Những con số về khởi nghiệp của giới trẻ Việt Nam giờ đây đang "chạy deadline" cực mạnh cả về chất lẫn lượng rồi đó! Nhưng để những "hạt giống" ý tưởng này có thể "nảy mầm" và "flex" thành công, việc tạo ra những "mảnh đất" tốt và màu mỡ chính là key point quan trọng nhất nè.
Đổ tiền vào startup tăng "chóng mặt"
Sức hút của làn sóng khởi nghiệp với gen Z Việt Nam giờ không phải dạng vừa đâu nha! Theo số liệu của Ban điều hành đề án 844 (Đề án Hỗ trợ hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo quốc gia) cho biết, sau 3 năm triển khai, hệ sinh thái khởi nghiệp Việt Nam đã "glow up" rõ rệt. Riêng năm 2018, lượng vốn đầu tư rót vào các startup đã lên tới 890 triệu đôla, cao gấp 3 lần so với năm 2017 luôn 70% dự án khởi nghiệp đổi mới sáng tạo tại Việt Nam có yếu tố quốc tế tham gia. Cả nước có gần 40 quỹ đầu tư đang hoạt động và khoảng 70 khu co-working (tăng 50% so với năm 2016), tập trung chủ yếu tại TP.HCM, Hà Nội và Đà Nẵng.
Còn theo khảo sát của Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) thì wow, có tới 75% người trưởng thành ở Việt Nam mơ ước trở thành doanh nghiệp đấy! Tỷ lệ thanh niên tham gia khởi nghiệp cực cao, cứ 3 bạn trẻ tuổi 18-35 thì có 1 nhà khởi nghiệp. Việt Nam luôn "top" 20 nền kinh tế dẫn đầu về tinh thần khởi nghiệp. Năm 2018 cũng chứng kiến những "deal bom tấn" với các cuộc gọi vốn thành công siêu ấn tượng: Foody gọi vốn được 64 triệu đôla; Tiki.vn nhận 44 triệu đôla từ quỹ đầu tư Hàn Quốc, Trung Quốc; Sendo.vn gọi vốn thành công 51 triệu đôla từ các nhà đầu tư châu Á. Việt Nam kỳ vọng đến năm 2020, cả nước sẽ có khoảng 1 triệu startup, trong đó có 5.000 startup sáng tạo.
Theo SIHUB, số lượng startup trong lĩnh vực nông nghiệp mấy năm gần đây tăng "vùn vụt" nhưng lĩnh vực công nghệ cao vẫn là "chân ái" thu hút nhiều founder nhất. Theo Topica Founder Institute (TFI), những ngành hút vốn nhiều nhất gồm: Fintech (công nghệ tài chính), E-commerce (thương mại điện tử), TravelTech (công nghệ du lịch), Logistics và Edtech (công nghệ giáo dục). Fintech dẫn đầu trong những ngành khởi nghiệp hút vốn năm 2018 với 117 triệu đôla. Theo các chuyên gia, Việt Nam sở hữu nhiều điều kiện thuận lợi và tiềm năng cho sự phát triển của Fintech. Nghiên cứu của công ty tư vấn Solidiance cho thấy, thị trường Fintech Việt Nam dự kiến tăng lên 7,8 tỷ đôla vào năm 2020.
Theo đại diện Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam, với 53% dân số xài Internet, gần 50 triệu thuê bao dùng smartphone, thị trường thương mại điện tử Việt Nam được dự đoán sẽ bùng nổ trong những năm tới Tốc độ tăng trưởng lĩnh vực thương mại điện tử Việt Nam đạt 35%, cao gấp 2,5 lần Nhật Bản luôn á! Số liệu của Statista cho thấy, thương mại điện tử Việt Nam năm 2018 tăng 29,4% so với 2017, đưa Việt Nam đứng thứ 6 trong 10 thị trường lớn nhất Đông Nam Á. Những hứa hẹn về thị trường này bắt nguồn từ sự bùng nổ thương mại điện tử, lượng khách mua hàng trên các trang thương mại điện tử tăng đến 2,6%, đạt 49,8 triệu người. Nielsen Việt Nam cũng dự báo, quy mô thị trường thương mại điện tử Việt Nam có thể đạt 10 tỷ đôla vào cuối năm 2020.
Theo Đề án Thanh niên khởi nghiệp giai đoạn 2019-2022 do T.Ư Đoàn ban hành, mục tiêu tới 2022 sẽ hỗ trợ ít nhất 1.000 dự án khởi nghiệp sáng tạo của thanh niên. Trong đó, có 5 triệu đoàn viên được trang bị kiến thức khởi nghiệp, 90% cán bộ Đoàn - Hội chuyên trách công tác hỗ trợ thanh niên khởi nghiệp được nâng cao nhận thức và phương pháp hỗ trợ thanh niên, mỗi tỉnh, thành Đoàn thành lập được bộ phận chuyên trách hỗ trợ thanh niên khởi nghiệp trên địa bàn.
Mục đích của Đề án nhằm tạo môi trường và động lực cho khởi nghiệp sáng tạo, qua đó đưa Việt Nam trở thành quốc gia khởi nghiệp mà Chính phủ đã đặt mục tiêu đến 2020 phải có 500.000 doanh nghiệp. Đề án tập trung hỗ trợ 3 nhóm: Sinh viên (hỗ trợ các sáng kiến, ý tưởng sáng tạo khởi nghiệp); thanh niên nông thôn (các dự án đổi mới, sáng tạo, ứng dụng công nghệ cao trong nông nghiệp) và doanh nhân trẻ chủ các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất kinh doanh (hỗ trợ về quản trị doanh nghiệp, đổi mới sáng tạo, hội nhập).
Để hệ sinh thái khởi nghiệp "level up" hơn nữa
Trong Đề án Thanh niên khởi nghiệp giai đoạn 2019-2022, để đạt được những mục tiêu này, trong thời gian tới, các cấp bộ Đoàn sẽ focus vào việc nâng cao nhận thức của cán bộ Đoàn các cấp và thanh niên về khởi nghiệp; tăng cường tư vấn, đào tạo, hỗ trợ thông tin, kiến thức về khởi nghiệp cho thanh niên và cán bộ Đoàn chuyên trách công tác khởi nghiệp; tìm kiếm, phát triển và hỗ trợ các ý tưởng sáng tạo khởi nghiệp trong thanh niên vào thực tiễn, hình thành cơ sở dữ liệu và phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp. Việc xây dựng chương trình hỗ trợ vốn, kênh tiêu thụ sản phẩm cho thanh niên khởi nghiệp sẽ được chú trọng. T.Ư Đoàn sẽ xây dựng Trung tâm Hỗ trợ thanh niên khởi nghiệp thành đầu mối kết nối, hỗ trợ thanh niên khởi nghiệp.
Thúc đẩy khởi nghiệp gắn liền với việc tạo ra một hệ sinh thái ổn định và mạnh. Một trong những nhiệm vụ mà Đề án 844 tập trung là đào tạo, nâng cao năng lực cho khởi nghiệp. Dự kiến năm 2020, sẽ đẩy mạnh trong nhóm doanh nghiệp vừa và nhỏ để hình thành các dự án khởi nghiệp có hàm lượng công nghệ cao. Đề án 844 cũng thúc đẩy hỗ trợ hoạt động của các tổ chức ươm tạo, cung cấp thiết bị dùng chung, trong đó mở ra cơ hội cho các hoạt động hỗ trợ theo các lĩnh vực như Medtech (Y tế), Fintech (Tài chính), Proptech (Bất động sản)...
Báo cáo của Văn phòng Đề án 844 về Hệ sinh thái khởi nghiệp của Việt Nam cho rằng, tại đa số các vườn ươm hoặc trung tâm hỗ trợ khởi nghiệp, đa phần chỉ là các doanh nghiệp siêu nhỏ đưa ra sản phẩm/dịch vụ trên nền tảng số, chứ chưa phải là doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo đúng nghĩa. Trong khi đó, sự hỗ trợ đối với những nhà khoa học trẻ đoạt giải trong các cuộc thi sáng tạo kỹ thuật, các dự án, doanh nghiệp đoạt giải Nhất trong các cuộc thi về khởi nghiệp tại địa phương thì lại chưa sát sao
Theo ông Huỳnh Kim Tước (SIHUB), dự đoán hệ sinh thái khởi nghiệp Việt Nam sẽ có sự bứt phá mạnh. Năm 2018, nhiều tập đoàn lớn tăng cường đầu tư cho hệ sinh thái khởi nghiệp. Cụ thể, Tập đoàn Vinacapital đã thành lập Quỹ Đầu tư Vinacapital Ventures (100 triệu đôla); Vingroup thành lập Quỹ Hỗ trợ khởi nghiệp và Quỹ Hỗ trợ nghiên cứu khoa học công nghệ có mức đầu tư 2.000 tỷ đồng, Quỹ Đầu tư mạo hiểm có mức 300 triệu đôla để hỗ trợ các ý tưởng sáng tạo đột phá về công nghệ. Nhiều tập đoàn lớn trong nước đã tham gia vào đầu tư mạo hiểm như FPT, Viettel, Vingroup, CMC... Theo xu hướng này, số lượng các dịch vụ và hoạt động của hệ sinh thái, các sự kiện khởi nghiệp, các vườn ươm doanh nghiệp... sẽ tăng mạnh trong thời gian tới, góp phần vào sự tăng trưởng chung của hệ sinh thái khởi nghiệp Việt Nam.
Tuy nhiên, theo đánh giá của các chuyên gia theo dõi về khởi nghiệp, hệ sinh thái của Việt Nam còn ở quy mô nhỏ và ở giai đoạn đầu, nếu so với các thị trường tại Đông Nam Á như Singapore hay Thái Lan. Các startup hiện nay chủ yếu hoạt động trong các lĩnh vực cổng thanh toán trực tuyến, ví điện tử và cho vay ngang hàng. Thị trường còn thiếu một số mảng như Insurtech (công nghệ bảo hiểm), Credit scoring (đánh giá điểm tín dụng), Equity crowdfunding (đầu tư cộng đồng) và Crowdfunding (gọi vốn cộng đồng)... Sự non trẻ và thiếu kết nối chính là lý do khiến các doanh nghiệp khởi nghiệp Việt Nam chưa tạo được lòng tin với các nhà đầu tư lớn. Có thể thấy, vai trò của các nhà đầu tư lớn vô cùng quan trọng và cần được đề cao. Doanh nghiệp lớn có vai trò hỗ trợ và thúc đẩy sự phát triển của các startup, là đối tác hoặc trở thành khách hàng của các startup chứ không phải là đối thủ cạnh tranh.
Nguồn: svvn.tienphong.vn