Năm 1952, quân đội Mỹ như bừng tỉnh khi Liên Xô ra mắt hàng loạt máy bay tiêm kích siêu tốc Thế là họ quyết tâm nâng cấp hệ thống pháo phòng không tự hành, chuẩn bị cho cuộc chiến trên không ngày càng khốc liệt hơn.
Từ Raduster đến T249: Hành trình "lên đời" của vũ khí phòng không
Ban đầu, Mỹ tính cải tiến pháo Bofors 40 mm trên M42 Duster bằng cách gắn thêm radar đo xa, đặt tên là Raduster. Nhưng ý tưởng này nhanh chóng bị "friend zone" và dẫn đến sự ra đời của hệ thống T249 Vigilante - một siêu phẩm với 2 phiên bản: pháo phòng không tự hành và pháo phòng không xe kéo. Kíp chiến đấu ban đầu gồm 4 người, sau đó "tối ưu" còn 3 người thôi.
Phiên bản tự hành được thiết kế dựa trên khung xe bọc thép M113. T249 do Phòng thí nghiệm Kỹ thuật Sperry Utah chế tạo, điểm đặc biệt là nó được trang bị pháo nòng xoay 6 nòng 37 mm T250 - khẩu pháo Gatling cỡ nòng lớn nhất từng được làm ra đấy các bạn!
Quá trình "ấp trứng" siêu phẩm: Từ bản vẽ đến thực tế
Chương trình chính thức khởi động từ 1/1/1956 đến 30/1/1956 với 3 cỡ nòng được "thả thính". Hai khẩu dựa trên pháo nòng xoay 20 mm M61 Vulcan (T171E3) đang có sẵn, còn thiết kế thứ ba là đề xuất hoàn toàn mới về pháo phòng không 37 mm hạng nhẹ.
Nghiên cứu khả thi được Watervliet Arsenal "cầm trịch" từ 1/7/1956 đến 31/12/1956, với mô hình tỷ lệ 20% và bản vẽ chi tiết được hoàn thiện. Pháo Gatling 37 mm thì giao cho Springfield Armory nghiên cứu vì họ đã có kinh nghiệm với pháo Gatling 20 mm T171 trước đó rồi.
Đến đầu năm 1957, bản vẽ kỹ thuật nguyên mẫu pháo T25E1 đã xong 80%, việc chế tạo linh kiện được đẩy nhanh trong nửa đầu năm. Tuy nhiên, tranh cãi nảy lửa về việc nên dùng hệ thống điều khiển điện hay thủy lực cho T250E1
Từ tháng 6 đến tháng 12/1957, sản xuất linh kiện được "bơm ga" hết tốc độ. Sau đó là hàng loạt bài test: đạn đạo, độ giật, độ rung, độ chính xác... cùng những phép tính để ước lượng trọng lượng, trọng tâm và các thông số quan trọng khác.
Đến tháng 12/1957, tất cả bản vẽ kỹ thuật của nguyên mẫu T250X-1 đã xong 95% (chỉ thiếu bản vẽ lắp ráp chính). Hệ thống nạp đạn cũng đã được chứng minh là "ngon lành"
Tiếp theo, nguyên mẫu thứ hai T250X-2 được "nhào nặn". Khi mọi thứ đã chuẩn bị xong xuôi, T250-X1 chính thức thử bắn tại dãy Quabbin vào 21/2/1958. Khẩu pháo bắn các loạt ngắn từ 6, 12, 18, 24 đến 48 viên, mọi dữ liệu đều được ghi chép kỹ càng.
Tháng 9/1959, đến lượt thử nghiệm bắn loạt dài. Nhà sản xuất đã giảm trọng lượng nòng từ 33 kg xuống còn 28 kg, giúp giảm áp lực lên động cơ và hệ thống nạp đạn.
Một câu hỏi được đặt ra: Liệu nhiệt độ có ảnh hưởng đến nòng nhẹ hơn không? Nhưng sau khi test ở 137°C và 160°C tại điểm áp lực cao nhất (cách khóa nòng 660 mm), kết quả cho thấy nòng vẫn ổn định trước nhiệt. Cuối cùng, vào 30/6/1962, T250 đã sẵn sàng và được gắn lên khung M113
Sức mạnh "bá đạo" của T250
T250 có 2 chế độ bắn cực xịn:
• Chế độ phòng không: 3.000 phát/phút (gần như "mưa đạn" luôn )
• Chế độ bắn mục tiêu mặt đất: 120 phát/phút
Tuy nhiên, với 192 viên đạn trong hệ thống nạp đạn, thời gian bắn liên tục chỉ được... 5 giây thôi Sơ tốc đầu nòng 915 m/s, đầu đạn nặng 1,21 kg, còn thông số xuyên giáp thì... giữ bí mật nha!
Sperry Rand đã gắn pháo T250 lên khung xe M113 phiên bản kéo dài (thêm 2,7 m) nhưng thấp hơn, tích hợp hệ thống điều khiển hỏa lực T51 và radar XM17.
Cái kết buồn của một siêu phẩm
Thiết kế này chưa bao giờ được sản xuất hàng loạt vì Mỹ cho rằng "thời đại pháo phòng không đã hết" rồi. Họ chuyển hướng đầu tư sang tên lửa phòng không MIM-46 Mauler.
Plot twist: Hệ thống Mauler sau đó... thất bại toàn tập! Mỹ buộc phải quay lại dùng M163 - pháo phòng không tự hành trang bị pháo 20 mm M61 Vulcan gắn trên M113. T249 Vigilante còn được dự định gắn lên khung xe tăng M48 nhưng do dự án bị hủy nên đành thôi.
Ngày nay, nguyên mẫu T249 Vigilante duy nhất được trưng bày tại Bảo tàng Pháo binh Quân đội Mỹ ở Fort Sill, Oklahoma - một minh chứng cho ý tưởng táo bạo nhưng... sinh không đúng thời
Thông số kỹ thuật "xịn sò" của pháo T250:
• Cỡ nòng: 37 mm
• Cỡ đạn: 37 x 219 mm SR T68
• Chiều dài pháo: 3.300 mm
• Chiều dài nòng: 2.540 mm
• Cơ chế hoạt động: thủy lực, ổ quay
• Tốc độ bắn:
• Phòng không: 3.000 phát/phút
• Mục tiêu mặt đất: 120 phát/phút
• Sơ tốc đầu nòng: 915 m/s
Nguồn: soha.vn