Sở Xây dựng Hà Nội vừa đưa ra cách định nghĩa ngập úng khá... đặc biệt ngay khi hệ thống thoát nước của Thủ đô đang còn loạn xì ngầu. Từ các dự án chống ngập gấp rút cho đến mô hình "thành phố bọt biển" xịn xò, Hà Nội đang tính toán đủ thứ chiêu để đối phó với mưa to và biến đổi khí hậu nha!
Nước dâng hơn 20cm ở phố Quang Trung chỉ gọi là "dềnh nước" thôi nhen
Sáng 15/7, HĐND TP Hà Nội tổ chức phiên chất vấn về chuyện tháo gỡ điểm nghẽn trong công tác chống úng ngập đô thị. Đại biểu Nguyễn Thị Thanh Thủy dẫn báo cáo của UBND thành phố, cho rằng hoạt động quản lý hệ thống thoát nước vẫn còn nhiều hạn chế lắm luôn. Bà nhắc đến trận mưa ngày 9/7 khiến một số khu vực xuất hiện ngập cục bộ, trong đó có trường hợp người dân bị thương do hố ga mất nắp (nghe mà thấy sợ ).
Từ thực tế này, đại biểu đề nghị Giám đốc Sở Xây dựng làm rõ các giải pháp xử lý, đồng thời đưa ra chế tài đủ mạnh để khắc phục triệt để những tồn tại.
Trả lời chất vấn, Giám đốc Sở Xây dựng Trần Phi Thường cho biết trận mưa ngày 9/7 không quá lớn. Một số khu vực ghi nhận lượng mưa khoảng 80mm, bao gồm đường Quang Trung và những tuyến phố lân cận thuộc phường Hoàn Kiếm, phường Cửa Nam.
"Chúng ta không gọi đó là ngập úng. Trong định nghĩa của chúng tôi, mực nước ngập từ 30cm và quá 30 phút mới được coi là ngập úng. Tại phố Quang Trung chiều 9/7 mực nước chỉ hơn 20cm nên gọi là bị dềnh nước", ông Thường nói.
Tại sao phố đã có dự án chống ngập mà vẫn bị dềnh nước zậy trời?
Giải thích tình trạng nước dâng tại phố Quang Trung, nơi đã triển khai dự án chống ngập khẩn cấp rồi đấy, lãnh đạo Sở Xây dựng cho biết công trình đang trong quá trình nghiệm thu và bàn giao cho đơn vị vận hành.
Việc mở cửa thoát nước của hồ Bảy Mẫu bị chậm khiến nước không được tiêu thoát kịp thời. Sau khi đơn vị vận hành mở cửa thoát, lượng nước trên đường rút nhanh lẹ. Theo Giám đốc Sở Xây dựng, diễn biến này cho thấy dự án đã phát huy hiệu quả rồi đó.
Trong trận mưa chiều 10/7, một số khu vực thuộc phường Thanh Xuân cũng xuất hiện tình trạng dềnh nước. Theo lãnh đạo Sở, các dự án chống ngập được triển khai theo lệnh khẩn cấp hiện có tác động đến khoảng 120 trong tổng số 220 điểm úng ngập đã được xác định.
Một số khu vực còn lại vẫn phải chờ việc hoàn thiện hệ thống thoát nước thuộc lưu vực tả Nhuệ, hữu Nhuệ, Bắc sông Hồng cùng những hạng mục thoát nước theo quy hoạch.
Hà Nội nghiên cứu mô hình "thành phố bọt biển" nghe xịn ghê
Trả lời câu hỏi của đại biểu Trần Khánh Hưng về định hướng xây dựng mô hình "thành phố bọt biển", Giám đốc Sở Xây dựng cho biết đây là giải pháp chuyển từ tư duy thoát nước nhanh sang giữ nước, thấm nước, điều tiết và tái sử dụng nước (nghe pro không nè).
Mô hình này hiện mới được nghiên cứu, chưa triển khai cụ thể. Tuy nhiên, Sở Xây dựng đã xây dựng các quy chuẩn, tiêu chuẩn liên quan đến vật liệu thấm nước để có thể áp dụng ngay khi đề án được phê duyệt.
Theo định hướng, Hà Nội sẽ không triển khai đồng loạt mô hình "thành phố bọt biển" trên toàn địa bàn mà thực hiện theo từng giai đoạn (từ từ thôi chứ).
Các khu vực như công viên, vườn hoa và vỉa hè sẽ được ưu tiên triển khai trước nhằm bảo đảm hiệu quả, tiết kiệm chi phí. Mô hình này cũng được định hướng áp dụng tại các khu đô thị mới.
Vỉa hè khó tránh việc đào lên, lấp xuống liên tục
Liên quan đến tình trạng vỉa hè liên tục bị đào lên rồi hoàn trả (ai đi qua cũng muốn khóc), lãnh đạo Sở Xây dựng cho biết việc quản lý vỉa hè đã được phân cấp cho chính quyền phường, xã.
Trong khi đó, Sở Xây dựng đang thực hiện việc hạ ngầm hệ thống dây điện và viễn thông, còn được gọi là xử lý "rác trời". Công việc này được triển khai trước tại 3 phường trung tâm và sẽ tiếp tục mở rộng ra các phường nội thành.
"Không thể tránh được việc đào lên, lấp xuống vỉa hè. Chúng tôi cố gắng thực hiện kết nối tất cả các khâu lại để hạn chế tối đa và quan tâm hoàn trả mặt bằng sau thi công", Giám đốc Sở Xây dựng nói.
Một nửa số khu đô thị chưa hoàn tất bàn giao hạ tầng thoát nước
Trả lời chất vấn của đại biểu Trần Anh Tuấn về việc kết nối hệ thống thoát nước tại các khu đô thị, lãnh đạo Sở Xây dựng cho biết đơn vị đã rà soát toàn bộ 52 khu đô thị trên địa bàn thành phố.
Trong số này, 26 khu đô thị và khu nhà ở đã hoàn thiện, bàn giao đầy đủ hạ tầng kỹ thuật thoát nước cho thành phố.
Đối với 26 khu đô thị còn lại, Sở Xây dựng đặt mục tiêu hoàn thành việc kết nối và bàn giao trong năm 2026.
Hà Nội hiện có 3.501 hồ, ao tự nhiên, tăng 337 hồ, ao so với năm 2023. Hệ thống này được xác định có vai trò quan trọng trong việc trữ nước và hỗ trợ điều tiết thoát nước tự nhiên.
Hệ thống thoát nước mới chỉ đáp ứng có 20% yêu cầu thôi
Đại biểu Lê Văn Đức cho biết Quy hoạch thoát nước Thủ đô được xây dựng dựa trên lượng mưa khoảng 310mm trong hai ngày, tương ứng chu kỳ lặp lại 10 năm.
Tuy nhiên, những năm gần đây, Hà Nội liên tục xuất hiện các trận mưa cực đoan. Có nơi ghi nhận lượng mưa từ 500 đến 600mm chỉ trong một ngày, vượt xa khả năng thiết kế của hệ thống thoát nước hiện có và gây ngập kéo dài tại nhiều khu vực.
Theo đại biểu, những biến động mới về lượng mưa chưa được cập nhật đầy đủ vào quy hoạch.
Bên cạnh đó, quy hoạch thoát nước tại lưu vực sông Đáy và việc xác định cao độ nền xây dựng cũng chưa được điều chỉnh kịp thời, ảnh hưởng đến quá trình triển khai các dự án.
Đại biểu đề nghị Sở Quy hoạch Kiến trúc làm rõ nguyên nhân chậm cập nhật Quy hoạch thoát nước Thủ đô, cơ sở xác định vị trí, quy mô và cao độ của hồ điều hòa, phương án dự phòng khi quy hoạch thay đổi, cùng các giải pháp phát triển hạ tầng thân thiện với môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu.
Giám đốc Sở Quy hoạch Kiến trúc Hà Nội Nguyễn Trọng Kỳ Anh cho biết quy hoạch thoát nước được lập trên cơ sở cụ thể hóa Quy hoạch chung xây dựng Thủ đô năm 2011, sau đó được phê duyệt tại Quyết định số 725/2013.
Trong giai đoạn 2023-2024, khi thành phố điều chỉnh Quy hoạch chung Thủ đô và được phê duyệt tại Quyết định số 1668, các nội dung liên quan đến thoát nước cũng tiếp tục được cập nhật.
"Trong giai đoạn trước, quy hoạch đã đáp ứng các yêu cầu đặt ra đối với công tác thoát nước của Thủ đô và được tích hợp trong hệ thống quy hoạch phát triển đô thị", ông Kỳ Anh nói.
Tuy nhiên, quá trình triển khai thực tế cho thấy nhiều hạn chế lắm luôn. Hệ thống thoát nước hiện chỉ đáp ứng khoảng 20% công suất theo yêu cầu (ôi thôi).
Các hồ điều hòa và công trình thoát nước mới được đầu tư khoảng 20% so với quy hoạch. Riêng diện tích hồ điều hòa mới hoàn thành khoảng 18%.
Đây được đánh giá là một trong những điểm nghẽn lớn đối với khả năng tiêu thoát nước của Hà Nội.
Quy hoạch hơn 8.000 ha hồ điều hòa - con số khủng đây
Trong Quy hoạch tổng thể Thủ đô với tầm nhìn 100 năm, tổng diện tích hồ điều hòa dự kiến đạt hơn 8.000 ha, tăng khoảng 20-25% so với quy hoạch trước.
Việc mở rộng diện tích hồ được kỳ vọng giúp thành phố nâng cao năng lực điều tiết, tiêu thoát nước và thích ứng tốt hơn với tình trạng mưa cực đoan do biến đổi khí hậu.
Quy hoạch mới cũng lần đầu nghiên cứu đồng bộ hệ thống hạ tầng kỹ thuật ngầm theo mô hình đô thị hiện đại (xịn sò rồi đây).
Cùng với giao thông và đường sắt đô thị, Hà Nội sẽ quy hoạch các bể chứa nước ngầm và công trình thoát nước ngầm nhằm tăng khả năng lưu trữ, điều tiết và tiêu thoát nước.
Các sở, ngành tiếp tục rà soát những bất cập trong quản lý cao độ nền và quy hoạch thoát nước. Thành phố cũng sẽ tính toán lại tần suất mưa dùng trong thiết kế, rà soát quy mô trạm bơm, sông, kênh, hồ điều hòa và tích hợp các kịch bản biến đổi khí hậu từ năm 2025 trở đi.
Theo Giám đốc Sở Quy hoạch Kiến trúc, nếu Hà Nội hoàn thành khoảng 80% khối lượng còn lại của quy hoạch tại Quyết định số 725/2013, tình trạng ngập úng đô thị về cơ bản sẽ được giải quyết (hy vọng thế nhé).
Khoảng cách lớn giữa quy hoạch và đầu tư thực tế
Phó chủ tịch UBND TP Hà Nội Trương Việt Dũng cho biết sau 13 năm triển khai Quyết định số 725, khoảng cách giữa mục tiêu quy hoạch và mức đầu tư thực tế vẫn còn rất lớn.
Tại lưu vực sông Tả Đáy, công suất tiêu thoát nước theo thiết kế là 811 m3/giây, nhưng hiện mới đạt 164,5 m3/giây.
Diện tích hồ điều hòa theo quy hoạch khoảng 5.040 ha, trong khi thực tế mới đạt khoảng 1.075 ha.
Để khắc phục tình trạng này, Hà Nội đang điều chỉnh quy hoạch thoát nước và quy hoạch cốt nền. Dự kiến sau khi quy hoạch được phê duyệt trong tháng 10, thành phố sẽ ban hành Đề án thoát nước khu vực đô thị tập trung giai đoạn 2026-2030.
Theo kế hoạch, tổng công suất của các trạm bơm đầu mối sẽ được nâng lên khoảng 774 m3/giây. Diện tích hồ điều hòa dự kiến đạt khoảng 1.250 ha.
Tổng nhu cầu vốn để triển khai các hạng mục được ước tính khoảng 132.000 tỷ đồng (con số đọc xong choáng váng luôn ), trong đó khoảng 32.000 tỷ đồng từ ngân sách và 100.000 tỷ đồng huy động từ nguồn ngoài ngân sách.
Thành phố sẽ chuyển từ phương thức phân bổ vốn theo từng dự án sang bố trí theo từng nhiệm vụ, lưu vực và nguồn vốn.
Các công trình hạ tầng khung, công trình đầu mối và công trình kết nối giữa các lưu vực sẽ được ưu tiên đầu tư.
Đối với 26 trong tổng số 52 khu đô thị chưa hoàn tất bàn giao hạ tầng, thành phố yêu cầu xử lý dứt điểm trong năm 2026.
Trường hợp chủ đầu tư không thực hiện đầy đủ trách nhiệm, cơ quan chức năng có thể xem xét hạn chế giao dự án mới hoặc công khai thông tin vi phạm (nghiêm túc đây nha).
Năng lực tiêu thoát nước được bổ sung khoảng 4,8 triệu m3
Trong mùa mưa bão năm 2025, Hà Nội hứng chịu nhiều trận mưa lớn, gây ngập trên diện rộng tại cả khu vực nội thành và ngoại thành.
Để khắc phục, trong năm 2026, thành phố dành hàng nghìn tỷ đồng triển khai hàng loạt công trình chống úng ngập theo lệnh khẩn cấp.
Theo lãnh đạo Sở Xây dựng, các dự án này cùng nhiều giải pháp hỗ trợ đã bổ sung khoảng 4,8 triệu m3 dung tích tiêu thoát nước.
Những hạng mục thoát nước về cơ bản đã hoàn thành, giúp năng lực tiêu thoát nước trên toàn thành phố tăng thêm khoảng 25-30% và xử lý được khoảng 60% số điểm ngập so với trước (tiến bộ đấy chứ).
Nguồn: techz.vn