Giá RAM đang tăng chóng mặt vì làn sóng AI, khiến chi phí sản xuất laptop và smartphone lên cao ngất ngưởng Mà tăng giá bán thì khách lại không chịu, nên các hãng buộc phải... cắt giảm RAM rồi đấy! Nhưng đừng lo, họ đang tìm đủ mọi cách "bù đắp" bằng phần cứng xịn hơn, tối ưu phần mềm, thậm chí là thay đổi luôn cách chạy AI.
RAM tăng giá vì đâu mà "điêu đứng" thế?
Năm 2025 này, thị trường bộ nhớ đang "nóng" hết cỡ với giá DRAM và LPDDR tăng vùn vụt. Theo báo cáo từ TrendForce, giá hợp đồng DRAM ở một số phân khúc tăng tới 75% so với cùng kỳ năm ngoái luôn Nguyên nhân chính là do các máy chủ AI và trung tâm dữ liệu đang "ăn" RAM như nước, khiến các nhà sản xuất bộ nhớ lớn ưu tiên cho HBM và DRAM máy chủ, còn laptop và smartphone thì... "hết phần" rồi.
Với smartphone và laptop, bộ nhớ chiếm khoảng 10-15% chi phí linh kiện. Giờ RAM tăng giá, các hãng chỉ có 2 con đường: tăng giá bán thiết bị hoặc giữ giá nhưng cắt RAM. Mà tăng giá 20-30% thì ai chịu mua nổi, nên phương án "giảm cân" RAM được ưu tiên hơn ở các dòng máy phổ thông và tầm trung.
Thực tế thì giá module DDR5 cho laptop đã tăng gần 50% rồi đấy, khiến việc giữ cấu hình RAM cao trở nên quá đắt đỏ với các hãng
Giải pháp phần cứng: NPU và kiến trúc thông minh ra tay cứu nguy
Để bớt phụ thuộc vào RAM vật lý, các hãng đang tận dụng phần cứng chuyên dụng nhiều hơn.
Trên smartphone, NPU (bộ xử lý thần kinh) được giao xử lý các tác vụ AI như nhận diện ảnh, xử lý giọng nói, lọc tiếng ồn. Khi chạy trực tiếp trên NPU, dữ liệu cần lưu trong RAM giảm đi đáng kể, CPU cũng được "thở" luôn.
Còn trên laptop, đặc biệt là các nền tảng dùng kiến trúc ARM, kiến trúc bộ nhớ hợp nhất giúp CPU, GPU và NPU cùng "chung sống hòa bình" trong một vùng bộ nhớ, không phải sao chép dữ liệu đi đi lại lại nữa. Tuy RAM không lớn hơn nhưng dùng hiệu quả hơn nhiều đấy!
Tuy nhiên, các giải pháp này chỉ có tác dụng với tác vụ AI và đồ họa thôi nha. Còn làm việc đa nhiệm nặng hoặc xử lý dữ liệu lớn thì RAM vật lý vẫn là "chân ái"
Phần mềm có cứu được không?
Song song với phần cứng, các hãng cũng tung ra đủ thứ chiêu phần mềm để "kéo dài" RAM.
Phổ biến nhất trên Android là RAM ảo, tức dùng một phần bộ nhớ trong làm RAM phụ khi RAM thật gần đầy. Nhờ vậy hệ thống không phải đóng app nền quá sớm, trải nghiệm cũng mượt hơn. Nhưng mà do tốc độ bộ nhớ trong chậm hơn RAM, nên RAM ảo không thể thay thế hoàn toàn được, đặc biệt khi tải nặng liên tục.
Ngoài ra, hệ điều hành còn áp dụng nén bộ nhớ, ép app nền vào trạng thái ngủ sâu, giảm dung lượng chiếm dụng của hệ thống. Các mô hình AI cũng được chia nhỏ và chỉ tải khi cần, thay vì chạy thường trực trong bộ nhớ.
Những tối ưu này giúp máy có RAM thấp vẫn chạy mượt các tác vụ thông thường. Nhưng mở nhiều app nặng cùng lúc thì vẫn "lộ nguyên hình" thôi
Có nên giảm tính năng AI để "nhẹ gánh" RAM?
Thực ra thì giảm AI không phải là hướng đi của các hãng đâu. AI đang là "vũ khí bán hàng" mà, nên thay vì cắt bỏ, họ đang thay đổi cách triển khai.
Các tác vụ AI cần phản hồi nhanh như xử lý ảnh, dịch nhanh, lọc tiếng ồn vẫn được xử lý ngay trên NPU. Còn những tính năng AI phức tạp hơn, ít dùng hơn thì chuyển lên xử lý trên cloud khi cần. Cách này giúp giảm dữ liệu phải giữ trong RAM, nhưng đổi lại phải phụ thuộc vào mạng và còn phát sinh vấn đề quyền riêng tư nữa
Thực tế thì hiệu quả đến đâu?
Với người dùng thông thường, smartphone hoặc laptop có RAM thấp hơn nhưng được tối ưu tốt vẫn đáp ứng ổn các nhu cầu hằng ngày. RAM ảo, NPU mạnh và quản lý bộ nhớ thông minh giúp trải nghiệm không bị giảm quá nhiều.
Nhưng với những bạn cần tác vụ nặng, đa nhiệm thường xuyên, chỉnh sửa ảnh video hoặc chạy AI cục bộ thì RAM vật lý vẫn là yếu tố quyết định. Các giải pháp thay thế chỉ mang tính tình thế và không thể bù đắp hoàn toàn khi RAM bị cắt giảm.
Theo dự báo của các hãng nghiên cứu, thời gian tới nhiều laptop và smartphone phổ thông có thể quay về mức 6GB hoặc 8GB RAM, trong khi phân khúc cao cấp sẽ giữ cấu hình nhưng giá bán cao hơn.
Nguồn: genk.vn