Dù khoa học công nghệ đã phát triển vượt bậc, nhưng các nhà nghiên cứu vẫn không thể biết chính xác động đất sẽ xảy ra khi nào và ở đâu. Lý do là gì nhỉ?
Rạng sáng 6/2, một trận động đất cực mạnh 7,8 độ richter đã làm rung chuyển khu vực biên giới Thổ Nhĩ Kỳ và Syria. Chưa hết, khoảng 9 giờ sau đó, một trận động đất khác mạnh 7,6 độ richter lại tiếp tục tấn công khu vực này
Theo The Guardian, tính đến cuối ngày 9/2, số người tử vong ở Thổ Nhĩ Kỳ đã lên tới ít nhất 17.674 người. Còn tại Syria, con số này cũng không kém phần đau lòng với ít nhất 3.377 người thiệt mạng. Tổng cộng, thảm họa động đất kép này đã cướp đi sinh mạng của hơn 21.000 người
Các chuyên gia cảnh báo con số thương vong có thể còn tăng trong những ngày tới. Hiện tại, đội cứu hộ vẫn đang nỗ lực từng giây từng phút để tìm kiếm người sống sót trong các đống đổ nát.
Tại sao động đất lại khó đoán đến vậy?
Nhà địa chất động đất Wendy Bohon tại Trung tâm bay vũ trụ Goddard của NASA ở Maryland chia sẻ: "Nếu chúng tôi có thể báo trước chính xác khi nào động đất xảy ra, chắc chắn sẽ có biện pháp giảm thiểu thiệt hại rồi. Nhưng mà Trái đất là một hệ thống siêu phức tạp luôn!"
Thực ra, một phần thách thức nằm ở bản chất của động đất – chúng xảy ra quá nhanh và khó lường. Khi một trận động đất xảy ra, nó diễn ra cực kỳ nhanh chóng á
Giáo sư địa chất học Ben van der Pluijm tại ĐH Michigan giải thích: "Một trận động đất không giống như đoàn tàu chuyển động chậm rãi rồi tăng tốc dần. Đó là một sự kiện đột ngột và gấp gáp!"
Hơn nữa, động đất còn là hiện tượng xảy ra với rất ít hoặc gần như không có dấu hiệu cảnh báo trước. Mặc dù các nhà khoa học đã nghiên cứu về những điềm báo như sự thay đổi âm thanh gần mặt đất, sự gia tăng hoạt động địa chấn trong khu vực hay hành vi của động vật, nhưng đến giờ vẫn chưa thể xác định chính xác bất kỳ tín hiệu nào cho thấy trận động đất sắp xảy ra
Rõ ràng việc thiếu mô hình dự đoán khiến các nhà nghiên cứu rất khó đưa ra dự báo đáng tin cậy như bản tin thời tiết được.
Mặt khác, những quá trình thúc đẩy các trận động đất như sự va chạm của các mảng kiến tạo và năng lượng tích tụ trong quá trình cũng diễn ra trong thời gian siêu dài. Ví dụ, các nhà khoa học có thể suy đoán một trận động đất có khả năng xảy ra tại một khu vực trong khoảng 200 năm tới.
Đây là mốc cụ thể theo thang thời gian địa chất, nhưng lại không hợp lý theo thang thời gian của con người mình chút nào
Giáo sư Van der Pluijm chia sẻ: "Chúng tôi có thể dự đoán động đất sẽ xảy ra ở đâu, thậm chí cả quy mô của động đất lớn trong vùng. Nhưng điều này lại không giúp chúng tôi thu hẹp mốc thời gian cụ thể theo đời sống con người được."
Thực tế Cục Khảo sát Địa chất Mỹ (USGS) cũng không thể dự đoán được động đất lớn. Tuy nhiên, các chuyên gia cho biết vẫn có nhiều phương pháp chuẩn bị đấy nhé! USGS đã phát triển một hệ thống cảnh báo sớm tên là ShakeAlert để giúp phát hiện bất kỳ trận động đất nào lớn xảy ra tại California, Oregon và Washington. Sau đó, các chuyên gia sẽ đưa ra cảnh báo trên sóng vô tuyến, truyền hình và thiết bị di động
Giáo sư Van der Pluijm nhấn mạnh rằng trong hầu hết các trường hợp, các hệ thống chỉ đưa ra cảnh báo trong vài giây. Tuy nhiên, đây có thể là khoảng thời gian cực kỳ quý giá!
"20 giây nghe có vẻ rất ngắn, nhưng chừng đó thời gian cũng đủ để bạn tìm chỗ trú ẩn dưới bàn rồi. Dù không phải dự đoán trước nhưng ShakeAlert là một bước tiến khổng lồ vì nó có thể giúp giảm thiểu tác động không thể tránh khỏi," vị chuyên gia này nói thêm.
Các nhà nghiên cứu lưu ý rằng một trong những cách quan trọng nhất để chuẩn bị ứng phó với động đất là phải chú ý tới các rủi ro. Đối với các nhà hoạch định chính sách, điều này có nghĩa là cần phải đảm bảo bảo vệ được cơ sở hạ tầng thiết yếu tại những khu vực dễ xảy ra động đất
Nguồn: soha.vn