Tây Nguyên vốn được mệnh danh là "mỏ vàng" năng lượng tái tạo, đặc biệt là điện gió. Thế nhưng, từ 2020-2021 đến giờ, hàng loạt dự án điện gió ở đây đang... sa lầy kinh hoàng Nguyên nhân chính? Các chủ đầu tư thiếu kinh nghiệm, lại "cầm đèn chạy trước ô tô" để kịp hưởng giá ưu đãi FIT, rốt cuộc toàn sai phạm, chưa thể nghiệm thu hay vận hành luôn.
Đắk Nông: Từ "thiên đường gió" thành bãi chiến trường
Năm 2020, Thủ tướng Chính phủ bổ sung 6 dự án điện gió vào quy hoạch năng lượng tái tạo tại Đắk Nông, tập trung ở huyện Đắk Song: Đắk N'Drung 1,2,3; Asia Đắk Song 1; Nam Bình 1 và Đắk Hòa. Tổng công suất 430MW, vốn đầu tư lên tới 15.000 tỷ đồng, cần thu hồi hơn 250 ha đất
Để đuổi kịp giá FIT, các chủ đầu tư đẩy tiến độ bằng mọi giá, dẫn đến loạt vi phạm về quy hoạch, đầu tư, xây dựng, đất đai.
Năm 2021, chuyện căng đét xảy ra: người dân cản trở thi công vì chưa thỏa thuận đền bù; nhà dân nứt toác, hoa màu bị ảnh hưởng mà chưa được giải quyết. Thậm chí còn xảy ra xô xát giữa bảo vệ dự án với dân địa phương, khiến Công an phải vào cuộc khởi tố vụ án
Chưa dừng lại đó, để kịp tiến độ, chủ đầu tư còn sử dụng hơn 100 lao động nước ngoài khi chưa có giấy phép vào tháng 6/2021 - đúng thời điểm COVID-19 căng như dây đàn, vấn đề an ninh quốc phòng cũng nhạy cảm lắm nha.
Lãnh đạo UBND tỉnh Đắk Nông khẳng định đã tạo mọi điều kiện cho nhà đầu tư, tổ chức nhiều cuộc họp, giao nhiệm vụ cho các sở ngành hướng dẫn. Nhưng do nóng vội, chủ đầu tư tự thỏa thuận mua đất của dân với giá không đồng đều, phát sinh mâu thuẫn liên miên.
Kết quả sau cơn chạy đua? Theo Sở Công Thương Đắk Nông, đến nay mới có 2 dự án hoàn thành, trong đó 1 dự án hòa lưới điện thương mại. Các dự án còn lại... vẫn đang lết
Đắk Lắk: Hơn 70 đơn thư khiếu nại trong 1.5 năm
Tại huyện Krông Búk (Đắk Lắk), nơi có 4 dự án điện gió tổng công suất 200MW, vốn đầu tư gần 8.000 tỷ, chỉ riêng năm 2021 và 6 tháng đầu 2022 đã nhận hơn 70 đơn thư của người dân
Nội dung khiếu nại chủ yếu về phạm vi hoạt động của cánh quạt; thiệt hại do xe vận chuyển gây bụi, tiếng ồn; múc đất lấp cây trồng; nhà dân bị nứt... mà chủ đầu tư không giải quyết thỏa đáng.
Tháng 7/2021, UBND huyện Krông Búk đã xử phạt 3 công ty điện gió 295 triệu đồng do không tuân thủ đúng trình tự thủ tục pháp luật.
Gia Lai: Dẫn đầu Tây Nguyên nhưng chỉ 7/17 dự án COD
Gia Lai là tỉnh dẫn đầu Tây Nguyên về số dự án điện gió quy mô lớn với 17 dự án, tổng công suất 1.242,4MW và tổng vốn khoảng 50.500 tỷ đồng
Tuy nhiên, đến mốc giá FIT hết hiệu lực (31/10/2021), chỉ có 7/17 dự án được công nhận vận hành thương mại (COD) toàn nhà máy với tổng công suất 446,2MW. Tổng công suất chưa được COD còn tới 629MW - một con số "khủng" khiến nhiều DN gặp khó.
Một đại diện DN điện gió ở Gia Lai tâm sự, nhiều dự án đang gặp khó nhất là khâu đền bù, pháp lý, giấy tờ hồ sơ. Cộng thêm việc thỏa thuận đấu nối với bên truyền tải điện. Nhập thiết bị thời COVID-19 căng thẳng, vận chuyển khó khăn, tốn kém cũng là drama riêng.
"Các DN đều cố dồn lực để chạy đua mốc hoàn thành trước 31/10/2021. Sau giai đoạn này, họ đã bị kiệt sức, hết tiềm lực" - vị này chia sẻ và kiến nghị tỉnh Gia Lai quan tâm hơn trong khâu giấy tờ, giải quyết nhanh đền bù và vướng mắc. Đồng thời cần sự hỗ trợ của Sở Công Thương để hoàn thiện hồ sơ pháp lý, tránh "ngâm" lâu vì càng ngâm DN càng chết
Về câu hỏi của PV Tiền Phong liên quan đến việc chuyển nhượng giữa các "ông lớn" khiến dự án chậm tiến độ, một chủ đầu tư cho hay việc chuyển nhượng chỉ là phần nhỏ. Bởi khi đã cam kết thời gian hoàn thành với UBND tỉnh, chủ đầu tư bắt buộc phải nắm tình hình, có hướng đi, kế hoạch đảm bảo tiến độ.
"Cứu" điện gió Tây Nguyên: Cần khung giá chuyển tiếp gấp!
Ông Phạm Văn Binh, Giám đốc Sở Công Thương Gia Lai cho biết, việc sớm ban hành khung giá phát điện nhà máy điện mặt trời, điện gió chuyển tiếp là cơ sở để tính giá cho 629MW điện gió trên địa bàn tỉnh, từ đó giúp các nhà máy đi vào vận hành ổn định. Nếu sớm thỏa thuận giá với Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) để vận hành thương mại, các chủ đầu tư sẽ giải quyết được nhiều tồn tại, khó khăn.
Theo ông Binh, EVN cần khẩn trương nghiệm thu, tập trung thỏa thuận giá, xem đây là nhiệm vụ chính trị quan trọng. "Chậm trễ một ngày thì lãng phí nguồn lực rất lớn. Những dự án chưa thỏa thuận giá cũng cho vận hành thương mại, cam kết ghi chỉ số điện và thanh toán sau khi được thỏa thuận."
"Việc áp dụng khung giá mới thấp hơn giá FIT trước đó sẽ giảm bớt lợi nhuận của DN và kéo dài thời gian hoàn vốn so với dự kiến ban đầu" - ông Phạm Văn Binh nói.
Nguồn: soha.vn