Tại Hội nghị Kinh tế lượng châu Á (AMES) 2026 vừa diễn ra tại Hà Nội, Giáo sư Lars Peter Hansen - người từng ẵm giải Nobel Kinh tế năm 2013 - đã có buổi chia sẻ cực chất với phóng viên Chuyên trang Sinh viên Việt Nam - Báo Tiền Phong về chuyện phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho giai đoạn phát triển mới của Việt Nam.
Theo ông giáo sư, AI tuy xịn xò và mở ra đủ kiểu cách tiếp cận vấn đề, nhưng cuối cùng nó cũng chỉ là công cụ thôi. Điều mà giới trẻ cần chuẩn bị trước nhất chính là một bộ kỹ năng linh hoạt để có thể "biến hình" theo sự thay đổi liên tục của công nghệ.
Ông khẳng định, dùng AI hiệu quả không có nghĩa là "yes sir" với mọi câu trả lời mà nó đưa ra. Ngược lại, nếu quá dựa dẫm vào AI, con người có thể dần mất đi khả năng tư duy độc lập. "Bạn có thể bị dẫn dắt sai nếu chỉ mù quáng chấp nhận câu trả lời của AI", ông cảnh báo đanh thép.
Theo vị giáo sư, điều quan trọng không phải là AI đưa ra đáp án gì, mà là người sử dụng có biết đặt câu hỏi: Vì sao lại có đáp án đó? Liệu còn cách tiếp cận nào khác? Câu trả lời có thực sự đáng tin cậy hay không? Chính khả năng đánh giá chất lượng thông tin và tư duy phản biện mới quyết định việc AI trở thành trợ thủ đắc lực hay "bẫy" khiến con người phụ thuộc.
Quan điểm này cũng phản ánh tư duy khoa học xuyên suốt trong nghiên cứu mà Giáo sư Hansen trình bày tại hội nghị. Trong nghiên cứu về ra quyết định dưới điều kiện bất định, ông cho rằng ngay cả những mô hình dự báo cũng có thể sai sót. Vì vậy, người ra quyết định không nên chỉ dựa vào một "đáp án tốt nhất", mà cần luôn kiểm chứng, phản biện và tính đến nhiều khả năng khác nhau trước khi đưa ra lựa chọn. Với AI cũng vậy, giá trị thực sự không nằm ở việc có ngay câu trả lời, mà ở năng lực đánh giá và sử dụng câu trả lời đó một cách tỉnh táo.
Từ góc nhìn đó, Giáo sư Hansen cho rằng năng lực cốt lõi mà sinh viên cần trang bị không chỉ đơn thuần là kiến thức chuyên môn hay khả năng sử dụng một công nghệ cụ thể, mà là tư duy giải quyết vấn đề. Theo ông, người học cần biết xác định đâu là vấn đề thực sự cần giải quyết, biết đặt câu hỏi phù hợp và biết đánh giá chất lượng của lời giải. Những năng lực này có thể được hình thành thông qua quá trình học tập, trải nghiệm thực tiễn cũng như tiếp cận nhiều lĩnh vực khác nhau.
Ông cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của khả năng thích ứng. Trong bối cảnh công nghệ liên tục thay đổi, bộ kỹ năng của người lao động cũng không thể đứng yên một chỗ. Điều có giá trị lâu dài là khả năng học hỏi, sẵn sàng tiếp nhận cái mới và điều chỉnh phương pháp làm việc khi công nghệ phát triển. Theo ông, phát triển nguồn nhân lực theo hướng linh hoạt sẽ giúp người trẻ tận dụng tốt hơn những tiến bộ của AI thay vì bị công nghệ "cầm đầu"
Đề cập đến vai trò của các trường đại học trong đào tạo nguồn nhân lực, Giáo sư Hansen cho biết ông không phải là chuyên gia về giáo dục đại học Việt Nam. Tuy nhiên, ông bày tỏ ấn tượng trước tốc độ tăng trưởng kinh tế của Việt Nam và tin rằng đầu tư cho nguồn nhân lực sẽ là yếu tố then chốt để duy trì đà phát triển đó trong tương lai.
Theo ông, giáo dục đại học ngày nay không nên chỉ giới hạn trong phạm vi một quốc gia. Trong quá trình nghiên cứu, bản thân ông luôn hợp tác với các đồng nghiệp đến từ nhiều nơi trên thế giới. Vì vậy, việc tiếp cận các nguồn học liệu quốc tế, học hỏi từ những học giả hàng đầu và mở rộng cơ hội học tập trong môi trường toàn cầu sẽ mang lại nhiều lợi thế cho sinh viên. Những trải nghiệm đó không chỉ giúp nâng cao tri thức chuyên môn mà còn góp phần hình thành tư duy cởi mở, khả năng hợp tác và thích ứng với một thị trường lao động ngày càng mang tính toàn cầu
Nguồn: svvn.tienphong.vn