Mỗi dịp Rằm tháng 7 lại thấy clip "giật cô hồn" viral khắp MXH, nhìn vui vui nhưng hóa ra chỉ cần 1 hành động sai là có thể đối mặt với án tù đó nha! Từ phong tục văn hóa đến... vi phạm pháp luật chỉ cách nhau "một bước chân" thôi
Giật cô hồn: Từ tục lệ xưa đến ranh giới pháp lý không phải ai cũng biết
Tháng 7 Âm lịch hằng năm, nhiều gia đình Việt mình làm lễ cúng chúng sinh (hay gọi là cúng cô hồn). Sau khi cúng xong, một số nhà có tục cho người ngoài lấy tiền, lễ vật đã chuẩn bị sẵn. Từ đó mà hình thành tục "giật cô hồn", cảnh tượng cả đám đông tranh nhau nhặt tiền, bánh kẹo, đồ lễ mà gia chủ rải ra.
Về mặt văn hóa dân gian thì đây là phong tục tồn tại từ lâu rồi. Nhưng mà khi nào việc tranh giành diễn ra quá trớn, gây náo loạn, đánh nhau hoặc tự ý chiếm đồ khi chưa được cho phép thì... câu chuyện không còn đơn giản nữa đâu nhé!
Luật sư Dương Viết Cơ (Đoàn Luật sư TPHCM) cho biết cần phân biệt rõ từng tình huống để xác định hành vi "giật cô hồn" có vi phạm pháp luật không.
Điểm quan trọng nhất nằm ở việc gia chủ có muốn cho tài sản đó hay không. Nếu gia chủ đã cúng xong và chủ động rải tiền, ném hoặc bỏ lễ vật ra ngoài để mọi người lấy, thì việc nhặt hay tranh nhau về nguyên tắc KHÔNG bị xem là trộm cắp, cướp giật hay cướp tài sản nha!
Lý do là vì gia chủ chủ động tung, vứt bỏ tài sản đó thể hiện ý chí từ bỏ quyền sở hữu rồi. Những người khác nhặt được có thể xác lập quyền sở hữu theo quy định pháp luật dân sự, nếu việc nhặt và lấy diễn ra đúng với ý chí của chủ nhân.
Tuy nhiên! Không phải cứ được phép lấy là làm lung tung được đâu nhé
Nếu đám đông tụ tập quá nhiều, chen lấn, xô đẩy, la hét, gây náo loạn khu dân cư hoặc làm mất an ninh trật tự thì vẫn có thể bị xử lý đó!Theo luật sư dẫn chiếu, hành vi gây mất trật tự công cộng có thể bị phạt hành chính từ 2-3 triệu đồng theo quy định tại điểm b, khoản 2, Điều 8 Nghị định 282/2025.
Như vậy, việc gia chủ cho phép lấy đồ chỉ giải quyết vấn đề về quyền sở hữu thôi, chứ không phải "tấm vé miễn trách nhiệm" cho những hành vi gây rối, đánh nhau, phá hoại tài sản hay gây mất an ninh trật tự nha!
Chưa được phép mà lao vào giật: Ranh giới nguy hiểm lắm đó!
Tình huống đáng chú ý hơn là khi những người đứng chờ bên ngoài nhưng lao vào giật tiền, lễ vật ngay khi gia chủ chưa cúng xong hoặc chưa có hành động thể hiện rõ ý chí cho phép lấy.
Theo Luật sư Dương Viết Cơ, dù gia chủ chuẩn bị tiền và lễ vật với mục đích cuối cùng là cho người khác, nhưng tại thời điểm nghi lễ chưa kết thúc và gia chủ chưa thể hiện ý chí từ bỏ quyền sở hữu, số tài sản này VẪN thuộc quyền sở hữu của gia chủ nhé!
Do đó, nếu một người công khai, nhanh chóng giằng lấy tài sản khi chưa được phép, hành vi có thể có dấu hiệu của tội cướp giật tài sản, được quy định tại Điều 171 Bộ luật Hình sự luôn đó!
Đây là điểm mà nhiều người hay nhầm lẫn ấy. Việc một gia đình có tục lệ "cúng xong thì cho lấy" không có nghĩa là bất kỳ ai cũng có quyền xông vào lấy tài sản TRƯỚC thời điểm được phép nha!
Đặc biệt, nếu quá trình tranh giành có xô xát, gây thương tích cho người khác, đe dọa, dùng vũ lực, phá hoại tài sản hoặc gây náo loạn nghiêm trọng thì các hành vi liên quan có thể bị xem xét theo nhiều quy định pháp luật khác nữa đó!
Điều 171 Bộ luật Hình sự quy định người cướp giật tài sản có thể bị phạt tù từ 1-5 năm. Tùy tính chất, mức độ và tình tiết cụ thể, hình phạt có thể tăng lên 3-10 năm, 7-15 năm hoặc 12-20 năm tù, thậm chí tù chung thân trong trường hợp đặc biệt nghiêm trọng luôn!
Ngoài hình phạt tù, người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 10-100 triệu đồng nữa. Đáng chú ý là giá trị tài sản chỉ là một trong những căn cứ để xem xét trách nhiệm hình sự thôi. Các yếu tố như có tổ chức, hành hung để tẩu thoát, gây ảnh hưởng xấu đến an ninh trật tự, an toàn xã hội hoặc gây thương tích cho người khác cũng có thể khiến mức độ xử lý nghiêm khắc hơn đó!
"Giật cô hồn" thế nào để không vượt ranh giới pháp luật?
Từ góc độ pháp lý, có thể hiểu đơn giản là không phải cứ tham gia giật cô hồn là phạm pháp đâu nha! Điều quan trọng là tài sản đã được gia chủ cho phép lấy hay chưa và người tham gia có làm thêm hành vi vi phạm nào khác không.
Nếu gia chủ chủ động rải tiền, ném lễ vật ra ngoài sau khi hoàn tất nghi lễ và cho phép mọi người lấy, việc nhặt hoặc tranh nhau lấy trong phạm vi bình thường về nguyên tắc KHÔNG bị coi là cướp giật tài sản nha!
Ngược lại, nếu gia chủ chưa cho phép mà tự ý lao vào lấy, giằng giật tài sản, việc này có thể phát sinh trách nhiệm pháp lý đó!
Đặc biệt, những hành vi như xông vào khu vực cúng khi chưa được phép, đập phá đồ đạc, xô đẩy người khác, đánh nhau hoặc cố tình gây náo loạn KHÔNG thể được xem là một phần tất yếu của phong tục "giật cô hồn" nhé!
Trong thực tế, cảnh hàng chục, thậm chí hàng trăm người cùng lao vào tranh giành tiền và lễ vật có thể tiềm ẩn nguy cơ tai nạn, ùn tắc giao thông, mất an ninh trật tự và xung đột giữa những người tham gia.
Vì vậy, gia chủ cũng cần chủ động lựa chọn cách thức tổ chức phù hợp, tránh rải tiền hoặc lễ vật ở khu vực có đông người, sát lòng đường hoặc nơi có nguy cơ xảy ra chen lấn. Những người tham gia cũng cần tuân thủ hướng dẫn của gia chủ và lực lượng chức năng nếu có mặt tại hiện trường nha!
Ranh giới giữa một phong tục dân gian và hành vi vi phạm pháp luật nằm ở cách thức thực hiện. Khi gia chủ đã tự nguyện cho tài sản, việc nhặt lấy không phải là phạm tội. Nhưng nếu tự ý chiếm đoạt khi chưa được phép, dùng vũ lực, gây thương tích, phá hoại tài sản hoặc làm mất trật tự công cộng, người tham gia hoàn toàn có thể phải chịu hậu quả pháp lý tương ứng đó!
Vì vậy, trong dịp Rằm tháng 7, "giật cô hồn" có thể vẫn là một phong tục dân gian, nhưng không phải mọi hành vi núp dưới danh nghĩa phong tục đều được pháp luật bỏ qua nha! Người tham gia cần đặc biệt lưu ý thời điểm gia chủ cho phép lấy và cách thức tranh giành để tránh biến một hoạt động mang tính dân gian thành hành vi có nguy cơ bị xử lý.
Nguồn: techz.vn