chill" ở phố cổ đã mấy chục năm rồi. Những địa chỉ như Hàng Giầy, nơi từng gắn với nghệ sĩ Phạm Bằng gần ba mươi năm bán đúng ba món ấy, đã trở thành ký ức của nhiều thế hệ "tín đồ ăn vặt". Có nguồn cho biết tên gọi "chí mà phù/chi ma hồ" chính là phiên bản Việt hóa của món mè đen nấu đặc trong ẩm thực Quảng Đông đấy. Và phải đợi đến mùa gió mùa, bát mè đen nóng hổi ấy mới đạt độ "đắm say" cực đỉnh
Bánh trôi tàu - viên tròn "ấm lòng ấm dạ"
Cũng thuộc team "món ấm" có bánh trôi tàu: Hai viên bánh nếp căng bóng, một nhân mè đen, một nhân dừa, bơi trong nước đường nấu gừng sánh dẻo. Chỉ cần một muỗng gừng cay chạm đầu lưỡi là cả người ấm bừng luôn á! Những con phố như Hàng Cân, Hàng Ngang, Hàng Điếu, Ngô Thì Nhậm... vẫn có quán bán bánh trôi tàu quanh năm, nhưng cứ đến gió mùa là "full house" kinh khủng
Sủi dìn - combo ngọt cay "gây nghiện"
Nếu mê phong vị ngọt cay, bạn phải thử sủi dìn ngay - món bánh nếp nhân mè đen/đậu xanh, rắc mè, chan nước gừng nóng hổi. Nhiều nguồn nói sủi dìn cũng là món gốc Hoa, phổ biến ở Hải Phòng và miền Bắc, ăn càng trời lạnh càng thấy "đã" nha. Bát sủi dìn ngon phải chọn nếp thơm, gừng tươi, mật mía hay đường thốt nốt để nước chan có độ sánh và mùi thơm cực "đông"
Bánh đúc nóng - món "nhớ nhà" của dân xa xứ
Chuyển sang team mặn, bánh đúc nóng là thứ ai xa Hà Nội cũng phải nhớ "như điếu đổ" luôn. Bột gạo khuấy tay đến mịn dẻo, thêm nhân thịt băm, nấm hương, mộc nhĩ, rưới nước chấm chua ngọt, rắc hành mùi - một bát đủ vị, đủ mùi, đủ ấm lòng. Một số quán gia truyền kể rất kỹ khâu chọn bột, canh lửa và đảo tay liên tục để bột không vón; ăn đến đâu là "tan chảy" đến đó
Cháo sườn quẩy - "huyền thoại vỉa hè" 30 năm
Có ngày lạnh nào mà cháo sườn quẩy không "cháy hàng"? Gánh cháo sườn Hàng Bồ mở từ tầm 6-7 giờ sáng từng được gọi là "huyền thoại vỉa hè" hơn ba mươi năm rồi đó, bột gạo xay mịn ninh với xương sườn, rắc ruốc-quẩy-đôi khi có thêm sườn sụn. Người ta bê bát cháo nóng hổi, thổi phù phù, giữa cái lạnh "cắt da" ngoài phố mà thấy ấm cả buổi sáng luôn. Không chỉ Hàng Bồ, danh sách "cháo sườn Hà Nội" toàn địa chỉ "xịn xò", từ Cô Là Lý Quốc Sư đến những xe cháo bình dân mà shipper xếp hàng dài mỗi khi gió mùa ùa về
Ốc luộc - "văn hóa" không thể thiếu mùa lạnh
Đến chiều tối, hẹn nhau ăn ốc luộc là "chuẩn không cần chỉnh" mùa lạnh rồi. Người Hà Nội có cả một "văn hóa ốc" đấy: Chọn ốc theo mùa (từ tháng 10 đến khoảng tháng 3 là ốc béo nhất), luộc cùng gừng-sả-lá chanh/lá bưởi, rồi chấm mắm gừng pha theo công thức "tuyệt mật" từng hàng. Ngồi quây quần quanh nồi ốc nghi ngút khói, kẹp thêm miếng sung giòn chát, mùi sả gừng bay mù mịt... vị giác bỗng bừng tỉnh hẳn lên. Nhiều người còn nhớ "combo" ốc luộc-nem chua rán-trứng cút lộn của tuổi trẻ mỗi tối mùa đông rủ nhau đến quán vỉa hè chill chill
Khoai nướng, ngô nướng - "hương mùa" của phố
Và không thể bỏ qua khoai nướng-ngô nướng được: Những bếp than hồng dưới hiên cửa hàng, ở ngõ Tạm Thương hay trước chợ Hàng Bè, Hàng Da... cứ đến mùa lại đỏ rực. Bắp ngô phết bơ, rắc hành, thoảng mùi tiêu; củ khoai vàng ươm, bẻ đôi phả khói, tay còn tê cóng mà lòng lại ấm áp. Người bán kể mùa lạnh có hôm nướng "mỏi tay" luôn ấy, khách mua liền tù tì, chỉ 10-15 nghìn/bắp mà mang lại một "hương vị mùa đông" rất riêng của phố
Bún ốc - bát nóng "ấm tận cổ"
Càng lạnh, người Hà Nội lại "đổi gió" bằng một bát bún ốc nóng: Nước dùng thanh mà chua dịu, điểm ớt sa tế "ấm tận cổ", ốc giòn sần sật. Những địa chỉ như cô Huệ ở phố Nguyễn Siêu hay một số quán lâu năm khu Đặng Dung-Nhà Chung luôn được "gọi tên" mỗi dịp gió mùa. Bún ốc nóng hổi, rau sống tươi, đậu rán, đôi khi thêm chuối đậu, thịt bò... đủ để một chiều lắt lay mưa bay trở nên rực rỡ hẳn lên
"Đường ngọt" phố cổ - làm một vòng cho trọn vẹn
Đó là những món "ruột" rồi, còn nếu muốn dạo theo "đường ngọt" đặc trưng gió mùa, bạn có thể làm một vòng "quà vặt gốc Hoa" giữa phố cổ: Bánh trôi tàu-chí mà phù-lục tàu xá, như cách người Hà Nội vẫn "check in" những quán quen đã có mặt mấy chục năm, từ Hàng Giầy đến Hàng Cân, Hàng Ngang, Hàng Điếu. Những địa chỉ này không chỉ bán món ăn, mà còn bán cả một "kho ảnh ký ức": Chiếc bát men cũ, chiếc thìa nhôm bạc màu, hơi gừng cay nồng làm mờ kính mắt...
Mùa gió mùa thực ra không dài lắm đâu, nhưng chỉ cần một chiếc thìa chạm vào bát đồ nóng hổi là ta như "bắt được" cả mùa vào lòng bàn tay rồi. Có người nói, Hà Nội đáng yêu nhất vào lúc se sắt, khi thành phố mời ta đi ăn bằng những món nhỏ bé mà kỳ diệu - từ một lá ngải non trong nồi trứng vịt lộn, một sợi gừng trong chén mật sủi dìn, đến một miếng quẩy giòn trong bát cháo sườn, một hạt mè đen lấp lánh trong bát chí mà phù. Đó là lúc phố không cần rực rỡ, chỉ cần ấm và thơm thôi là đủ rồi
Gợi ý thêm để "ăn cho trọn mùa":
• Đi ăn sớm (sáng) với cháo sườn Hàng Bồ, tránh giờ cao điểm sẽ phải đứng chờ "muốn xỉu" đó. Các list gợi ý vẫn gọi tên gánh cháo vỉa hè ở đây như một địa chỉ "huyền thoại" với nồi cháo xay mịn và quẩy nóng giòn rụm.
• Buổi chiều muộn có thể rẽ vào phố Nguyễn Siêu hay khu Đặng Dung để "chén" bát bún ốc nóng; tối đến thì qua ngõ Tạm Thương "ôm" ngô-khoai nướng về luôn.
• Trời rét sâu thì một vòng bánh trôi tàu-chí mà phù-lục tàu xá ở các quán gốc Hoa trong khu phố cổ là "combo" chuẩn chỉnh nhất rồi đó
Nguồn: kenh14.vn
Có những mùi hương báo hiệu mùa lạnh chuẩn hơn cả dự báo thời tiết nha: Mùi ngải cứu thoang thoảng từ nồi trứng vịt lộn hầm riu riu, mùi gừng cay nồng trong chén nước mật của sủi dìn, mùi mè đen thơm ngậy của chí mà phù, mùi quẩy nóng giòn tan cắm chúm chím trong bát cháo sườn trắng mịn, hay mùi than hồng nướng khoai ngô ở đầu ngõ. Mùa gió mùa, Hà Nội không ồn ào gì cả, chỉ khẽ khàng mời gọi bằng hơi ấm tỏa ra từ những gánh hàng đã ở đó mấy chục năm, đồng hành cùng mình qua biết bao nhiêu cái đông rồi
Dưới đây là "bản đồ" món ngon mỗi khi trở gió mà mình gom góp được từ ký ức, từ những quán quen thuộc và cả những câu chuyện ẩm thực được kể lại suốt bao mùa trên phố nè!
Trứng vịt lộn hầm ngải cứu - vị đắng mà lại "nghiện"
Khi trời lạnh, người Hà Nội tự nhiên "thèm khát" một bát trứng vịt lộn hầm ngải cứu - thứ vị đắng-nồng-ấm hòa quyện vào nhau rất "đỉnh của chóp". Món này thường dùng lá ngải non, rửa sạch, ngâm nước muối loãng, thêm gừng thái sợi; trứng luộc chín rồi mới cho vào nồi hầm lửa riu riu 2-3 tiếng cho quyện vị. Nghe có vẻ ez nhưng thực ra mỗi hàng đều có "công thức bí truyền" riêng đó; nhiều quán còn hầm cùng xương cho nước ngọt sâu, ấm người hẳn lên giữa cái lạnh cắt da cắt thịt
Chí mà phù - bát mè đen "huyền thoại" gốc Hoa
Không phải tự nhiên mà mùa lạnh ở Hà Nội luôn gắn liền với bộ ba chè nóng gốc Hoa: Lục tàu xá - chí mà phù - bánh trôi tàu. Chí mà phù chính là chè mè đen, sánh mịn, thơm ngậy, đen huyền từ hạt mè xay nhuyễn; món này theo chân cộng đồng người Hoa mà "chill" ở phố cổ đã mấy chục năm rồi. Những địa chỉ như Hàng Giầy, nơi từng gắn với nghệ sĩ Phạm Bằng gần ba mươi năm bán đúng ba món ấy, đã trở thành ký ức của nhiều thế hệ "tín đồ ăn vặt". Có nguồn cho biết tên gọi "chí mà phù/chi ma hồ" chính là phiên bản Việt hóa của món mè đen nấu đặc trong ẩm thực Quảng Đông đấy. Và phải đợi đến mùa gió mùa, bát mè đen nóng hổi ấy mới đạt độ "đắm say" cực đỉnh
Bánh trôi tàu - viên tròn "ấm lòng ấm dạ"
Cũng thuộc team "món ấm" có bánh trôi tàu: Hai viên bánh nếp căng bóng, một nhân mè đen, một nhân dừa, bơi trong nước đường nấu gừng sánh dẻo. Chỉ cần một muỗng gừng cay chạm đầu lưỡi là cả người ấm bừng luôn á! Những con phố như Hàng Cân, Hàng Ngang, Hàng Điếu, Ngô Thì Nhậm... vẫn có quán bán bánh trôi tàu quanh năm, nhưng cứ đến gió mùa là "full house" kinh khủng
Sủi dìn - combo ngọt cay "gây nghiện"
Nếu mê phong vị ngọt cay, bạn phải thử sủi dìn ngay - món bánh nếp nhân mè đen/đậu xanh, rắc mè, chan nước gừng nóng hổi. Nhiều nguồn nói sủi dìn cũng là món gốc Hoa, phổ biến ở Hải Phòng và miền Bắc, ăn càng trời lạnh càng thấy "đã" nha. Bát sủi dìn ngon phải chọn nếp thơm, gừng tươi, mật mía hay đường thốt nốt để nước chan có độ sánh và mùi thơm cực "đông"
Bánh đúc nóng - món "nhớ nhà" của dân xa xứ
Chuyển sang team mặn, bánh đúc nóng là thứ ai xa Hà Nội cũng phải nhớ "như điếu đổ" luôn. Bột gạo khuấy tay đến mịn dẻo, thêm nhân thịt băm, nấm hương, mộc nhĩ, rưới nước chấm chua ngọt, rắc hành mùi - một bát đủ vị, đủ mùi, đủ ấm lòng. Một số quán gia truyền kể rất kỹ khâu chọn bột, canh lửa và đảo tay liên tục để bột không vón; ăn đến đâu là "tan chảy" đến đó
Cháo sườn quẩy - "huyền thoại vỉa hè" 30 năm
Có ngày lạnh nào mà cháo sườn quẩy không "cháy hàng"? Gánh cháo sườn Hàng Bồ mở từ tầm 6-7 giờ sáng từng được gọi là "huyền thoại vỉa hè" hơn ba mươi năm rồi đó, bột gạo xay mịn ninh với xương sườn, rắc ruốc-quẩy-đôi khi có thêm sườn sụn. Người ta bê bát cháo nóng hổi, thổi phù phù, giữa cái lạnh "cắt da" ngoài phố mà thấy ấm cả buổi sáng luôn. Không chỉ Hàng Bồ, danh sách "cháo sườn Hà Nội" toàn địa chỉ "xịn xò", từ Cô Là Lý Quốc Sư đến những xe cháo bình dân mà shipper xếp hàng dài mỗi khi gió mùa ùa về
Ốc luộc - "văn hóa" không thể thiếu mùa lạnh
Đến chiều tối, hẹn nhau ăn ốc luộc là "chuẩn không cần chỉnh" mùa lạnh rồi. Người Hà Nội có cả một "văn hóa ốc" đấy: Chọn ốc theo mùa (từ tháng 10 đến khoảng tháng 3 là ốc béo nhất), luộc cùng gừng-sả-lá chanh/lá bưởi, rồi chấm mắm gừng pha theo công thức "tuyệt mật" từng hàng. Ngồi quây quần quanh nồi ốc nghi ngút khói, kẹp thêm miếng sung giòn chát, mùi sả gừng bay mù mịt... vị giác bỗng bừng tỉnh hẳn lên. Nhiều người còn nhớ "combo" ốc luộc-nem chua rán-trứng cút lộn của tuổi trẻ mỗi tối mùa đông rủ nhau đến quán vỉa hè chill chill
Khoai nướng, ngô nướng - "hương mùa" của phố
Và không thể bỏ qua khoai nướng-ngô nướng được: Những bếp than hồng dưới hiên cửa hàng, ở ngõ Tạm Thương hay trước chợ Hàng Bè, Hàng Da... cứ đến mùa lại đỏ rực. Bắp ngô phết bơ, rắc hành, thoảng mùi tiêu; củ khoai vàng ươm, bẻ đôi phả khói, tay còn tê cóng mà lòng lại ấm áp. Người bán kể mùa lạnh có hôm nướng "mỏi tay" luôn ấy, khách mua liền tù tì, chỉ 10-15 nghìn/bắp mà mang lại một "hương vị mùa đông" rất riêng của phố
Bún ốc - bát nóng "ấm tận cổ"
Càng lạnh, người Hà Nội lại "đổi gió" bằng một bát bún ốc nóng: Nước dùng thanh mà chua dịu, điểm ớt sa tế "ấm tận cổ", ốc giòn sần sật. Những địa chỉ như cô Huệ ở phố Nguyễn Siêu hay một số quán lâu năm khu Đặng Dung-Nhà Chung luôn được "gọi tên" mỗi dịp gió mùa. Bún ốc nóng hổi, rau sống tươi, đậu rán, đôi khi thêm chuối đậu, thịt bò... đủ để một chiều lắt lay mưa bay trở nên rực rỡ hẳn lên
"Đường ngọt" phố cổ - làm một vòng cho trọn vẹn
Đó là những món "ruột" rồi, còn nếu muốn dạo theo "đường ngọt" đặc trưng gió mùa, bạn có thể làm một vòng "quà vặt gốc Hoa" giữa phố cổ: Bánh trôi tàu-chí mà phù-lục tàu xá, như cách người Hà Nội vẫn "check in" những quán quen đã có mặt mấy chục năm, từ Hàng Giầy đến Hàng Cân, Hàng Ngang, Hàng Điếu. Những địa chỉ này không chỉ bán món ăn, mà còn bán cả một "kho ảnh ký ức": Chiếc bát men cũ, chiếc thìa nhôm bạc màu, hơi gừng cay nồng làm mờ kính mắt...
Mùa gió mùa thực ra không dài lắm đâu, nhưng chỉ cần một chiếc thìa chạm vào bát đồ nóng hổi là ta như "bắt được" cả mùa vào lòng bàn tay rồi. Có người nói, Hà Nội đáng yêu nhất vào lúc se sắt, khi thành phố mời ta đi ăn bằng những món nhỏ bé mà kỳ diệu - từ một lá ngải non trong nồi trứng vịt lộn, một sợi gừng trong chén mật sủi dìn, đến một miếng quẩy giòn trong bát cháo sườn, một hạt mè đen lấp lánh trong bát chí mà phù. Đó là lúc phố không cần rực rỡ, chỉ cần ấm và thơm thôi là đủ rồi
Gợi ý thêm để "ăn cho trọn mùa":
• Đi ăn sớm (sáng) với cháo sườn Hàng Bồ, tránh giờ cao điểm sẽ phải đứng chờ "muốn xỉu" đó. Các list gợi ý vẫn gọi tên gánh cháo vỉa hè ở đây như một địa chỉ "huyền thoại" với nồi cháo xay mịn và quẩy nóng giòn rụm.
• Buổi chiều muộn có thể rẽ vào phố Nguyễn Siêu hay khu Đặng Dung để "chén" bát bún ốc nóng; tối đến thì qua ngõ Tạm Thương "ôm" ngô-khoai nướng về luôn.
• Trời rét sâu thì một vòng bánh trôi tàu-chí mà phù-lục tàu xá ở các quán gốc Hoa trong khu phố cổ là "combo" chuẩn chỉnh nhất rồi đó
Nguồn: kenh14.vn