Ối giời ơi, tin này nghiêm trọng lắm đó các bạn ơi! Một nghiên cứu mới nhất vừa vạch trần nguy cơ khủng hoảng nước ở Đông Nam Á có thể đạt mức tệ nhất trong 1.000 năm qua luôn á!
Đội ngũ khoa học quốc tế do Trung Quốc dẫn đầu vừa làm một việc cực xịn: tái tạo lại dòng chảy từ Cao nguyên Tây Tạng - aka "Tháp nước châu Á" - trong cả 1.000 năm qua luôn! Sau khi so sánh mực nước với các sự kiện lịch sử, họ đưa ra dự đoán gây shock: biến đổi khí hậu đang tạo ra "rủi ro chưa từng có" cho Đông Nam Á, theo SCMP đưa tin ngày 5/12.
Plot twist lịch sử: Nước = Thịnh vượng
Trong suốt 1.000 năm qua, các vương quốc cổ đại ở Đông Nam Á có lúc lên như diều gặp gió, có lúc sụp đổ chóng mặt. Và đoán xem? Tất cả đều liên quan mật thiết đến nguồn nước từ vùng núi Tây Tạng đó!
Nhưng giờ đây, khi biến đổi khí hậu làm sông băng trên cao nguyên Tây Tạng tan chảy nhanh hơn bao giờ hết, tác động lên khu vực đông dân cư của chúng ta có thể lớn hơn bất cứ thời kỳ nào trong thiên niên kỷ qua. Nghe mà run á!
Bằng cách phân tích dữ liệu dòng chảy sông trong 1.000 năm, team nghiên cứu này đã tìm ra mối liên hệ chặt chẽ giữa dòng nước và thảm thực vật mùa khô ở Đông Nam Á lục địa. Điều này chứng minh tầm quan trọng cực kỳ của "Tháp nước châu Á" đối với hệ sinh thái và xã hội ở Đông Nam Á.
Nhóm các nhà nghiên cứu đến từ Argentina, Anh, Chile, Trung Quốc, Cộng hòa Séc, Đức, Thụy Sĩ và Mỹ nhấn mạnh: các quốc gia khu vực cần tăng cường hợp tác ASAP để cải thiện chiến lược bảo tồn nước và duy trì tài nguyên nước đi các bạn ơi!
"Tác động cực đoan của dòng chảy trùng hợp với những thay đổi rõ rệt về dân cư địa phương xảy ra trong thời Trung cổ, bao gồm cả sự chiếm đóng và sự sụp đổ sau đó của Angkor Wat từ thế kỷ 11 đến thế kỷ 16" - nhóm nghiên cứu viết trong bài báo đăng trên tạp chí khoa học tự nhiên Nature Geoscience mới đây.
"Dự đoán của chúng tôi cho thấy những thay đổi về dòng chảy trong tương lai sẽ đạt hoặc thậm chí vượt quá phạm vi lịch sử vào cuối thế kỷ này, gây ra những rủi ro chưa từng có cho Đông Nam Á" - các nhà nghiên cứu cho biết. Nghe mà hết hồn!
Tại sao gọi là "Tháp nước châu Á"? ️
Cao nguyên Tây Tạng được gọi là "Tháp nước châu Á" vì các dòng sông được cấp nước từ sông băng ở đây chính là nguồn nước chính cho phần lớn Nam và Đông Nam Á. Nguồn nước này cực kỳ quan trọng để mang lại lương thực cho khu vực - từ trồng lúa đến đánh bắt cá đều phụ thuộc vào nó hết á!
Trong nghiên cứu này, team đã tái tạo lại dòng chảy của sông Mê Kông, Salween và Yarlung Tsangpo từ năm 1000 cho đến năm 2018. Việc nghiên cứu những con sông này cực kỳ quan trọng vì khu vực đông dân nhất thế giới nằm ở hạ lưu của ba tuyến đường thủy này đó!
Nước nhiều = Nền văn minh thịnh vượng
Mê Kông là con sông dài nhất Đông Nam Á, chảy qua Trung Quốc, Myanmar, Thái Lan, Lào, Campuchia và Việt Nam. Sông Salween chảy từ Trung Quốc đến Myanmar và Thái Lan, còn sông Yarlung Tsangpo (thượng nguồn của sông Brahmaputra) chảy qua Trung Quốc, Ấn Độ và Bangladesh.
Nhóm nghiên cứu phát hiện: từ những năm 1050 đến những năm 1190, dòng chảy tăng mạnh và đi cùng với đó là sự tăng trưởng kinh tế xã hội và văn hóa bùng nổ trong khu vực.
Thời kỳ này chứng kiến sự trỗi dậy của triều đại Bagan - triều đại đầu tiên trong lịch sử Myanmar đã xây dựng nền tảng văn hóa và thống nhất đất nước từ những năm 1050 đến những năm 1070.
Nó cũng trùng hợp với thời hoàng kim của đế chế Khmer ở Campuchia ngày nay và việc xây dựng quần thể đền Angkor Wat huyền thoại từ những năm 1110 đến những năm 1150, cùng với cuộc chinh phục Champa vào giữa thế kỷ 12.
Nước cạn = Nền văn minh suy tàn
Tuy nhiên, theo nghiên cứu, dòng chảy giảm dần từ đầu thế kỷ 13 đến cuối thế kỷ 15 đã chứng kiến "sự can thiệp của các lực lượng bên ngoài và một số thách thức lớn đối với hệ thống kinh tế xã hội, chính trị và văn hóa của Đông Nam Á".
Ví dụ nhé, giữa năm 1280 và 1340, nguồn cung cấp nước thấp trùng hợp với khủng hoảng lớn trong triều đại Bagan, bao gồm cuộc xâm lược của người Mông Cổ năm 1287. Các tác giả cho biết: "Cuộc khủng hoảng này được đặc trưng bởi sự xáo trộn về kinh tế, bất ổn chính trị và sự chia rẽ của Myanmar".
Nghiên cứu còn cho thấy thời kỳ dòng chảy kiệt kéo dài nhất trong 1.000 năm qua, từ năm 1360 đến năm 1500, cũng chứng kiến sự sụp đổ của đế chế Khmer và sự bỏ hoang dần dần của Angkor Wat. Thương quá đi!
Tương lai trông như thế nào?
Các tác giả cho biết: "Mặc dù các quốc gia thịnh vượng có khả năng thích ứng tốt hơn với các hiện tượng khí hậu cực đoan, nhưng ảnh hưởng của các yếu tố môi trường bất lợi lâu dài có thể ảnh hưởng đến khả năng phục hồi của các quốc gia kém phát triển và các hiện tượng cực đoan về thủy văn có thể gây ra những thay đổi xã hội dần dần ở quy mô lớn".
"Các sông băng tan chảy là nguồn cung cấp nước quan trọng cho các con sông bắt nguồn từ cao nguyên Tây Tạng. Khi hiện tượng nóng lên toàn cầu ngày càng gia tăng, sản lượng nước có thể tăng lên, thậm chí đạt mức cao như thời Trung cổ" - nghiên cứu cho biết.
Nghe có vẻ tốt nhỉ? Nhưng khoan đã!
Điều đó có thể dẫn đến nhiều thiên tai hơn liên quan đến lũ lụt do tuyết tan. Nghiên cứu cũng cảnh báo rằng sự gia tăng lượng nước "có thể sẽ không bù đắp được cho sự tăng trưởng nhanh chóng về dân số ở Đông Nam Á, điều đó có nghĩa là vấn đề khan hiếm nước có thể sẽ tiếp tục xảy ra. Double trouble luôn! Chen Feng, tác giả chính của nghiên cứu, thuộc Đại học Vân Nam (Trung Quốc) kết luận: "Khi Trái đất ấm lên, cần có sự hợp tác quốc tế để cùng nhau quản lý việc gia tăng và phân bổ tài nguyên nước".
Vậy nên các bạn ơi, đây không chỉ là chuyện của riêng ai mà là vấn đề chung của cả khu vực. Chúng ta cần hành động ngay từ bây giờ để bảo vệ nguồn nước quý giá này!
Nguồn: SCMP
Nguồn: soha.vn